Украинадаги вазият: томонларнинг баёнотлари, муносабат, ёрдам ва санкциялар

Украина томонининг баёнотлари

Володимир Зеленский ўзининг одатий тунги мурожаатномасида давлати ва Украина ҳимояси учун жиддий янгиликлар рўй берганини очиқлади.

«АҚШ Украинага 33 млрд долларлик ёрдам пакетини тайёрлади. Ундан 20 млрд мудофаага сарфланади, 8 млрд доллардан ортиқ қисми иқтисодий қўллаб-қувватлашга берилади. 3 млрд доллар инсонпарварлик ёрдамига йўналтирилади. Бу АҚШ томонидан босилган жуда муҳим қадам, мен бунинг учун Америка халқидан ва шахсан президент Жо Байдендан миннатдорман. Умид қиламанки, Конгресс бизнинг давлатга ёрдам бўлувчи ушбу сўровни тезда маъқуллайди», — деган Зеленский.

28 апрел куни кечқурун Киевга РФ ҚК томонидан ракеталар учирилди. Уларнинг бири Шевченко районидаги турар жой биносига бориб урилган. 10 киши жабрланган. Киевда бўлиб турган БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш шундай дейди:

«Бугун Киевда иккита ракета портлади. Мен ўзим бўлиб турган шаҳарда иккита ракета портлаганидан шокдаман. Биз бу урушга нуқта қўйишимиз керак».

Зеленский Россия армияси Украинада иккинчи жаҳон урушидан сўнг жаҳондаги глобал тартибга асосланган барча нарсани — БМТ устави, халқаро конвенциялар ва декларациялар, инсонлар ва давлатлар ҳуқуқини кўра-билатуриб ва шубҳасиз оёғости қилганини айтди.

«Жаҳонда эркинлик ва хавфсизликни кафолатловчи барча нарсалар Россиянинг тажовузкорона ҳаракатлари билан вайрон қилинди. БМТ бош котиби Москвада бўлиб турганида ҳам Россиянинг Мариуполга зарбалари тингани йўқ. Бугун эса Киевда музокараларимиз ўтказиб бўлингани ҳамоно Россия ракеталари учиб келди. Бешта ракета. Бу Россиянинг глобал институтларга асл муносабати ҳақида кўп нарсани: Россия раҳбариятининг БМТ ҳамда бу ташкилот тамсил этадиган барча нарсани оёғости қилишга уринишини билдиради», — деган Зеленский.

Володимир Зеленский Антониу Гутерриш билан ўтказилган музокаралардан сўнг Мариуполдагилар масаласига тўхталди:

«Украина Мариуполдан инсонларни эвакуация қилиш учун кечиктириб бўлмас музокараларга тайёр ва БМТнинг қўлловидан умидвор. Шунингдек, биз РФ томонидан провокация қилинган озиқ-овқат кризиси, мамлакатимизга инсонпарварлик ёрдамини кўпайтириш, оккупантлар томонидан депортация қилинган украиналикларнинг уйларига қайтиши масалаларини муҳокама қилдик. БМТ бош котибининг Россиянинг Украинага қарши урушига нисбатан аниқ ва муайян позициясини қадрлаймиз», — деган Зеленский.

Украина қуролли кучлари бирлашган операцияси ўтган сутка ичида эришилган муваффақиятлар ҳақида қуйидагича маълумот бермоқда (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

• Душманнинг 9 та ҳужуми муваффақиятли бартараф этилган.
• 6 та танк, 12 та зирҳли техника, битта машина ва битта зенит қурилмаси йўқ қилинган.

Ҳарбий ҳаво кучлари қўмондонлигининг маълумотлари:

• Авиация ва денгизда базалашган «Калибр» ва «Х» қанотли ракеталарнинг 5 таси уриб туширилган.
• 9 та пилотсиз учар қурилмалар уриб туширилган. Уларнинг 7 таси «Орлан-10» типидаги, иккитаси номаълум типда.
• Харков областида Украина ҲҲКнинг зенит-ракета бўлинмаси Россиянинг Су-34 бомбардимончи самолётини уриб туширган.

«Восток» тезкор-тактик гуруҳининг маълумотлари:

Россия қўшинлари 28 апрел куни 2 та ҳужум уюштирган, жанглар давом этмоқда. Душманнинг йўқотишлари:

• Шахсий таркиб — 42; танклар — 3; БМП — 2; БТР — 1; ББМ — 1; АТ — 1; Пилотсиз учар қурилма — 2

Россия томонининг баёнотлари

РФ президенти Владимир Путин Ангола президентига телефон орқали Россиянинг Украинадаги Донбассни ҳимоя қилиш бўйича операциялари сабаблари ва мақсадларини тушунтирган.

