Буча «айсбергнинг учи» бўлиши мумкин, шарқдаги ҳудудлар аҳолисидан қочиш сўралмоқда. Украинадаги урушдан сўнгги маълумотлар

Зеленский: Бучадаги ҳодисалар - геноцид

Сешанба куни Украина президенти Володимир Зеленский Россия босқини бошланганидан буён илк бор БМТ Хавфсизлик кенгаши йиғилишида чиқиш қилди. Украина президенти сўзларига кўра, россиялик аскарлар одамларни кўчаларда ҳам, уйларида ҳам отган, жасадларни қудуққа ташлаган, «шунчаки кўнгилхушлик учун» йўл ўртасида танк билан босиб ўтган.

У россиялик ҳарбийларнинг ҳаракатлари террорчиларникидан қолишмаслиги ҳақидаги гапларини такрорлаб, фарқи Россия БМТ Хавфсизлик кенгашига аъзолигида эканини таъкидлаган. Зеленский Россиянинг БМТдаги ролини шубҳа остига олиб, Россия босқини бутун глобал хавфсизлик тузилмасига путур етказганини қайд этган.

Аввалроқ Украина нашрларига берган интервьюсида ҳам Зеленский Бучадаги ҳодисани геноцидга тенглаштирганди: «Биз бу геноцид эканига, улар ҳаммаси учун жазоланиши кераклигига ишонамиз». Икки томонлама мулоқот ҳақида гапирар экан, Зеленский Путин билан учрашув бўлмаслиги мумкинлигини айтди. Аммо унинг фикрича, Бучада содир бўлган воқеаларга қарамай, Украина музокараларни давом эттириши керак. «Ушбу позиция билан бирга учрашув имкониятини топиш, учрашувда вазиятдан чиқиш йўлини топиш керак ва бу йўлда ҳудудларимиз бой берилмаслиги зарур деб ҳисоблаймиз», деганди Зеленский. У барча ҳарбий жиноятчилар жазоланишини ваъда қилди.

Зеленский шунингдек мамлакат шимолидан кетган россиялик ҳарбийлар томонидан содир этилган янада даҳшатли жиноятларга дуч келиниши мумкинлигидан огоҳлантирди. Унинг сўзларига кўра, Киевдан шимолдаги ҳудудларда нацистлар босқинидан буён кузатилмаган ишлар бўлиб ўтган.

Зеленскийнинг ҳисоблашича, Бородянка шаҳри бошқаларидан кўра кўпроқ жабрланган бўлиши мумкин.

Ташқи ишлар вазири Дмитрий Кулеба эса Варшавадаги матбуот анжуманида Буча - «айсбергнинг учи» эканини айтди ва Россияга қарши қатъий санкциялар қўллашни талаб этди.

«Биз сўнгги ҳафталарда гувоҳ бўлган ишлар Россия ваҳшийликлар ва оммавий қотилликлар содир этишда террорчилардан ёмонроқ эканини кўрсатади», деган у BBC учун берган интервьюсида.

«Очлик - қурол»

Чоршанба куни Зеленский Россия очликдан ҳудудларни эгаллаш учун қурол сифатида фойдаланаётгани ҳақида айтди.

Ирландия парламенти қаршисида чиқиш қилар экан, у ракета зарбалари украинларнинг омон қолишига имкон бермаётгани, Россия кучлари Украинанинг барча портлари ва экспорт учун озиқ-овқат ташувчи кемалари йўлларини тўсиб қўйганини маълум қилди.

Украина қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ва озиқ-овқат маҳсулотлари экспорт қилишда дунёдаги етакчи мамлакатлардан саналади ва Зеленский Россиянинг ҳаракатлари бутун дунёда озиқ-овқат етишмовчилигига ва миллионлаб одамлар учун харажатлар ортишига олиб келишини айтди.

«Улар учун очлик - бу бизга, оддий одамларга қарши қурол», деди Зеленский.

