Ғарбий соҳилда ўғирланган гектарлар, рус-украин музокаралари истиқболлари ва НАТОдан ваъда кутаётган Украина — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништиришда давом этамиз.

Ғазодаги вазият

Исроил ва ҲАМАС ўт очишни тўхтатиш ва ушлаб турилганларни озод қилиш бўйича чекланган келишув имзолаш арафасида турибди. Бу ҳақда музокара жараёнидан бохабар исроиллик манбага асосланиб, CNN телеканали хабар қилган.

Манбанинг сўзларига кўра, исроиллик расмий шахслар ҲАМАСнинг сўнгги жавоби ҳар икки томонга келишувга эришиш учун деталли музокаралар бошлаш имкониятини беради.

Бироқ, CNNнинг таъкидлашича, битимнинг тақдири ҳали ҳал қилинмаган ва кафолатланмаган.

Америкада 12 нафар расмий шахслар «Биз Ғазодаги жиноятларга шерикмиз», деб баёнот беришди. Улар Исроил 7 октябрда Ғазода қирғин бошлаганидан сўнг турли ҳукумат муассасаларидан норозилик тарзда ишдан бўшаб кетишган ва илк марта биргаликдаги баёнот билан чиқиш қилишди.

Баёнотга кўра, Байден маъмуриятининг Ғазога нисбатан сиёсати барбод бўлган ва АҚШ миллий хавфсизлигига таҳдид уйғотмоқда.

Исроилнинг дипломатик томондан қўллаб-қувватланиши ва АҚШ томонидан бетўхтов етказиб берилаётган қурол-яроғлар АҚШни «Ғазодаги Фаластин халқининг ўлдирилиши ва қийнаб оч қолдириши» учун жиноий шерик қилган.

«Бу нафақат маънавий жиҳатдан жиноят, шунингдек халқаро ҳуманитар ҳуқуқ ва АҚШ қонунчилигининг бузилиши ҳамдир. Мамлакатимизнинг сиёсий ва иқтисодий манфаатларига ҳам кучли зиён етган, жаҳонда АҚШга нисбатан ишончга ҳам кучли путур етган», — дейилади баёнотда.

Исроилнинг Ғазодаги агрессияси қурбонлари 37 минг 953 кишига етди. Ярадорлар 87 минг 266 киши.

Исроилнинг Ғазо секторига ёпирилма зарбалари 273 кундан буён давом этмоқда. Қурбонларнинг 3/4 қисми ёш болалар ва аёллар.

Шунингдек, вайрон қилинган бинолар остида ҳамон ҳалок бўлганларнинг жасадлари қутқарилмасдан қолаётгани айтилмоқда.

Ғарбий соҳилдаги вазият

Исроил сўнгги 30 йил ичида Фаластиннинг энг катта ҳудудини ўғирлади.

Исроил ҳукумати оккупация қилинган Ғарбий соҳилда 1270 гектар Фаластин ерини яҳудийлар давлатига тегишли деб эълон қилди. ТАСС хабарига кўра, бу хабарни кўчиш фаоллиги кузатувчи «Шалом ахшав» (Ҳозироқ тинчлик) ҳуқуқбонлик ташкилоти тарқатган. Қайд қилинишича, бу ўлчами бўйича ва Тел-Авив томонидан расман декларация қилинган сўнгги 30 йил ичидаги жуда йирик ҳудуд.

Ғарбий соҳилдаги 1270 гектар ерни ўзиники деб эълон қилиш тўғрисидаги қарор 25 июнда қабул қилинган, бироқ расман 3 июл куни эълон қилинган.

Аввалроқ «Шалом ахшав» Ғарбий соҳилдаги яҳудий фуқаролик маъмурияти кенгаши 3-4 июл кунлари яҳудий манзилгоҳларида 6 минг бирлик турар жой қуриш тўғрисидаги режани тасдиқлатишга тайёргарлик кўраётгани ҳақида хабар берган эди.

Эслатиб ўтамиз, Ғарбий соҳил ва Ғазо сектори БМТ қарорига кўра Фаластин ерлари ҳисобланади.

Исроил–Ливан уруши кўланкаси

Ироқдаги жанговар гуруҳлар агар Исроил ва АҚШ билан уруш бошланса улар Ливанни қўллаб-қувватлашини эълон қилдик.

Ироқдаги исломий қаршилик деб аталувчи гуруҳнинг дала қўмондони агар Ливанга қарши кенг кўламли уруш бошланса, минтақада йирик уруш авж олишини таъкидлаган.

Аноним қолишни маъқул кўрган манбанинг Associated Press агентлигига хабар беришича, Эрон томонидан қўлланаётган гуруҳ аллақачон Ливанга ўз экспертлари ва маслаҳатчиларини жўнатган.

Ироқлик сиёсатчи Али ал-Байдар ҳам Исроилнинг «Ҳизбуллоҳ»га қарши уруши Ливандан ташқарига чиқиб кетиши муқаррар эканини айтган.

Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған токи Исроил агрессияси тўхтатилмас экан, минтақадаги бирор давлат, жумладан Туркия ҳам ўзини хавфсиз ҳис қила олмаслигини айтган.

«Исроил Ливан манзилига ҳужум қилиш ва тажовузкор оҳангни кучайтирмоқда, бу эса минтақанинг келажаги борасида бизда жиддий ташвиш келтириб чиқармоқда», деган Эрдўған.