Россия Федерацияси мудофаасини бошқариш миллий маркази бошлиғи Михаил Мизинцевнинг баёнотларидан парчалар:

• Сутка давомида Украинанинг хавфли ҳудудлари, ДХР ва ЛХРдан Россияга 19442 киши эвакуация қилинган;
• Киев Россия артиллериясидан ДХРда тинч аҳоли нобуд бўлаётгани ҳақидаги материалларни сохталаштирмоқда;
• Украиналик националистлар Харков ва Одесса мактабларида ўт очиш нуқталари жиҳозлаган;
• Махсус операция бошидан буён РФ Донбасс ва Украинага 16 минг тонна инсонпарварлик ёрдами етказган;
• Бир сутка мобайнида Россияга Украинадан эвакуация қилишни сўраб 100 дан зиёд мурожаат келиб тушган.

Россия Мудофаа вазирлигининг махсус вакили Игор Конашенковнинг тунги брифингида эълон қилинган маълумотлар (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

• Ҳавода база олган ракеталар билан Украинанинг 38 та ҳарбий объектлари: 3 та бошқарув пункти, 22 таянч пункти, 7 тирик куч ва ҳарбий техника жамланмаси, 6 та ўқ-дори ва ёнилғи омборлари йўқ қилинган.
• Россия авиацияси томонидан Украинанинг 76 та ҳарбий объекти ўққа тутилган.
• Зарбалар натижасида шахсий таркибда 320 та аскар, 35 та зирҳли техника ва автомобиллар йўқ қилинган.
• Ракета қўшинлари томонидан кун давомида «Точка-У» комплексининг ўт очиш қурилмаси, 2 тирик куч ва ҳарбий техника жамланмаси йўқ қилинган.
• Кун давомида Петрополье ва Малая Камишевахада Украинанинг учта «Точка-У» баллистик ракеталари уриб туширилган.

Украинага кўмак

АҚШ Вакиллар палатаси Украина учун ленд-лиз очилишини маъқуллаб овоз берган. Энди ушбу қонунни президент Жо Байден имзолаши қолди, холос.

Ленд-лиз ва тайёрланаётган 20 млрд долларлик ёрдам натижасида Украинага қуйидаги ёрдам етказилади:

• Учинчи авлоддаги M1A2 Abrams танклари;
• АҚШнинг M2A3 Bradley пиёдалар жанговар машиналари;
• M109A6 Paladin ўзиюрар артиллерия қурилмалари;
• Ғилдиракли шассидаги HIMARS бирваракайига ўт очиш реактив тизимлари;
• РСЗО M270 MLRS универсал ўт очиш қурилмаси;
• Норвегиянинг NASAMS 2 кўчма зенит-ракета комплекси;
• Patriot зенит-ракета комплекслари;
• 4-авлоддаги F-16 C/D кўп функцияли енгил қирувчи самолётлар.

Германия Бундестаги кўпчилик овоз билан Украинага оғир қурол-яроғларни етказиб бериш таклифини маъқуллади. Кремл бунга жавобан, ушбу ҳаракат «беқарорликни провокация қилиши»ни таъкидлаган.

АҚШ Украинага жанг майдонида ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган С-300 каби узоқ масофадан нишонга олувчи, ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларини етказиб беришни жуда муҳим деб ҳисоблайди, деган АҚШ мудофаа вазири Ллойд Остин. Пентагон раҳбари оғир қурол-яроғларни имкон қадар тезроқ етказиш муҳимлигини қайд этган.

Испания ҳарбий денгиз кучларининг Изабел кемаси Украина учун мўлжалланган 200 тонналик қуроллар ва техникалар билан Полшага етиб келди. Испания Украина армияси учун қурол-яроғлардан ташқари, 30 та юк машинаси ва 10 та енгил йўлтанламас автомобил тақдим этган. 

АҚШ РФ Марказий банкининг музлатилган активларини Украинага бериш имкониятларини ўрганмоқда. Сенатор Патрик Лиханинг айтишича, АҚШ Федерал захира тизимида Россиянинг 100 млрд АҚШ долларига тенг маблағи музлатилган.

Санкциялар оқибати ва Россиянинг қарши чоралари

Нидерландия Россия ва Беларуснинг 633 млн евролик активларини музлатиб қўйди. Volkskrant нашри маълумотларига кўра, шунингдек, 20 та кема ва 6 та самолёт санкциялар остида эканлиги туфайли эгаларига берилмайди.

Полшанинг Reserved, Cropp, House, Mohito ва Sinsay брендларига эга кийим-кечак ишлаб чиқарувчи LPP SA ритейлери ўзининг Россиядаги бўлинмасини сотишга қарор қилди.