У Россиянинг Украинадаги фуқаролик инфратузилмаларига тўхтовсиз ҳужумлари, жумладан Мариуполдаги вазият ҳақида батафсил гапириб берди, бу шаҳарда одамлар энди қор эришидан ҳосил бўлган сувлардан ичимлик суви сифатида фойдаланиш имконидан ҳам маҳрум бўлишган.

Зеленский Ирландиянинг сиёсий етакчиларини ўз таъсиридан фойдаланган ҳолда ЕИнинг бошқа мамлакатларини Россияга қарши янада қатъийроқ санкциялар қўллашга ундашга чақирган. «Биз Европани Россия нефти Россия ҳарбий машинасини янги молиялаштириш манбалари билан тўйинтира олмаслиги кераклигига ишонтиришимиз керак», дея қўшимча қилган Зеленский ва Россия банкларини Ғарбдаги молия тизимларидан буткул узиб қўйишга чақирган.

Янги санкциялар
АҚШ ва ЕИ Украинанинг Буча шаҳридаги ҳарбий жиноятлар бўйича айбловлар фонида Россияга қарши қўшимча санкциялар киритмоқда.

Оқ уй хабарига кўра, Вашингтон Путиннинг икки қизига нисбатан, шунингдек Россиянинг йирик банкларига қарши санкциялар қўлламоқда. Вашингтон, «Катта еттилик» ва Европа Иттифоқи ўртасида келишилган бу чоралар Россия банкларига қарши қаратилган ва Россияга янги инвестицияларни тақиқлашни назарда тутади.

Аввалроқ ЕИ янги санкциялар ҳақида эълон қилган, аммо иш ҳозирча Россиядан газ ва нефть сотиб олишга эмбарго қўйишгача етиб бормаган.

Шу билан бирга Еврокомиссия раиси Урсула фон дер Ляйен шундай деган: «Бу сўнгги санкциялар эмас. Энди биз Россиянинг қазиб олинадиган ёнилғи маҳсулотларидан оладиган даромадлари билан шуғулланишимиз керак».

Санкциялар туфайли Россиянинг ривожланган дунёдан узилиши янада кучаяди, аммо нефть ва газ сотишда давом этади, энг асосий бозор - Европага энергия ресурслари етказиб бериш эвазига кунига 650 млн евродан ортиқ даромад кўради.

ЕИ санкциялари Россиядан кўмир сотиб олишни (йилига 4 млрд евролик) ва Россия кемалари ЕИ ҳудудидаги портларга киришини тақиқлашни, шунингдек, қарийб 20 миллиард евролик (21,77 миллиард доллар) маҳсулотлар савдосини тўхтатишни назарда тутади.

Бошқа давлатлар - Япония, Австралия ва Янги Зеландия ҳам санкцияларни кучайтиришга қарор қилган.

Янги Зеландия чоршанба куни Россиядан импорт қилинадиган маҳсулотларга 35 фоизлик бож жорий этилиши ва Россия стратегик саноати билан боғлиқ саноат маҳсулотлари экспортига тақиқни узайтиришини эълон қилди.

Нидерландия ҳукумати шу куни россияликларга алоқадорлиги гумонланган 14 яхта қўлга олинганини маълум қилди.

Американинг микрочиплар ишлаб чиқарувчи Intel компанияси Россиядаги фаолиятини тўхтатди.

Бучадан Ватиканга келтирилган Украина байроғи

Рим папаси Франциск Бучадан олиб келинган украин байроғини ўпди. У байроқни намойиш этганида Ватикандаги аудиенцияга йиғилганлар буни олқишлашди. Ватиканга украиналик болаларнинг ҳам бир гуруҳи келган ва улар ҳам олқишлар билан қарши олинди.

«Бу байроқ уруш ҳудудидан, жабрдийда шаҳар Бучадан келди. Бугун украиналик болаларнинг бир гуруҳи биз билан. Келинг, уларни олқишлайлик ва улар билан бирга ибодат қилайлик», деди Франциск.

