Полшадаги қишлоққа ракета қулаши. Ҳозиргача нималар маълум?

15 ноябр куни Полша шарқидаги Пшеводув посёлкасига ракета қулаши оқибатида икки киши ҳалок бўлди. Тунда Полша ҳукумати ракета россияликлар томонидан ишлаб чиқарилганини айтди. Аммо Assosiated Press агентлиги америкалик мулозимларга таянган ҳолда ракета россияликлар ракетасини уриб тушириш учун украин ҳарбийлари томонидан учирилгани тахмин қилинаётганини хабар қилди. Қулаган ракета Россиядан учирилгани эҳтимоли камлиги ҳақида АҚШ президенти Жо Байден ҳам айтиб ўтди.

«Россияда ишлаб чиқарилган» ракета

Қулаган ракетанинг келиб чиқиши россияликларга мансуб экани ҳақида дастлаб Полша ТИВ маълум қилди. «Соат 15:40 да Пшеводув қишлоғига [...] россияликлар ишлаб чиқарган ракета (оригиналда - produkcji rosyjskiej) қулади, натижада Полша Республикасининг икки фуқароси ҳалок бўлди. Шу муносабат билан ташқи ишлар вазири Збигнев Рау РФ элчисини ташқи ишлар вазирлигига чақиртирди ва зудлик билан батафсил изоҳ талаб қилди», дейилади идора баёнотида.

Кейинроқ худди шу тариф Полша президенти Анджей Дуда томонидан ҳам қўлланди, аммо у ракетани ким учиргани ҳақида аниқ маълумот йўқлигини маълум қилди. «Биз кун давомида Россия Украинага ракеталар билан ҳужум қилганини биламиз. Аммо бизда бу ракетани ким учиргани ҳақида аниқ маълумот йўқ. Тергов ишлари олиб борилмоқда. Мен тергов буни аниқлашига ишонаман. Катта эҳтимол билан, бу россияликлар ишлаб чиқарган ракета бўлган. Аммо барчасига ҳали аниқлик киритилиши лозим», — деган Дуда 16 ноябрга ўтар кечаси журналистлар билан суҳбат чоғида ва бу шу каби ягона ҳолат бўлишига умид билдирган.

Тадқиқотчи журналист Эрик Толернинг фикрича, Полша ҳукумати СССР даврида ишлаб чиқарилган ракеталарни ҳам Россия томонидан ишлаб чиқарилган ракета деб атаётган бўлиши мумкин.

Ukraine weapons tracker лойиҳаси Пшеводувда қулаган ракета қолдиқларининг ижтимоий тармоқда тарқалган тасвирларини таҳлил қилиб, бу СССР даврида ишлаб чиқарилган С-300 тизимларининг 5В55 серияли ракеталари двигатели қисмлари деб ҳисобламоқда.

Украинлар ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими ракетаси ҳақидаги версия

Чоршанба тонгида Assosiated Press агентлиги уч нафар шахси сир қолишини сўраган америкалик мулозимларга асосланган ҳолда Полшага қулаган ракета Украина ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари томонидан учирилгани тахмин қилинаётганини хабар қилди.

Агентлик суҳбатдошлари фикрича, украин ҳарбийлари катта эҳтимол билан уни Полша-Украина чегарасида жойлашган энергетика инфратузилмаси томон учиб келаётган россияликлар ракетасини уриб тушириш учун учирган.

Аввалроқ ракета Россиядан учирилгани ҳақидаги версияни Балидаги G20 саммитида иштирок этаётган G7 ва НАТО етакчиларининг шошилинч йиғилишини чақирган АҚШ президенти Жо Байден ҳам шубҳа остига олганди.

«Тергов ишлари тўлиқ якунлангунича мен бу ҳақда гапиришни истамасдим, аммо траекториядан келиб чиққан ҳолда бу ракета Россиядан учирилгани эҳтимоли кам, аммо биз яна текшириб кўрамиз», деган у учрашувдан кейин журналистларга.

CNN телекомпанияси НАТОнинг шахсини сир сақлашни сўраган ҳарбий амалдорига асосланган ҳолда алянс ҳарбийлари Полшада портлаган ракета йўналишини кузатишга муваффақ бўлишганини хабар қилишган. Унинг маълумотига кўра, НАТО разведкачи самолёти Полша ҳаво ҳудудида миссиясини амалга ошириш чоғида ушбу ракета парвозини қайд этган.

Манба бу ракетани ким учирганига аниқлик киритмаган, фақат йиғилган маълумотлар, жумладан радарда қайд этилган ракета излари НАТО давлатлари ва Полша ҳукуматига узатилганини таъкидлаган. 

Кейинроқ Reuters Байден НАТО ва G7 етакчиларини Полшадаги портлаш украинларнинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими ракетаси туфайли содир бўлгани ҳақида хабардор қилганини хабар қилди.

Ракета Польша ҳудудига 15 ноябр куни маҳаллий вақт билан соат 15:40 да, россиялик ҳарбийлар Киев ва Украинанинг бошқа шаҳарларининг ўққа тутаётган чоғда қулаган. Ракета ғалла сақлаш омборига тушган ва икки киши ҳалок бўлган.

Ҳодиса рўй берган Пшеводув қишлоғи Украина чегараларидан беш километр масофада жойлашган.

Украина президенти девонидагилар Полшага ракета қулаши учун жавобгарликни Россия зиммасига юклаганди. Ушбу ҳодиса бўйича муносабат билдирган Володимир Зеленский «террор Украина давлат чегаралари билан чекланмаслиги»ни айтганди: «Россия ракеталари Польша бўйлаб зарба берди. Украина террорчи-давлат бизнинг мамлакат билан чекланмаслиги ҳақида неча бор айтганди? Россия террори давом этаркан, бу вақт масаласи бўлиб қолади. Россия жазосизликни қанчалик узоқ ҳис қилса, унинг ракеталари учиб етиб бориши мумкин бўлган барчага таҳдид солаверади. НАТО ҳудудига ракета зарбасии бериш — бу Россиянинг коллектив хавфсизлик томон берилган ракета зарбаси. Бу можаронинг жиддий кенгайиши. Бунга қарши ҳаракатни бошлаш керак».

Россия мудофаа вазирлиги шу куни Украина-Полша чегарасидаги нишонларга зарбалар бермагани, маҳаллий нашрларда тарқалган тасвирларнинг Россия ракеталарига алоқаси йўқлигини маълум қилди. Полшага россияликлар ракетаси тушган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги хабарлар Россия мудофаа вазирлиги томонидан «вазиятни кескинлаштириш мақсадида қасддан уюштирилган провокация» деб баҳоланди.

Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған ҳам Россияни ракета қулаши билан боғлиқ ҳодисага алоқадор эмас деб топди. «Мен бу уларнинг ракетаси эмаслигини айтган Россиянинг позициясини ҳурмат қилишим керак. Бу биз учун муҳим», — деган Эрдўған Балидаги G20 саммитидан кейин ўтказилган матбуот анжуманида.