«Ядро қуролининг бевосита таҳдиди». Байден Кариб инқирозидан бери «армагеддон» хавфи энг юқори даражада эканидан огоҳлантирди

«Ядро қуролини қўллашнинг бевосита таҳдиди»

Нью-Йоркда Демократик партия аъзолари томонидан ташкил этилган маблағ йиғиш тадбири вақтида чиқиш қилган Байден россияликлар президенти Путинни яхши билиши ва у «тактик ядро қуроллари, биологик ёки кимёвий қуроллардан фойдаланиш эҳтимоли ҳақида гапирганда ҳазиллашмаслиги»ни айтди.

«Биз Кеннеди ва Куба ракета инқирозидан бери «армагеддон» истиқболи билан тўқнашмагандик», - деган Байден ва Путин томонидан реал таҳдид юзага келгани, чунки «унинг қуролли кучлари, айтиш мумкинки, ортда қолаётгани»ни қўшимча қилган.

«Кубадаги ракета инқирозидан кейин биринчи марта, агар ҳаммаси шу йўналишда ривожланишда давом этса, бизда ядровий қурол билан бевосита таҳдид бор», — дея АҚШ президентидан иқтибос келтирган Reuters агентлиги.

Америка президенти тактик ядро қуролини осонлик билан ишлатиш ва ҳеч қандай оқибатга дуч келмаслик эҳтимоли деярли йўқ эканини таъкидлаган.

Унинг таъкидлашича, Вашингтон дипломатик ечимни қидирмоқда. «Биз Путин учун қандай чиқиш йўли борлигини тушунишга ҳаракат қилмоқдамиз. У нафақат обрўсини йўқотмаслик, балки Россияда сезиларли қудратини йўқотмаслик учун шундай ҳолатга тушиши мумкин», — деди Оқ уй раҳбари.

Россия армияси ядро арсеналини ғарбнинг юқори технологияли қуролларига қарши туриши мумкин бўлган асосий жиҳат сифатида кўради. 

Уни қўллашнинг энг муҳим омили душманга психологик таъсир кўрсатиш, яъни эҳтимолий тажовуз тўхтатилгунга ва «Россияни қониқтирадиган шартларда» тинчлик сулҳи тузилгунга қадар эскалация даражасини оширишга тайёрлигини намойиш этиш ҳисобланади. 

1962 йилги Кариб инқирози - АҚШ ва СССР ўртасида юзага келган сиёсий, дипломатик ва ҳарбий қарама-қаршиликнинг номи. Бунга советлар Кубага ядро қуроли жойлаштиргани сабаб бўлган. Ўшанда томонлар ядро қуролини қўллашига бир бахя қолганди.  Вазият советлар иттифоқи Коммунистик партияси Марказий комитети биринчи котиби Никита Хрушчев ва АҚШнинг ўша вақтдаги президенти Жон Кеннеди ўртасидаги суҳбат орқали ҳал қилинган.

Бугун 70 ёшга тўлган Путин Россия ҳудудий яхлитлигини сақлаш учун «барча мавжуд воситаларни ишга солишга тайёрлиги» ҳақида айтган. У бу ҳақда 21 сентябр куни, мамлакатда сафарбарлик эълон қилиш чоғида айтган, шу билан бирга, «ядро қуроли» жумласини ишлатмаган. «Бу блеф эмас», дея қайд этганди у камерага юзланиб.

30 сентябр куни Кремлда Украинанинг босиб олинган тўрт ҳудудини Россия таркибига қўшиб олиш бўйича келишувлар имзоланди, 5 октябр куни эса Путин уларнинг аннексияси тўғрисидаги конституциявий қонунларни имзолади.

Украина ва Ғарб мамлакатлари Украинанинг ушбу 15 фоиз ҳудуди аннексиясини тан олмаган.

