Германиядаги Берлин эркин университетига саёҳат (фото)

Uzbeklife кузатувчиларига ушбу мақола орқали ўзим таҳсил олаётган олийгоҳ ҳақида маълумот бермоқчиман.

Ушбу мақола орқали ўзим таҳсил олаётган олийгоҳ ҳақида маълумот бермоқчиман. Берлин эркин университети (Freie Universität Berlin) 1948 йили ташкил топган. Иккинчи жаҳон урушидан сўнг бугунги кунда Гумбольдт университети номи билан машҳур олий таълим муассасаси Берлин шаҳрининг совет иттифоқи оккупацион секторида қолади ва натижада ушбу университетга коммунистик ғоялар фаол равишда сингдирила бошланади. Бундан норози бўлган талабалар намойишларга чиқишади ва турли сиёсий ва мафкуравий ғоялардан холи бўлган ҳолда ўқиш, таълим олиш, тадқиқотлар олиб боришни талаб қилишади.

Натижада, эркин фикрловчи талаба ва профессорлар ташаббускорлиги туфайли АҚШ оккупацион секторида 1948 йил Берлин эркин университети ташкил топади. Ушбу университет ўз номи билан эркин, яъни ҳеч қандай сиёсий ёки идеологик босимларсиз фаолият олиб борадиган ОТМ сифатида ташкил қилинган.

Университетда фанлар бўйича бўлинган 15 та кутубхона фаолият олиб боради. 8 миллион босма китоб ва нашрлар, 70 000 электрон журнал ҳамда 500 000 электрон китоб билан Берлин эркин университетининг кутубхона тизими Германиянинг барча олий ўқув юртлари орасида етакчи ўринда туради.

1950 йиллар бошида Берлин университетлари талабалари томонидан эркин фикрлаш ва ўз ҳақ-хуқуқларини талаб қилиш бўйича норозилик ҳаракатлари авж олади. Шунда шарқий Берлин (ўша пайт ГДР) ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари томонидан ушбу талабалар қўлга олиниб, уларнинг ўн нафарига суд ҳукми билан ўлим жазоси тайинланган. Суд ҳукми Москвада ижро этилган.

Эркинлик ва демократия йўлида қурбон бўлган ўн нафар талабани хотирлаш мақсадида ушбу бронза скульптураси университет кампусига қўйилган. Унда юнон файласуфи Периклнинг шундай мисралари келтирилган: «Бахт сири – эркинлик. Эркинлик сири эса жасорат».

Мен ҳозирги кунда БЭУнинг ташкилий қисми бўлган Отто Зуур номидаги сиёсатшунослик институтида таҳсил оламан. Университет ташкил этилганига нисбатан кўп вақт бўлмаган бўлса ҳам, Отто Зуур институти узоқ ва афсуски даҳшатли тарихга эга.

Веймар Республикасида (1918 – 1933) Биринчи жаҳон урушида мағлубиятга учраш оқибатда немис халқининг «дегенерацияси» олдини олишга интилган кенг ирқий гигиена ҳаракати шаклланди ва натижада 1927 йили «Кайзер Вилгелм номидаги антропология, инсон ирсияти ва евгеника институти» ташкил топган.

Номидан маълумки, ушбу таълим масканида немис халқини бошқа халқлардан ажратиб турадиган жиҳатларни ўрганиш, ушбу халқ йўқ бўлиб кетмаслиги чоралари бўйича изланишлар олиб бориш ва «нордик ирқ (расса)»нинг бошқа халқларга қараганда устунлигини тарғиб қилиш билан шуғулланилган.

Албатта, Гитлернинг давлат ҳокимиятига келиши билан ушбу ўқув юрти нацизм ва фашизм идеологияси шакллантирилишида етакчи ўрин тутган. Бундан ташқари, Иккинчи жаҳон уруши давомида концентрацион лагерларда маҳбуслар устидан тиббий экспериментлар ўтказиш қисман ушбу институт «олимлари» ва «изланувчилари» томонидан амалга оширилган, шу жумладан, Йозеф Менгеле томонидан ҳам.

Урушдан сўнг Иненштрассе 22 кўчасида жойлашган ушбу бино ўша вақт Берлин бургомистри бўлган Отто Зуур ташаббуси билан сиёсатшуносликни ўрганиш марказларидан бирига айланди.