Ғарбий соҳилдаги янги манзилгоҳлар режаси, Эрон ва Франциядаги сайловлар — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништиришда давом этамиз.

Ғазодаги вазият

Исроилнинг Ғазодаги икки уйга авиазарбаси натижасида камида 8 киши ҳалок бўлди.

Фаластиннинг WAFA ахборот агентлигининг хабарига кўра, Исроил ҳарбий ҳаво кучлари Ғазо шаҳридаги иккита турар жойга авиазарба берган. Камида 8 нафар фаластинлик ҳалок бўлган, улардан ташқари, кўплаб инсонлар жароҳатланган.

Хабарга кўра, Ад-Дараж мавзесидаги Абу Қумайллар оиласига тегишли уй ва Ас-Сабра мавзесидаги Қувайдарлар оиласига тегишли уйларга бомбалар ташланган.

Ҳалок бўлганлар ва ярадорларнинг аксариятини аёллар ва ёш болалар ташкил этади.

Бундан ташқи Исроилга тегишли пилотсиз парвоз қурилмасининг Ас-Сабра мавзесидаги транспорт воситасига келиб урилиши ҳам кўплаб қурбонлар ва ярадорларга сабаб бўлган.

Фаластинга зуғум тингани йўқ. Исроилнинг молия вазири Бецалел Смотрич Ўрдун дарёсининг ғарбий соҳилида амалга ошириладиган янги оккупацион режани эълон қилди.

Унинг айтишича, Фаластинни тан олган давлатлар катта хатога йўл қўйишган.

«Биз Ғарбий соҳилда Исроил учун 5 та янги манзилгоҳ қурамиз. Уларнинг ҳар бирини Фаластинни давлат деб тан олган мамлакатлар шарафига номлаймиз», — деган Смотрич.

Эрондаги сайловлар

Иброҳим Раисийнинг фожиали ҳалокатидан сўнг Эронда муддатидан аввал ўтказилаётган президентлик сайлови ғолиб иккинчи турда аниқланадиган бўлди. Биринчи турда номзодларнинг ҳеч бири 50 фоиздан кўпроқ овоз жамғара олмаган.

Биринчи турда Ислоҳотчилар қанотидан ягона номзод, этник озарбойжон Масъуд Пезешкиён 42,5, консерваторлар қанотидан номзод Саид Жалилий эса 38,5 фоиз овоз жамғарган.

Сайловда иштирок этган яна икки номзод — Муҳаммад Бақир Ғолибоф ва Мустафо Пурмуҳаммадийга сайловчиларнинг камроқ қисми овоз беришган.

Эрон Ички ишлар вазирлигининг сайлов штаби мамлакатнинг 9-президентини аниқловчи 14-сайлов мамлакат ичида 59 мингдан зиёд, яна хориждаги 95 та давлатлардаги сайлов участкаларида ўтган 14-президентлик сайловлари ғолиби энди иккинчи турда аниқланишини эълон қилди.

Сайловнинг иккинчи тури 5 июл жума куни ўтказилади. Унда Масъуд Пезешкиён ва Саид Жалилий ғолиблик учун курашади. Сайловчиларнинг оддий кўпчилик овозини жамғарган номзод Эроннинг 9-президенти деб эълон қилинади.

Дарвоқе, арманлар Пезешкиённинг эҳтимолли ғалабасидан ташвишга тушиб қолишган. Арманистонлик эроншунос Жанна Варданян унинг ғолиб чиқишини истамаслигини айтган.

«Ўтмишда ислоҳотчилар вакили бўлган этник озарбойжон Пезешкиён арманларга қарши кўплаб баёнотлар берган, хусусан Қорабоғ можароси чоғида ҳам. Пешезкиён шунингдек бир неча бор этник қартадан фойдаланган ва туркий тилли гуруҳлар манзилига лоял баёнотлар берган, Шарқий Озарбойжон вилоятида туркий тилли мактаблар очишга чақирган».

Қизил денгиздаги вазият

Ҳусийчилар Греция кемасини қандай нишонга олганлиги видеокадрларини эълон қилишди.

«Transworld Navigator» кемасига Қизил денгизда 23 июн куни ҳужум уюштирилган эди. Кемага ҳужум «Тўфон» деб номланган пилотсиз бошқариладиган камикадзе катерлари ёрдамида уюштирилган. Исроилдагилар бундай камикадзе катерлар Яманнинг оддий пилотсиз парвоз қурилмалари ва ракеталарига нисбатан каррасига хавфлироқ эканини қайд этишган.

АҚШ ва Ғарб давлатлари томонидан Қизил денгизда кемалар ҳаракати хавфсизлигини таъминлашга бўлган саъй-ҳаракатларга қарамасдан, бу ҳеч қандай натижа келтирмаган ва ҳусийчилар Исроилга йўл олган кемаларга ҳужум қилишнинг янгидан янги усулларини ўйлаб топмоқда.

