Ўзбекистонда озуқабоп экинлар уруғлигини етиштириш тартиби белгиланади

Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалар муҳокамаси порталида Вазирлар Маҳкамасининг “Республикада озуқабоп экинлари уруғчилигини ташкил қилиш, уларни истеъмолчи хўжаликларга тизимли етказиб бериш ҳамда тўлов тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори лойиҳаси жойлаштирилди.

Ҳужжат билан “Озуқабоп экинлар уруғчилигига ихтисослаштирилган хўжаликларни ташкил этиш ва озуқабоп экинлар уруғлигини етиштириш тартиби тўғрисида” Низом;

2019 йил ҳосили учун асосий майдонларда озуқабоп экинлар уруғини етиштириш учун жойлаштириш, етиштириш ва доимий мониторинг юритиш бўйича Республика ишчи гуруҳи таркиби;

2019-2021 йилларда илмий тадқиқот институтлари томонидан озуқабоп экинларнинг бирламчи уруғларини етиштириш прогноз ҳажмлари;

2019 йил ҳосили учун ихтисослаштирилган уруғчилик фермер хўжаликларида асосий майдонларда чўл-яйлов озуқабоп экинлар уруғини экин турлари ва навлари бўйича жойлаштириш;

2019 йилда озуқабоп экинлар уруғини етиштириш учун талаб этиладиган  ёқилғи-мойлаш маҳсулотлари ва минерал ўғитлар ҳажми;

Қоракўлчилик ва чўл экологияси илмий-тадқиқот институтида чўл-яйлов озуқабоп ўсимликларининг бирламчи уруғлик майдонларини ташкил қилиш учун “Уруғчиликни ривожлантириш маркази” ДУК томонидан қайтариш шарти билан бериладиган молиявий ёрдам ҳисобидан харид қилиниши зарур бўлган моддий-техника ресурслари рўйхати тасдиқланиши мумкин.

Республика ишчи гуруҳи (Расулов):

ҳудудларнинг тупроқ-иқлим шароитларига мос равишда сув таъминоти яхши бўлган, унумдор ер майдонларига озуқабоп экинлар уруғини жойлаштиришда;

илмий тадқиқот институтлари ва фермер хўжаликларига аванс маблағларини ўз вақтида ажратиш, уруғлик, минерал ўғитлар, ёқилғи-мойлаш материаллари, кимёвий воситаларни етказиб бериш, агротехника тадбирлари муддатида, сифатли ўтказилишини ташкил этиш, етиштирилган маҳсулотларни белгиланган нархларда харид қилиш ва якуний ҳисоб-китобларни амалга оширишда;

озуқабоп экинлар уруғини етиштирувчи ривожланган мамлакатлар билан ўзаро ҳамкорликни йўлга қўйиш, янги замонавий технологияларни жорий этиш, озуқабоп экинлар уруғини етиштирувчи фермер хўжаликлари ва соҳа мутахассисларининг малакасини доимий равишда ошириб боришни ташкил этишда амалий ёрдам берилишини таъминлайди.

Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси, Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат таъминоти илмий-ишлаб чиқариш маркази 20 кун муддатда ҳудудларнинг иқлим шароитларига мос, серҳосил, касаллик ва зараркунандаларга чидамли озуқабоп экинлар уруғларини хорижий мамлакатлардан олиб келиш юзасидан уларнинг турлари ва навлари, талаб этиладиган ҳажми бўйича Уруғчиликни ривожлантириш марказига ўз таклифларини киритадилар.

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва туманлар ҳокимликлари билан биргаликда 2019 йил 1 апрелга қадар озуқабоп экинлар уруғини етиштирувчи фермер хўжаликлари ва буюртмачилар ўртасида тузилган контрактация шартномаларининг рўйхатдан ўтказилишини, сертификатланган уруғликларнинг экилишини назоратга олади.

Ўз навбатида, Уруғчиликни ривожлантириш маркази озуқабоп экинлар уруғини етиштирувчи фермер хўжаликларига сертификатланган юқори сифатли бирламчи уруғларини етказиб берилиши белгилаб қўйилади.