Coty француз-америка косметик концерни Россияда ўз фаолиятини йиғиштиради. Coty 80 га яқин парфюмерия брендлари эгаси ҳисобланади. Уларнинг орасида Alexander McQueen, Bottega Veneta, Burberry, Calvin Klein, Chloe, Gucci, Hugo Boss, Kylie Skin, Marc Jacobs, Miu Miu ва Tiffany каби машҳурлари бор.

MTV, Nickelodeon, Paramount Channel ва Paramount Comedy телеканаллари Россия ҳудудида телевизион кўрсатувларни эфирга узатишни тўхтатди.

Shell Россия нефтининг ҳаттоки аралашма таркибида бўлишидан воз кечди. Нефтгаз компанияси нефтни қайта ишлаш маҳсулотлари таркибида ҳар қандай миқдорда Россия нефти бўлса, уни қабул қилмаслигини таъкидлаган.

Германия Россияга қарши санкцияларнинг олтинчи пакетига Сбербанкни SWIFT халқаро тизимидан узишни ҳам киритишга тайёр.

Россиянинг халқаро захиралари ўтган бир ҳафта ичида 4 млрд долларга қисқариб, 607,1 млрд долларни ташкил этмоқда.

Россия Вазирлар маҳкамаси санкциялар фонида авиакомпанияларга субсидиялар тақдим этиш қоидаларини тасдиқлади.

Германия, Австрия, Венгрия ва Словакиянинг йирик энергетика компаниялари Швейцариядаги Газпромбанкнинг рублли ҳисоб варақларини очишга тайёрланмоқда, дея хабар беради Financial Times ўз манбаларига таяниб.

Россияни тарк этгач, Mastercard 34 млн доллар даромаддан айрилган, дейилади компаниянинг чораклик ҳисоботида.

АҚШ давлат котиби Энтони Блинкен Полша ва Болгарияга газ етказиб берилишининг тўхтатилишини «РФ томонидан энергетикадан қурол сифатида фойдаланилаётганининг яққол мисоли» деб таъкидлади.

Украиналикларнинг 40 фоизи уруш чоғида ўз ишидан айрилган. Бироқ мамлакатда ўз ишига қайтаётган инсонлар сони секин-аста кўпаяётгани ҳам қайд этилмоқда.

Халқаро ҳамжамиятнинг муносабати

АҚШ президенти Жо Байден Россиянинг НАТО билан «бевосита урушаётгани» ҳақидаги баёнотларини «ўз муваффақиятсизлигини оқлаш» деб атаган.

«Бу муваффақиятсизликнинг ифодаси. Чунки украиналиклар Россия қуролли кучларига қарши туриб бера олиш қобилиятига эга эканлигини айтиш ўрнига, улар ўз халқига Америка Қўшма Штатлари ва бутун НАТО Россия қўшинлари, танклари ва ҳоказоларни йўқ қилаётгани ҳақида сўзлаб бериши керак», — деган Байден.

26 апрел куни Россиянинг НАТО билан «прокси уруш» олиб бораётгани ҳақида Россия ТИВ раҳбари Сергей Лавров гапирган эди.

Канада парламенти Россиянинг Украинадаги ҳаракатларини бир овоздан геноцид деб атади.

ГФР канцлери Олаф Шолц ўзининг Токиога қилган ташрифи чоғида Германия газдан тўсатдан узиб қўйишга тайёр бўлиши кераклиги, чунки «ҳеч ким Владимир Путин ўзини қандай тутишини олдиндан айтиб бера олмаслиги»ни таъкидлади, деб ёзмоқда Spiegel.

Киевга ташриф билан келган Болгария бош вазири Кирилл Петков Украина урушда ғалаба қозониши, бутун демократик давлатларнинг Украина томонида туришига ишончи комил эканини баён этган.

«Бугун мен ўз кўзим билан кўрган, инсонга энг кучли таъсир этадиган манзара — Россия ракетаси томонидан нишонга олинган уй вайроналари ўртасидаги болалар ўйинчоғи бўлди. Шунинг учун мен буни ҳарбий операция ёки махсус операция дея олмайман, бу — фуқароларга қарши уруш», — деган Петков.

Европа кенгаши парламент ассамблеяси (PACE) Россия учун халқаро трибунал тузишни қўллаб-қувватлади. Ассамблея қатъий равишда Россиянинг Украинага нисбатан ҳарбий тажовузини қоралашини, Украина ва унинг халқи билан бирдам эканлиги, Украина суверенитети, мустақиллиги ва ҳудудий яхлитлигини халқаро тан олинган чегараларда қўллаб-қувватлашини тасдиқлаган.