«Иккинчи жаҳон урушидан кейин янги тинч давр учун пойдевор яратишга ҳаракат қилинди. Аммо, афсуски, биз ўз хатоларимиздан сабоқ олмадик. Буюк давлатлар рақобатининг эски тарихи давом этмоқда», дея қўшимча қилган у.

Ҳарбий ҳисоботлар

Украина қуролли кучларининг ҳар кунги маълумотида келтирилишича, Россия асосий кучларини Донецк ва Луганск областлари устидан тўлиқ назорат ўрнатиш учун сафарбар қилмоқчи.

Буюк Британия мудофаа вазирлигининг сўнгги разведка маълумотларига асосланиб хабар беришича, Мариупол шаҳри учун қақшатқич жанглар ва ушбу шаҳарга авиазарбалар берилиши давом этмоқда.

Россия артиллерияси чоршанба куни Мариуполь ва Харьковни ўққа тутган.

Мариуполь босқиннинг дастлабки кунларидан буён деярли ҳар куни ўққа тутилади, натижада бу шаҳарда ўн минглаб кишилар озиқ-овқатсиз, ичимлик сувисиз ва электрсиз қолишган.

Британия разведкаси маълумотларига кўра, шаҳарда гуманитар вазият кундан кунга ёмонлашмоқда. Шаҳардаги 160 минг кишининг аксари свет, алоқа, дори-дармон, иссиқлик ва сувсиз қолган. Россия кучлари гуманитар ёрдам киришига тўсқинлик қилмоқда ва бу катта эҳтимол билан шаҳар ҳимоячилари таслим бўлишига олиб келади.

Украина вице-премьери Ирина Верешчук чоршанба куни ҳукумат қамалдаги ҳудудлардан 11 гуманитар йўлак орқали эвакуация қилишга уриниб кўриши ҳақида маълум қилган, шу билан бирга қамалдаги Мариуполдан чиқишни истаган одамлар ўз автомобилларидан фойдаланишига тўғри келиши айтилган.

Ўз навбатида, Россия мудофаа вазирлиги чоршанба тонгида ёнилғи сақланувчи бешта база йўқ қилингани, 24 та ҳарбий объектга зарба берилгани ва украинларнинг тўртта дрони уриб туширилгани ҳақида хабар берди.

Донбасс йўналиши

Украина вице-премьери Ирина Верешчук жонли эфирда Харьков, Донецк ва Луганск областлари аҳолисидан «имкон борлигида» хавфсиз ҳудудларга эвакуация бўлишни сўради. 

Вице-премьернинг сўзларига кўра, ушбу уч регион раҳбарлари областлар чегараларини тарк этишни сўраган ва айни вақтда эвакуацияни ташкил этиш билан шуғулланмоқда.

«Буни ҳозир қилиш керак, чунки кейин одамлар зарбалардан ҳалок бўлиш хавфи остида қолишади. Улар бунга қарши ҳеч нарса қила олишмайди ва биз ҳам ёрдам қила олмаймиз. Чунки зарбаларни қайтаришнинг амалда имкони бўлмайди. Имконият борлигида, ҳозир эвакуация бўлиш керак. Ҳозирча шундай имкон бор», деган Верешчук.

НАТО Украинага ёрдам масаласини муҳокама қилади

НАТО давлатлари ташқи ишлар вазирлари Брюсселда Украинани қўллаб-қувватлаш масаласида муҳокамалар ўтказиш учун икки кунлик саммитга йиғилган.

НАТО бош котиби Йенс Столтенбергнинг сўзларига кўра, альянс Москва Украина шарқидаги Донбасс ҳудудларини эгаллаш учун қатъий ҳаракатлар бошлайди. Шу билан бирга Столтенберг альянс Украинага қуруқлик қўшинлари ёки авиация кучлари жўнатмоқчи эмас.