Озуқабоп экинлар уруғчилигига ихтисослаштирилган хўжаликларни ташкил этиш ва озуқабоп экинлар уруғлигини етиштириш тартиби тўғрисидаги низомга кўра, озуқабоп экинлар уруғчилигига ихтисослаштирилган хўжаликлар туман ҳокимлиги қошида ташкил этиладиган махсус комиссия томонидан ўтказилган танлов асосида туман ҳокимининг қарорига мувофиқ ташкил этилади. Комиссиянинг иш фаолияти туман ҳокимининг қарори билан тартибга солинади.

Озуқабоп экинлар уруғчилигига ихтисослаштирилган хўжаликлар фермер, тажриба ва бошқа хўжаликлар негизида туман ҳокимининг қарорига биноан ташкил этилади.

Озуқабоп экинлар уруғчилигига ихтисослаштирилган хўжаликларда бир мавсумда икки турдан кўп бўлмаган озуқабоп экин уруғлигини етиштиришга рухсат этилади.

Бир контурда бир турдаги озуқабоп экиннинг иккита нави уруғлигини етиштиришга рухсат этилмайди. Озуқабоп экинларни жойлаштиришда мазкур ҳудудларнинг тупроқ ва иқлим шароитлари ва навларнинг биологик хусусиятлари инобатга олинади.

Туманларда озуқабоп экинлар уруғлигини етиштириш майдони, уруғлик учун экиладиган озуқабоп экинлар уруғлиги навлари ва кутиладиган озуқабоп экинлар уруғлиги ҳажмлари Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ  хўжалиги вазирлиги ҳамда вилоятлар қишлоқ  хўжалиги бошқармалари томонидан таклиф этилган режага асосан белгиланади ва туман ҳокимлари томонидан амалга оширилади.

Озуқабоп экинлар уруғлигини етиштириш ҳуқуқига эга бўлган фермер, тажриба ва бошқа хўжаликлар қайси навдан неча гектар экиши ва қанча ҳажмда уруғлик етиштириши Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раиси ва вилоят ҳокимининг келгуси йиллар ҳосили учун талаб этиладиган уруғлик тайёрлаш ҳажмлари ва навларни жойлаштириш тўғрисидаги қарорига асосан белгилаб берилади.

Озуқабоп экинлар уруғчилигига ихтисослаштирилган хўжаликларнинг вазифа ва функциялари қуйидагилардан иборат бўлади:

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан белгиланган экин майдонларини уруғ билан таъминлашда навлар бўйича зарур миқдордаги, стандарт талабларига мос келувчи нав уруғларининг авлодларини ҳисобга олган ҳолда етиштириш;

кўпайтирилаётган навнинг хўжалик ва технологик хусусиятларини сақлаб қолиш;

юқори сифатли ва нав софлигига эга бўлган биринчи ва кейинги авлоддаги уруғларни етиштириш;

биринчи ва кейинги авлоддаги уруғликларни етиштириш ва қайта ишлаш тартиб ва қоидаларига амал қилиш;

нав муаллифлари ва нав оригинаторлари томонидан ишлаб чиқилган илмий асосланган тавсиялар асосида агротехник тадбирларни белгиланган муддатларда ва меъёрларда сифатли ўтказилишини таъминлаш;

уруғлик майдонлари юқори унумдор, механизмлар ёрдамида ишлов беришга қулай, сув билан яхши таъминланган, шўрланмаган ва текис далаларда жойлаштириш;

алмашлаб экиш ва агротехник тадбирларни ўз вақтида ўтказиш дастурини тузиш ва уларнинг бажарилишини таъминлаш;

биринчи ва кейинги авлоддаги уруғлик майдонларини ихчам қилиб жойлаштириш, белгиланган тартибда ва мақбул муддатларда оралиқ ҳимоя масофани сақлаган ҳолда экиш;

фойдаланишга рухсат этилган кимёвий препаратлар билан зарарсизлантирилган уруғларни экиш;

нав ва тур тозалиги бўйича дала кўриги ва бегона нав турлари ўтоғини ўтказишни ташкиллаштириш.

Белгиланган навларни ўзбошимчалик билан алмаштириш таъқиқланади.

Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари билан келишилган ҳолда келгуси йил ҳосили учун экиладиган озуқабоп экинлар навларининг уруғликлари ҳажмига бўлган талабни, навларни ҳудудлар бўйича жойлаштирилишини ва ундан олинадиган ҳосилнинг мўлжалланаётган ҳажмларини аниқлайди.