«Имконсиз ишларни қила оладиган одам». Берлускони Италия президенти бўлиши мумкинми?

85 ёшли собиқ бош вазир Сильвио Берлускони президентликка номзод бўладими? Мана бир неча ҳафтадирки, Италияда матбуот ва сиёсатчилар ана шу саволга қизиқишмоқда. Агар номзод бўлса, унинг ортидаги барча можаро ва айбловлар ҳисобга олинса, етарли овоз тўплай оладими?

Тарафдорлари уни Il Cavaliere – «рицарь» деб аташади / Reuters

Италия президентини январь ойида асосан депутат ва сенаторлардан ташкил топган, тахминан минг кишидан иборат сайловчилар коллегияси танлайди.

Италия президенти мамлакатни бошқармайди, бироқ айниқса инқирозлар вақтида сиёсатдаги муҳим модератор саналади. Берлусконининг ўзи президентликка номзоди қўйилиши ҳақида ҳеч нарса демади, аммо Италияда президентликка номзодлар одатда олдиндан кўрсатилмайди. Бироқ Берлусконининг «Олға, Италия» (Forza Italia) партияси депутатлари камида декабрь ойи бошидан бери матбуотга у тайёр экани ва қатъий қарор қилгани ҳақида айтиб келишмоқда.

«Берлускони – тадбиркор сифатида етакчи, «Милан» эгаси сифатида футболда етакчи, у трансатлантик алоқаларни мустаҳкамлаш устида тиним билмай ишлаган мамлакатимиз тарихидаги энг кўзга кўринган сиёсатчилардан бири», дея фикр юритади Антонио Таяни. У 1993 йилда Берлускони билан биргаликда «Олға, Италия» партиясига асос солган. Ҳозир эса партия раиси ўринбосари ҳисобланади.

Нафақат «трансатлантик муносабатлар устида ишлаган», балки Россия етакчиси Владимир Путин учун «дўст Сильвио» бўлган Берлусконининг карьера ва сиёсатдаги ютуқлари сўнгги ўн йилликларда кўплаб можаро ва расмий айбловлар соясида қолди.

Барча айбловлардан фақат биттаси судга тортилган ва ҳукм қилинган: 62 миллион евролик солиқ билан боғлиқ фирибгарлик (Берлускони 4 йилга қамоқ жазосига ҳукм қилинди, бироқ ёши туфайли у ерга юборилмаган).

«Юракларни синдирувчи Руби» лақабли марокашлик вояга етмаган қиз билан жинсий алоқада бўлганлик айблови Берлусконидан олиб ташланган, бироқ мазкур иш бўйича икки гувоҳни сотиб олганлик айблови сақланиб қолмоқда. Берлускони вилласида «бунга-бунга» лақабли моделлар билан жинсий алоқа қилгани ҳақида эса бутун Европа билади.

Аммо Антонио Таяни Берлускони ўз имижи билан президентликка муносибми, деган саволни қатъий рад этади.

Берлускони жуда кекса эмасми, деган саволга унинг ҳамкасби қиролича Елизавета II га қарашни таклиф этади. Бироқ унинг офисидаги плакатда Сильвио нисбатан ёш.

«Буларнинг барида беҳуда гаплар кўп. Бу расм сўл партиялар, газета ва судьялар томонидан чизилган», дейди у.

Берлусконининг ўзи ҳам сиёсий рақиблари томонидан таъқибга учрагани ҳақида кўп марта гапирган ҳамда бир вақтлар ўзини «дунё тарихида энг кўп таъқибга учраган прокуратура» деб атаган.

Арифметика Сильвиога қарши

Берлускони президент бўладими, ҳатто унинг президент сифатида номзоди қўйилиши маънога эга бўладими бу – катта масала.

Президентни кўпчилиги парламент ҳар икки палатасидан иборат сайловчилар коллегияси танлайди. Ғолиблик учун овозларнинг учдан икки қисмини тўплаш зарур.

