«Келажагимиз ўрта синфдаги тадбиркорларни ривожлантиришда» – Президентнинг Туркияга ташрифи бўйича Адҳам Икромов билан суҳбат

19-20 февраль кунлари президент Шавкат Мирзиёев Ражаб Тоййиб Эрдўған таклифига кўра Туркия республикасида расмий ташриф билан бўлиб қайтди.

Ташрифнинг биринчи кунида Анқара шаҳрида Ўзбекистон–Туркия стратегик ҳамкорлик кенгашининг биринчи йиғилиши бўлиб ўтди.

Жараёнларни бевосита Анқарадан туриб ёритган Kun.uz мухбири икки давлат вакилларининг стратегик ҳамкорлик кенгаши йиғилиши, шунингдек, Шавкат Мирзиёевнинг Туркия бизнес доиралари ва компаниялари раҳбарлари билан учрашуви натижадорлиги бўйича Ўзбекистон савдо-саноат палатаси раҳбари Адҳам Икромов билан қисқа суҳбат ташкил қилди.

— Ўзбекистон–Туркия стратегик ҳамкорлик кенгашининг илк йиғилиши якунида давлат раҳбарлари ва ҳукумат аъзолари тўртта ҳужжат имзолашди.

Бу жараёнда сиз ҳам иштирок этдингиз. Хўш, келишувлар бўйича якунда қандай ўзгаришларни кутишимиз мумкин, ташрифда нималарга эришдик?

— Туркия бизнинг стратегик ҳамкоримиз. Ўзбекистон–Туркия стратегик ҳамкорлик кенгашининг юқори даражадаги биринчи йиғилиши қарорлари бир йил учун мўлжалланган. Чунки бу йиғилиш Тошкент ёки Анқарада ҳар йили бўлади. Йиғилиш бир йилда қилинадиган ҳамкорликдаги ишларга замин яратди.

Биз Туркия билан маданий, сиёсий ва бошқа бир қанча соҳалар бўйича келишувга эришдик. Стратегик жиҳатдан бу ҳамкорлик муҳим, лекин келишувларимизнинг 70 фоиздан ортиғини иқтисодий масалалар ташкил қилади.

Шавкат Мирзиёев парламент палаталарига қилган мурожаатида айтганидек, демократия юқори иқтисодий барқарорликка эга давлатдагина яратилади.

Ташрифда Ражаб Тоййиб Эрдўған ҳам президентимизнинг сўзларини тасдиқладики, бизда турк капитали билан 1360та корхона очилган. Улардан 465таси 2019 йилга тўғри келади. Яъни Ўзбекистонда ҳар куни битта ёки иккита янги турк корхоналари очилмоқда. Демак, турк ишбилармонлиги учун эшикларимиз очиқ.

Шавкат Мирзиёев биринчи бор 2017 йилда Анқара ва Истанбул шаҳарларида турк ишбилармонлари билан бўлган учрашувларда тадбиркорларга айнан шу ваъдаларни берган эди. Мана шу ваъдаларга ишониб туркиялик тадбиркорлар бизга кириб келишмоқда. Хўш, энди бу муносабатларда янги саҳифалар қаердан очилади? Жавоб сифатида айтишим мумкинки, бизда нафақат турк бизнеси, балки бошқа давлатлар билан бўладиган бизнес ҳамкорликлар учун қонун ҳужжатларида ўзгаришлар бўлиши керак.

Тўғри, барчаси деб айтилмайди, чунки ислоҳотлар давомийлиги ҳам бор, лекин инвестиция бўйича қонун, солиқ кодекси, божхона таърифларининг аниқ равшанлиги — айнан мана шу масалалар ташрифда муҳокама қилинди. 

Энди келган инвестор қандай шароитда ишлашини аниқ билади, лекин шу билан бирга биз янада кўпроқ инвесторни кутяпмиз.

– Турк тадбиркорларини Ўзбекистонда бизнес юритиши бўйича қайси йўналишлар кўпроқ қизиқтирмоқда?

Туркиялик инвесторлар текстил маҳсулотлари ишлаб чиқариш, қурилиш ва қурилиш маҳсулотлари, кон металлургия, агроиқтисодиёт комплекси учун инвестиция киритишга кўпроқ қизиқмоқда.

