Санкциялар ёки ҳарбий аралашув: Пенс Гуайдога нима ваъда қилди?

Колумбияга «Лима гуруҳи» саммитида иштирок этиш учун келган АҚШ вице-президенти Майкл Пенс Венесуэла парламенти раҳбари, ўзини муваққат президент сифатида эълон қилган Хуан Гуайдо билан учрашув ўтказди. Учрашув чоғида у АҚШ Николас Мадуро ҳукуматига қарши янги санкцияларни жорий этишини маълум қилди. Бунгача расмий Вашингтон Венесуэла можароси ҳал этилиши учун ҳарбий аралашув бўлишини истисно этмаганди, Гуайдони янги президент сифатида тан олган Европа Иттифоқи давлатлари эса дипломатик ечим таклиф қилишмоқда.

Пенс ва Гуайдонинг мулоқоти «Лима гуруҳи»нинг (бу ташкилот 2017 йил августида Венесуэладаги сиёсий инқирозни ҳал қилиш мақсадида тузилган. Унинг таркибига Канада, Бразилия, Чили, Колумбия, Аргентина, Мексика ва Американинг бошқа давлатлари кирган) Венесуэладаги охирги воқеаларга бағишланган шошилинч саммити доирасида бўлиб ўтди.

Венесуэладаги намойишлар етакчиси АҚШнинг иккинчи рақамли одами билан учрашгани Вашингтон Каракасдаги мухолифатни тўғридан-тўғри қўллаб-қувватланаётганини яна бир бор тасдиқлайди. Гуайдо Пенс билан учрашувда «дипломатик ҳаракатлар ва ҳамкорлик» масаласи муҳокама қилинганини айтди.

«Ҳозирча дунё воқеалар ривожини жим кузатмоқда, Каракасдаги тиран бу жимликдан рақс тушмоқда, унинг малайлари тинч аҳоли вакилларини ўлдиришда давом этишмоқда ва венесуэлаликлар учун мўлжалланган озиқ-овқатлар ҳамда дори-дармонлар ортилган юк машиналарига ўт қўйишмоқда», деган Пенс Боготадаги чиқиши вақтида тиран деб Венесуэланинг амалдаги президенти Николас Мадурони назарда тутган ҳолда. Вице-президент шунингдек расмий Вашингтон минтақа аҳолисига ёрдам учун 56 миллион доллар маблағ ажратганини маълум қилган.

У шунингдек, яқин вақтлар ичида Вашингтон Мадуро режимига қарши янги санкциялар эълон қилишини билдирган.

«Лима гуруҳи» вакилларига юзланар экан, Пенс Николас Мадуро ҳукуматини қўллаб-қувватловчилар яккалантириб қўйилишидан огоҳлантирган: «Агар бу режимни қўллаб-қувватлашда давом этар экансиз, бу сизнинг мамлакатингиз халқаро майдонда изоляция қилинишига олиб келади».

Пенс — Венесуэладаги воқеаларда муҳим америкалик сиёсатчидир. У январь ойи бошида венесуэлалик қочқинлар билан учрашиш учун Флоридага ташриф буюрганди. Учрашув штат жануби-шарқидаги Майами шаҳрининг диний марказларидан бирида (бу кейинги 20 йил давомида, Уго Чавес режимидан қочиб Венесуэладан келувчи меҳнат муҳожирлари учун дастлабки қўналға вазифасини ўтайди) ташкил этилганди.

Унинг АҚШ томонидан тан олинган Хуан Гуайдо билан учрашуви Колумбия президенти билан музокаралардан кейиноқ ташкил этилди. Венесуэла билан чегарадош бўлган Колумбия кейинги вақтларда Венесуэла мухолифати етакчилари учун бошпанага айланган. Яқиндагина Венесуэла билан чегарадаги шаҳарларда венесуэлаликларга ёрдам учун хайрия концертлари ташкил этилганди.

23 февраль куни Колумбиядан Венесуэлага гуманитар карвон киритишга уриниш вақтида юзага келган тўқнашувлар ортидан (чегарадаги ҳарбийлар гуманитар ёрдамни қабул қилиб олиш учун чиққан намойишларга куч ишлатди, юк машиналарига ўт қўйилди) Николас Мадуро бу мамлакат билан дипломатик алоқалар узилганини маълум қилди. У «Колумбия ҳудудидан Венесуэлага ҳужум учун фойдаланилаётгани»ни иддао қилди ва колумбиялик дипломатларга мамлакатни тарк этиш учун бир кун муҳлат берди.

Ўз навбатида Колумбия ҳам Венесуэла билан чегарадаги назорат-ўтказув пунктларини ёпиб қўйди.

Гуманитар карвон билан рўй берган воқеадан кейин АҚШ Давлат котиби Майк Помпео The Hill мухбирига берган интервьюсида Венесуэлада ҳарбий амалиёт ўтказилиши мумкинлигини истисно қилмади.

«Венесуэла президенти Николас Мадуро энг ашаддий золимлардан энг ёмони ҳисобланади. Венесуэла ҳукумати гуманитар ёрдам етказилишини тақиқлаши ва чегараларни ёпиши билан бўлаётган воқеаларга халқнинг кўзини очди. Вашингтондагилар венесуэлаликларнинг порлоқ келажаги ва демократияга ҳуқуқлари учун барча ишни қилишга тайёр. Қўшма Штатлар Венесуэлада тинч йўл билан демократия ўрнатилишига қарши чиқувчиларга қарши тегишли чораларни кўради», деганди у.

Помпео «Лима гуруҳи» вакилларига мурожаат қилиб, уларни оғир вазиятда «томошабин бўлиб турмаслик»ка чақирганди.

Бу вақтда Европа Иттифоқидагилар Венесуэладаги инқирозни ҳал этиш учун биринчи навбатда дипломатик имкониятларни кўриб чиқишни сўрамоқда.

Евроиттифоқ дипломатик хизмати вакили Майя Косьянчич ЕИ Венесуэлага қўшин киритилиши сценарийсидан қочишга чақирди. «Бизнинг позициямиз ҳар қандай ҳарбий аралашувдан қочишга қаратилган», деганди у.

Косьянчичнинг сўзларига кўра, ЕИ Венесуэладаги вазиятни ҳал қилиш учун сиёсий йўлларни қидиришда давом этади.

Испания Ташқи ишлар вазири Жозеп Боррель ҳам расмий Мадрид Венесуэладаги вазиятга учинчи томон ҳарбий йўл билан аралашувига қарши эканини айтди. Унинг ҳисоблашича, Лотин Америкаси давлатлари инқирозни ҳал этиш учун «бир стол атрофида бирлашишлари» керак.

«Биз ҳар қандай ҳарбий аралашувни қаттиқ қоралаймиз ва иш бунгача етиб бормаслигидан умид қиламиз», деган Боррель.