Путин «Толибон» ҳақида

Владимир Путин Афғонистондаги толибларни терроризмга қарши курашда Россиянинг иттифоқчилари деб атаган. Ҳолбуки «Толибон» Россияда террорчилик ташкилотлари рўйхатида туради.

Россия президенти бу баёнотни Қозоғистонда ўтган ШҲТ саммити якунлари чоғида айтган.

«Биз «Толибон» мамлакатдаги ҳокимиятни бошқараётганидан келиб чиқишимиз керак. Бу маънода толиблар, шубҳасиз, терроризмга қарши курашда бизнинг иттифоқчиларимиз ҳисобланади», — деган Путин.

Россия президентининг сўзларига кўра, ҳар қандай амалдаги ҳокимият ўз давлатида барқарорлик бўлишидан манфаатдор, шу сабабли «Толибон» терроризм хавфига қарши курашга тайёр.

«Биз бир неча бор «Толибон» ҳаракати томонидан бундай сигналлар олдик. Улар аксилтеррорчилик жабҳасида биз билан ишлашга тайёр», — деган Путин, Афғонистон ўрнашиб олган ИШИД каби террорчилик гуруҳларига қарши курашда толиблар билан ҳамкорлик қилиш керакми, деган саволга жавоб бера туриб.

Украина–Россия: музокара истиқболлари

Остонада Путин Истанбул келишувлари Россия ва Украина музокаралари учун асос бўлиши мумкинлигини ҳам урғулаган. Унга кўра, 2022 йилнинг март ойида Россия ва Украина ўртасидаги юзма-юз музокаралар чоғида ишлаб чиқилган ўт очишни тўхтатиш бўйича шартлар ва принциплар «ҳеч қаерга кетмаган».

«Бу келишувлар Украина музокара делегацияси томонидан параграфларга бўлиб чиқилган эди, демак, афтидан, Украинани қониқтирган ва Истанбул келишувлари «стол» устида турибди ҳамда мазкур музокараларни давом эттириш учун асос бўлиб хизмат қилиши мумкин», — деган Путин.

«Россия, маълумки, ҳеч қачон музокаралардан қочмаган ва ҳозир ҳам уларни давом эттиришга тайёр. Музокаралардан айнан Украина бош тортган, боз устига буни очиқчасига, Лондоннинг тўғридан тўғри кўрсатмасига кўра амалга оширган, ҳеч бир шубҳасиз, бу буйруқ Вашингтондан ҳам берилган, бу ҳақда Украина расмий шахслари тўғри ва очиқ айтишмоқда»,— дея қўшимча қилган Путин.

Украина президенти Володимир Зеленский Bloomberg учун берган интервюсида Путин Украина томонидан ташкиллаштириладиган кейинги тинчлик саммитига таклиф қилиниши мумкинлигини истисно этмади.

Шу билан бирга, Зеленский агар Россия ва Украина музокаралар столига ўтириш йўлини топа олса ҳам, Путин «яқин вақтлар ичида» унда иштирок этишига шубҳа қилиши, чунки Россия президенти бундай жойларга «келишдан жуда қўрқади», деб ҳисоблашини айтган.

Зеленскийнинг фикрича, уруш «Украина ва бутун дунё учун адолатли якунланиши» учун АҚШ ва Хитой «ихтилофларни четга суриши» ва биргаликда воситачилик қилиши лозим.

Зеленский Хитой урушни якунлашда «жиддий рол» ўйнаши лозимлиги, чунки Россия Хитой экспорт бозорига қаттиқ қарам бўлиб қолганини таъкидлаган.

НАТОга интилаётган Украина

Киев 9-11 июл кунлари АҚШ пойтахти Вашингтонда ўтадиган НАТО саммитида Украина шак-шубҳасиз келажакда НАТО аъзоси бўлиши ҳақидаги ваъдаларга эришишни истайди, деган Украинанинг НАТОдаги миссияси раҳбари Наталья Галибаренко Politico нашрига берган интервюсида.

«Биз НАТО давлатлари Украинанинг НАТОга аъзо бўлиш учун ортга қайтмас йўлини мустаҳкамлаб қўйишини истар эдик», дея Галибаренконинг сўзларини келтирмоқда нашр.

Нашрнинг ёзишича, Галибаренко НАТОга аъзолик кутиб Киев шунингдек алянс тарафидан кўпроқ қурол-яроғ етказиб бериш ваъдасини ҳам қўлга киришни исташини айтган. Галибаренконинг қайд этишича, Киевнинг НАТОга таклифнома олиш илтимосномаси «кун тартибидан шунчаки тушиб қолмайди», шу сабабли Киев 2023 йилнинг ёзида Вилнюсда бўлиб ўтган НАТО саммитидагидан кўра жиддийроқ ваъдаларни истамоқда.

АҚШ президентлигига номзод Доналд Трампнинг Украинадаги урушни бир неча кун ичида тўхтата олиш тўғрисидаги режаларини шарҳлар экан, Галибаренко бу режаларни нореал деб атаган ва «сиёсий етакчилар сайловолди кампанияси чоғида бир нарсани гапириб, сайланиб олинганидан сўнг бутунлай бошқа ишлар қилиши»ни таъкидлаган.