Дунёдаги энг йирик денгизда ташув компаниялари энг қисқа ва қулай йўлдан воз кечиб, Африкани айланиб сузишга ўтгани АҚШ ва Ғарб давлатларининг денгиз хавфсизлигини таъминлай олмаслигидан далолат беради.

Франциядаги сайловлар

Францияда Европарламентга ўтказилган сайловларда партияси ютқазганидан сўнг мамлакат парламентини тарқатиб юбориб, муддатидан аввал сайловлар белгилаган Эммануэл Макроннинг партияси яна мағлубиятга учради.

Парламент сайловларининг биринчи турида ултраўнгчиларнинг «Миллий уюшма» партияси 34,2 фоиз тўплаб биринчи ўринни эгаллаган, деб хабар беради республика ички ишлар вазирлиги.

Иккинчи ўринда сўл партиялар коалицияси «Янги халқ фронти» 29,1 фоиз овоз тўплаган.

Эммануэл Макроннинг бир неча партиялардан иборат «Республика учун биргаликда» блоки 21,5 фоиз тўплаган.

Шундай қилиб, биринчи турнинг дастлабки якунларига кўра, «Миллий уюшма» парламентдаги 577 та ўриндан 240–270 ўринни эгаллайди ва бу партияга нисбий кўпчиликни тақдим этади. «Янги халқ фронти» сўл кучлар блоки 180–200 депутат ўрнидан умид қилса бўлади. Макроннинг коалицияси эса 160 та ўрнидан ажралган ва 60 тадан 90 тагача жойга эгалик қилиши мумкин.

Ҳали сайловларнинг иккинчи тури ҳам бўлади. 7 июл куни ҳам ўтадиган сайловда французлар 577 депутат учун овоз беришлари керак бўлади.

Бешинчи республика тарихида илк марта сайловлар бу қадар қисқа муддатларда ўтказилмоқда. Парламент тарқатилгач, партиялар бор-йўғи уч ҳафта ичида номзодларини илгари суриб, сайловолди ташвиқотини ўтказишга мажбур бўлишган.

Шуниси эътиборлики, сайловларда давомат 69 фоизни ташкил этган ва Франция учун бу рекорд кўрсаткич ҳисобланади.

Қизиғи, Эммануэл Макрон французларни Марин Ле Пеннинг ултраўнг партиясига қарши «кенг, очиқ демократик ва республика митинги»га чорлади. Макронга кўра сайловда давоматнинг юқорилиги французларнинг сиёсий вазиятни аниқлаштириб олишга иштиёқлари кучлилигини ифодалайди.

Аллақачон Франция шаҳарларида сайлов натижаларидан норозилар кўчага чиқиб кетишган. Машиналар ёқилган. Полиция билан тўқнашувлар бошланган.

Украинага ёрдам

НАТО Украинага янги бирлашган ҳарбий ёрдам миссиясини таклиф этади. Алянснинг Вашингтонда бўлиб ўтилиши кутилаётган навбатдаги саммитида Украинага барча ҳарбий ёрдамни бошқариш учун янги қароргоҳ таклиф этилади.

Бу Украина хавфсизлигини узоқ муддатли таъминлаш бўйича алянснинг мажбурияти кафолати бўлади ва Киевнинг алянсга бўлажак аъзолиги учун «кўприк» бўлиб хизмат қилади, деб ёзади The New York Times нашри бир нечта юқори мартабали мулозимларга асосланиб.

Украина президенти Володимир Зеленский ва Марказий Европанинг айрим давлатлари 9-11 июл кунлари Вашингтонда ўтадиган НАТО саммитида Киевга аъзолик бўйича музокаралар таклиф этилишидан умидвор эди. Бунинг ўрнига алянс Германияда узоқ муддат учун барча турдаги ёрдамларни мувофиқлаштирувчи миссия тузиш ҳақида эълон қилади, деган НАТО ва АҚШнинг юқори мартабали шахслари.

Нашрнинг маълумотларига кўра, мазкур қадам Киевнинг иттифоқчиларига ҳам, ғарб давлатлари урушни қўллашдан чарчашини кутаётган Москвага ҳам «кучли сигнал» бўлади.

Махсус миссия яратиш ғояси АҚШ президенти Жо Байден администрациясига тегишли. Шу йўл билан алянс Киевга тўлақонли аъзолик ўрнига тош боса оладиган нимадир тақдим этмоқчи.

Янги миссия Украинага ҳарбий ёрдам тақдим этаётган давлатларнинг коалицияси билан бирлаштирилади. Энди ташаббус иттифоқчи давлатларда украиналик ҳарбийларни тайёрлаш, иккитомонлама хавфсизлик кафолатлари келишувларини имзолаш ва ҳарбий техника ва қурол-аслаҳаларни жўнатишни ўз назоратига олади. Миссия Германиянинг Висбаден шаҳридаги АҚШ ҳарбий объектида жойлашади, катта эҳтимол билан уни америкалик генерал бошқаради. У НАТОнинг АҚШ ва Европадаги бевосита бош раҳбари генерал Кристофер Каволига бўйсунади.