«Бу ОИВ ва полиомиелит ўртасидаги нарса»: АҚШнинг етакчи вирусологи Covid-19’га қарши вакцинадан умид қилмаяпти

Access Health International илмий маркази президенти ва бошқарув кенгаши раиси ҳамда Одам иммунитети танқислиги вируси (ОИВ) ва инсон геномини тадқиқ қилиш орқали танилган дунёнинг етакчи вирусологларидан бири Уильям Хазелтайн Bloomberg TV телеканалига берган интервьюсида коронавирус борасидаги фикрлари билан ўртоқлашди.

 Жамоавий иммунитет ҳақида

«Жамоавий иммунитет — бу хаёлот. У мазкур вирус билан боғлиқ ҳолатда мавжуд эмас. Бу Швецияда кўплаб ўлимларга олиб келган хавфли хаёлот. Мен бу сўзни луғатимиздан, фикрларимиздан бутунлай чиқариб ташлаган бўлардим. Бу энг яхши ҳолатда ҳам миллионлаб одамларнинг ўлими демакдир. Биз ростдан ҳам антибиотиклар ихтиро қилинишидан олдинги даврга қайтмоқчимизми? Биз ростдан ҳам ўрта асрларга қайтмоқчимизми?»

 АҚШда коронавируснинг иккинчи тўлқини юз бериши ҳақида

«Биз ҳали биринчи тўлқиндан ўтганимиз йўқ, шундай экан, иккинчи тўлқин ҳақида гапиришга ҳали жуда эрта. Биз дуч келган нарса – цунамига ўхшаган узун тўлқин. АҚШда касалланишлар сони бўйича текисликка чиқдик. Бу текисликдан пастга тушиш анча вақтни олади. Ҳозир эса тепаликка кўтарилаётганга ўхшаяпмиз. Ва анча юқорига кўтарилмоқдамиз. Ҳозир кунига 20 мингдан ортиқ бемор қўшиляпти — бундан икки ой аввалги каби. 1 апрелда 20 минг кишилик кўрсаткичдан ўтгандик. Бу анча аввал бўлганди, ҳозир эса июннинг ўртаси».

 Карантиндан эрта чиқиш ҳақида

«Биз очиляпмиз ва антибиотиклар эндигина пайдо бўлган Иккинчи жаҳон урушидан кейинги даврга қайтяпмиз. Пенициллинни кашф этдик. Аммо унгача темир йўлларни, шаҳарларни қурдик ва эртанги кун ҳеч қачон келмайдигандек яшадик. Инфекция ўлимга олиб келишини ҳамма биларди. Биз ўша даврларга қайтдик. Биз дунёни вакцина ва антибиотиклардан аввал қурдик. Шундай давом этамиз, лекин бунинг бадалини тўлаймиз».

 Вакцина ҳақида

«Агар COVID-19ни даволашда нима энг самарали бўлиши борасида гаров ўйнашимга тўғри келса, вакцина 50 фоизга, дорилар эса 90 фоизга хавфсиз ва самарали деган бўлардим.  

 Биз вакцинага эга бўлишимиз мумкин, бироқ унинг қанчалик яхши фойда беришини билмаймиз ва унинг хавфсизлигини аниқлашимиз учун яна олти ой керак бўлади. SARS ва MERS тажрибаси кўрсатмоқдаки, улар 15 йилдан бери биз билан бирга, вакциналар қисман самара беради ва узоқ вақтга иммунитет ҳосил қилмайди. Балки омадимиз келар, балки йўқ. Вакцина тўлиқ хавфсиз ва самарали бўлмаслиги эҳтимоли катта, балки аксинча. Гап бу аксинчанинг қанчалигида. 

 Мен 1986 йилда ОИВга қарши вакцина яратилмаслиги ҳақида гапирган ягона инсон эдим. Ҳозирги ҳолатда унчалик қатъий фикрда эмасман. Бу касаллик – одамлар бас кела олган ОИВ ва полиомиелит ўртасидаги нарса. Аммо коронавируслар грипп вирусига ўхшаб қайтади. Бу вирус янаги йилга худди ўша одамга яна юқиши мумкин. Биз иммун тизимимизга мослашиб олган вирусга дуч келдик. Бу вируснинг унга қарши курашимизни йўққа чиқаришда қўллайдиган 20га яқин қуроли бор».

 Дори ҳақида

«Ҳозир бор эътибор вакцинага қаратилган, аммо яқин икки-уч ой ичида дориларга катта қизиқиш бўлишини кўрасиз. Биз SARS (ғайриоддий зотилжам) ва MERS (Яқин Шарқ респиратор синдроми)ни даволаш учун дорилар ишлаб чиқарилишига гувоҳ бўлдик ва ўша даврдаги кўплаб дорилар ҳозирда клиник синовларнинг биринчи ёки иккинчи босқичидан ўтмоқда. Шундай экан, яхши янгиликлар бўлади».

 Саёҳатлар ҳақида

«Хавфсиз ва самарали вакцинага эга бўлмас эканмиз, саёҳатга чиқишни истайдиганлар узоқ кутишларига тўғри келади. Мен биринчи навбатда саёҳатлар хавфсиз бўлишига ишонч ҳосил қилган бўлардим. Хавфсизлик чораларини кўрган бўлардим: N95 респиратори ва кўзларимни маҳкам тўсиб турадиган кўзойнак тақардим. Барча зарур чораларни кўраётганимга ишончим комил бўлиши лозим».