«Олға, Италия» партияси Депутатлар палатаси ва сенатда бор-йўғи 129 ўринга эга.

«Беш юлдуз» ҳаракати етакчиси, собиқ бош вазир Жузеппе Конте 20 декабрь куни унинг парламентдаги энг йирик фракцияга эга ҳаракати Берлусконини қўллаб-қувватламаслигини айтди. Парламентдаги иккинчи йирик куч, «Лига» популистик партияси етакчиси Маттео Сальвини ўз фикрини ноаниқ тарзда билдирмоқда.

Депутат ва сенаторлари сони бўйича учинчи ўриндаги сўл марказчи Демократик партия эса Берлусконига кескин қарши.

Карима Махруг ҳеч қачон фоҳишалик қилмагани ва Берлускони билан яқин алоқада бўлмаганини айтган / AFP

«Бизнинг қаршилигимиз фақат можаролар туфайли эмас. Улар айниқса хорижда хаёлни чалғитади. Бироқ биз мамлакатга керак бўлган нарсани қилмагани учун унга қаршимиз. У ўзига керакли бўлган нарсанигина қилди», дейди Демократик партия депутати Лиа Куартапелле.

Унинг фикрига кўра, Берлусконининг номзоди ўнгчилар учун ўз дарвозасига урилган голга айланиши мумкин. Чунки Берлускони – ўтмишга қўйилган қадамдир, Италия эса келажак томон ҳаракатланишни истайди.

Айрим италиялик шарҳловчиларнинг фикрича, Берлускони президент бўлишга умид қилмаяпти. У бошқа одамнинг президент этиб сайланиши унинг қўллаб-қувватлашига боғлиқ бўладиган вазиятга тушишни истаяпти.

«Фоҳишалик кафили»

Италия умуммиллий Fatto Quotidiano газетаси декабрь ойи бошида депутатларга Берлускони учун овоз бермаслик ҳақидаги мурожаати остида имзо тўплашни бошлади.

«Республика президенти бу – конституция кафили. Сильвио Берлускони – коррупция ва фоҳишалик кафили», дейилади мурожаатда.

Берлусконининг ёши – яна бир муҳим масала. Ҳозир у 85 ёшда. Агар президент бўлса, муддат якунига келиб, у 92 ёшда бўлади.

«Қиролича Елизаветага қаранг», дейди мазкур фикрга жавобан Антонио Таяни.

Италиянинг лавозимни тарк этаётган президенти Сержио Маттарелла (ўнг тарафда) сўнгги икки йил ичида ҳукумат инқирозлари вақтида ўзини моҳир модератор сифатида намоён этди. Берлускони мазкур ролни бажара оладими? /PALAZZO DEL QUIRINALE

«Гап ёшда эмас, бошда. Сильвио Берлускони бу – нафақат ўтмиш, балки ҳозирги вақт ҳамдир. 1994 йилдан бери ва ҳозирга қадар унга қарши кўплаб ҳужумларга қарамай, у сиёсий дебатлар марказида қолмоқда. Бу – унинг ғалабаси», дейди у.

Берлусконини қўллаб-қувватловчилар ҳам, уни ёқтирмайдиганлар ҳам бир масалада ҳамфикр: у – Италия учун рамзий шахс. Баъзи сайловчиларнинг «тефлон» севимлиси, Дональд Трампдан 22 йил аввал сиёсат чўққисига чиққан популист, магнат.

«Берлускони – ёрқин шахс, зиддиятли, бироқ муҳим. Эҳтимол, у ҳозир қасосни эмас, реабилитацияни истар. У мамлакат уни жиноий ишда айбланувчи эмас, давлат арбоби сифатида тан олишини истайди», дейдик римлик сиёсатчи Жованни Орсина.

Профессор Орсинанинг фикрига кўра, ҳозир Берлусконини камситмаслик керак: «У имконсиз нарсага эришишга қодир бўлган одам».