«Ядро васвасасига чуқур киришиб кетиш»

6 октябр куни Украина президенти Володимир Зеленский видеоалоқа орқали Австралиянинг Лоуи институтида видеоалоқа орқали қилган маърузасида НАТО «Россиянинг ядро қуролидан фойдаланиш эҳтимолини истисно қилиш» учун Россия Федерациясига қарши олдиндан «огоҳлантирувчи» зарба бериши кераклигини таъкидлади.

Бу сўзлар Москвада кескин реакция келтириб чиқарди. Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков унинг сўзларини «олдиндан айтиб бўлмайдиган даҳшатли оқибатларга олиб келувчи жаҳон урушини бошлашга даъват» деб ҳисоблади, Россия ТИВ расмийси Мария Захарова эса Зеленскийни «Ғарб сиёсатчилари қўллари билан сайёрани йўқ қилиши мумкин бўлган махлуқ» деб атади.

Шундан кейин Украина президенти матбуот котиби Сергей Никифоров аниқлик киритиб, Зеленский огоҳлантирувчи ядро зарбасини эмас, санкцияларни назарда тутганини айтди. 

«Ҳамкасблар, сизлар ядро васвасасига чуқур киришиб кетдингиз, энди эса аслида йўқ жойларда ҳам ядро зарбаларини эшитяпсиз.. Президент 24 февралга қадар бўлган муддат ҳақида гапирди. Ўшанда Россия уруш бошлашига йўл қўймаслик учун огоҳлантирувчи чоралар қўллаш керак эди. Эслатиб ўтаман, ўша вақтда фақат олдини олувчи санкцияларгина муҳокама этилганди», — деди Зеленскийнинг вакили.

АҚШ расмий шахслари бир неча ойдан буён Россия жанг майдонида қатор стратегик муваффақиятсизликларга дуч келаётгани сабабли, Украинада оммавий қирғин қуроллари қўлланиши хавфи ҳақида огоҳлантирмоқда, аммо Байденнинг сўзлари АҚШ ҳукуматидагиларнинг бу мавзуда айтган энг кескин баёноти бўлди, деб ҳисоблайди Associated Press.

Reuters агентлиги эса Иккинчи жаҳон уруши давридан буён содир бўлган энг йирик аннексиядан сўнг Украина Херсон областида каттагина ҳудудни қайтариб олганига эътибор қаратади. Зеленский пайшанба кунги видеомурожаатида октябр ойи бошидан буён Херсон областида 500 квадрат километр ҳудуд ва ўнлаб аҳоли яшаш манзиллари озод қилингани ҳақида айтди. «Шарқда ҳам муваффақиятлар бор», дея қўшимча қилди у.

«Россия тайёрланаётганини кўрсатувчи ҳеч қандай маълумот йўқ»

Ҳафта бошида АҚШдаги расмий шахслар Россия ядро кучлари ҳаракатларида АҚШ томонидан жавоб чоралари кўрилишини талаб этадиган ўзгаришлар кўзга ташланмаётгани ҳақида маълум қилганди. Сешанба куни Оқ уй вакили Карин Жан-Пьер Вашингтондагилар ҳозирча Россиянинг ядро зарбасига тайёргарлик кўраётгани аломатларини қайд этмагани ҳақида айтди.

«Биз ядровий қуроллар масаласи ва бундай ядровий қуроллар жаранглашига жиддий ёндашамиз. Аммо шу билан бирга шуни таъкидлашни истардимки, биз ҳозирча стратегик ядровий позициямизни қайта кўриб чиқиш учун ҳеч қандай сабаб кўрмадик, бизда Россия ядро қуролидан фойдаланишга тайёрланаётгани ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ», — деган у.

Ўз навбатида, Германиянинг собиқ канцлерии Ангела Меркел Путиннинг ядровий таҳдидларини жиддий қабул қилишга чақирди. «Унинг сўзларини жиддий қабул қилиш, уларни пўписа деб эътибордан четда қолдирмаслик керак», — дея маслаҳат солди у Sueddeutsche Zeitung нашрига берган интервьюсида. Унинг фикрича, «жиддий қабул қилиш ожизлик ёки муроса белгиси эмас, бу сиёсий донолик белгисидир».