Бундан ташқари, авваллари турк инвесторлари Ўзбекистонга келганда ҳамкор топишга қийналарди. Ҳозир биз икки томонлама Савдо-саноат палаталари ишбилармонлик кенгашини ташкил қилдик. Унда кичик, ўрта ва йирик бизнес вакилларидан 21тадан аъзолар бор. Шу орқали уч йил давомида бизда бизнес ҳамкорлар пайдо бўлди. Бизнесни тушунадиган одамлар пайдо бўлди.

Афсуски, биз кўп йиллар улар сўраган ҳамкорни топиб беришга биз ҳам қийналардик. Бизнинг келажагимиз ўрта синфдаги тадбиркорларни ривожлантириш.

Президент Мирзиёев мурожаатда ўрта ва кичик бизнесда қонун ишлаб чиқилиши кераклигини айтди. Афсуски, бизда кўп йиллардан буён ким кичик ким ўрта ва ким катта бизнес вакили экани ҳақида тушунча йўқ.

Биз шу масалада қийналамиз.

Масалан, Туркияда 82 миллион аҳоли бор. Улардан, бир ярим миллиони тадбиркорлар. Улар ҳамкорни ўз даражасига қараб қидиради. Улар киритадиган бир миллион ҳам, бир миллиард ҳам инвестиция.

Бу сафар президентимиз 20дан ортиқ турк тадбиркорлари билан учрашди. Уларни кўзи, фикрларига қараб сездимки, тадбиркорлари аввал бизга эҳтиёткорлик билан қараган бўлса, ҳозир ишонч ва илҳом билан қарашяпти.

- Учрашувларда кузатдимки, турк тадбиркорларининг Ўзбекистонга нисбатан муносабати ўзгараётгани бор гап, аммо шу билан бирга улар Ўзбекистондаги маҳаллий ҳокимликларнинг тадбиркорларга етарли шароит яратиб бериши кераклиги ва кафолатли бўлган ҳамкорликни ҳам сўрашяпти.

- Бу табиий ҳолат. Ҳар бир тадбиркор ўзига преференция ва имкониятлар талаб қилади. Чунки унга осонроқ бизнес муҳити керак. Улар энг кўп сўраётгани бўш турган бино ёки ер майдони. Чунки қонунчилик бор.

Бу мураккаб масала. Биз ер майдонларини очиқ аукцион орқали сотар эканмиз, бу тўғри йўл. Шу билан бирга яна бир нарсани қўшимча қилиш керакки, Ўзбекистон президенти икки ой аввал эркин иқтисодий зоналар бўйича янги қонунни қабул қилди.

Агар иқтисодий зонада очиқ майдон ҳосил бўлса, демак инвестор ўша жойга келиши керак ва у эркин иқтисодий зона имкониятларидан фойдаланаверади.

Биз инвесторларга солиқдан имтиёз кутма, деб айтамиз. Чунки имтиёз маҳаллий тадбиркорга ҳам, чет эллик тадбиркорга ҳам бир хил бўлиши керак.

— Президентнинг 20 нафар турк тадбиркорлари билан учрашувидан кейин уларнинг қайсиларида Ўзбекистонга ўз бизнеси билан кириб боришга қизиқиш ва интилишни кўряпсиз?

— Булар ичида энг йирикларидан бири “Ренессанс” холдинг — Озарбойжон, Россия, Европа ва Бирлашган Араб Амирликларида катта, рақобатбардош ва замонавий технологияларга эга қурилиш компанияси.

Биз энг юқори даражада сифат ва архитектура билан қурилган меҳмонхоналарни кўрсак, бу “Ренессанс” холдингга тегишли.

Иккинчи масала бизнинг жуда кўп келишувларимиз ижтимоий соҳа ривожини кўзлаган. Бу борада касалхоналар ташкил қилиш ва уларнинг менежменти масаласи, тиббий суғуртани ташкил қилишда катта тажрибага эга компания билан келишувга эришдик.

Кейинги келишув туризм соҳасида бўлган.

Биз шунингдек, топ университетлардан бири Иқтисодиёт, технология ва тадбиркорлик университетининг филиалини Ўзбекистонда очиш бўйича келишиб олдик.

Бундан ташқари, Гебзе эркин савдо зонаси бўйича келишув бор.

Бу бўйича ҳар бир соҳани раҳбарлари президентдан ўзига керакли топшириқларни олди.

Илёс Сафаров суҳбатлашди