Сешанба куни Пентагон Қўшма Штатлар Украинага 100 миллион доллар миқдорида қўшимча ҳарбий ёрдам, жумладан танкка қарши «Жавелин» тизимлари жўнатилишини маълум қилганди.

Британия разведкаси маълумотлари

Британия разведкасининг янги ҳисоботига кўра, Украина қўшини Россия армиясининг режаларини барбод қилишга, уларни Киев шимоли ва Чернигов атрофидаги позицияларини ташлаб чекинишга мажбурлаб, мамлакат шимолидаги муҳим ҳудудлар устидан назоратни қайтариб олишга муваффақ бўлган.

Британиялик экспертларнинг ҳисоблашича, бу ҳудудлардан чекинган ҳарбий қисмларнинг аксарида Украина шарқига қайта жўнатилишдан олдин қайтадан жиҳозланиш ва тўлдирилишга катта зарурат бор.

АҚШ қўмондонлиги: Украинадаги можаро бир неча йил давом этиши мумкин

Қўшма Штатлар Россия тажовузидан ҳимояланиш учун Шарқий Европада ҳарбий базалари сонини кўпайтириб, ўз ҳарбий иштирокини кенгайтириш масаласини кўриб чиқиши керак, деди Америка ҳарбий қўмондонлигининг энг юқори мартабали вакилларидан бири, АҚШ армияси генерали Марк Милли.

АҚШ ҳарбий кучлари қўмондонлар штаби қўмитаси раиси Марк Миллининг бу таклифи сешанба куни кечқурун конгрессменлар қаршисидаги чиқишида янгради.

Россия Украинага бостириб кирганидан кейин Пентагон Европада жойлаштирилган ҳарбий контингентлари сонини қайта кўриб чиқишга, эҳтимол Американинг минтақадаги иштирокини ошириш ёки қўшинларнинг бир қисмини шу ерга жойлаштиришга қарор қилган.

Генералнинг фикрича, янги доимий базаларни жойлаштирмай, вақтинчалик контингентларни доимий ротация қилиб, чора кўриш ҳам мумкин. Марк Миллининг ишонч билдиришича, бундай кенгайтиришни молиялаштиришни Шарқий Европа давлатлари - Польша, Руминия ва Болтиқбўйи давлатлари мамнуният билан зиммасига олади.

Генерал шунингдек Украинадаги можарога шу йилнинг ўзида барҳам берилмаслиги ҳақида фикр билдирган: «Ўнлаб йиллар ҳақида гапирмайман, аммо камида бир неча йиллиги - аниқ».

Милли ўз позициясини Москва анча вақтдан бери ва доимий равишда АҚШ ва НАТОдан Европадаги ҳарбий иштирокини камайтиришни талаб қилиб келиши билан изоҳлаган - бу эса, унинг сўзларига кўра, минтақадаги можаро чўзилиши ва Украина сарҳадларидан ташқарига ҳам чиқишини англатади.

Пекин музокараларга чақирган

Пекин Украина можаросига музокаралар йўли билан ечим топишни таклиф қилмоқда. Бу ҳақда Хитой ташқи ишлар вазири Ван И украиналик ҳамкасби Дмитрий Кулеба билан телефон мулоқоти чоғида айтиб ўтган.

Бу томонларнинг бир ойдан буён бу даражадаги илк телефон мулоқоти бўлди, март ойи бошида Украина ТИВ раҳбари Дмитрий Кулеба Хитойдан Россия босқинини тўхтатиш учун Москвага таъсиридан фойдаланишни сўраганди.

«Уруш эртами кечми якунланади. Асосийси – бу оғриқдан қандай омон чиқиш ва Европада хавфсизликнинг мувозанатли, самарали ва барқарор механизмини ўрнатиш», деган Ван И суҳбатдошига.

Шу билан бирга, Украина билан дўстона дипломатик ва яқин савдо алоқаларига эга бўлишига қарамай Хитой ҳамон Россиянинг ҳужумини қораламаяпти ва Москванинг ҳаракатларини босқин деб атамаяпти.