Музокарага жўнатилган “Моссад” раҳбари, Россияга келган Орбан ва Британиянинг янги бош вазири — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништиришда давом этамиз.

Ғазодаги вазият

Исроил делегацияси боши берк кўчага кириб қолган музокараларни давом эттириш учун Қатарга келди. Ғазо бўйича музокараларда иштирок этиш учун “Моссад”нинг раҳбари Давид Барнеа келган.

Бу ҳақда Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу АҚШ президенти Жо Байденга хабар берган, деб ёзади Reuters.

Агентлик манбасининг таъкидлашича, ҲАМАС таклиф этилган келишув шартларига айрим ўзгартиришлар киритгач, келишувга эришиш учун реал имкониятлар пайдо бўлган.

Исроилнинг мухолифатдаги “Миллий бирлик” партияси етакчиси Бенни Ганц гаровда ушлаб турилган исроиллик фуқароларни қайтариш учун ҲАМАС билан ҳар қандай келишувни қўллаб-қувватлашини маълум қиллди. У бу борада Нетаняҳу билан муҳокама ҳам ўтказган.

Агар гаровда ушлаб турилганларни алмашиш бўйича келишув парламент муҳокамасига қўйиладиган бўлса, у ҳукуматни тўлиқ қўллаб-қувватлашини ҳам маълум қилган.

Буюк Британияда бош вазир ўзгарди

Лейборист Кир Стамер партияси билан сайловларда ғалаба қозонгач, Стармер қирол Чарлз III дан янги ҳукуматни шакллантириш учун мандатни қўлга киритди.

Буюк Британиянинг лейбористлар партияси раҳбари Кир Стармер расман мамлакат бош вазири лавозимига киришди ва миллатга мурожаат билан чиқиш қилди. У миллатга катта қайта янгиланиш зарурлигини таъкидлади.

«Шубҳасиз, ҳар бир инсон учун мамлакатимиз катта қайта янгиланиш ўтказиш зарурияти борлиги тушунарли. Биз аслида кимлигимизни қайта кашф қилишимиз керак... Бу мамлакатнинг кучли томонларидан бири доимо тинч сувлар томон йўл топа олиш бўлиб келган. Лекин барибир бу сиёсатчиларга боғлиқ, айниқса, мен каби барқарорлик ва мўътадиллик йўлини танлайдиган, танланган йўлни қай онда ўзгартириш кераклигини англайдиган сиёсатчиларга», — дея Стармернинг сўзларидан иқтибос келтирмоқда The Guardian.

Унинг сўзларига кўра, янги ҳукумат «доктриналар юки остида қолмайди» ва фақат фуқаролар манфаатини кўзлаб ҳаракат қилади. Стармер шунингдек Буюк Британия ҳукумати «миллий янгиланиш миссияси»га содиқ қолишини айтган.

Кир Стармер 4 июл куни бўлиб ўтган муддатидан аввалги парламент сайловларида Лейбористлар партияси ғалаба қозонгач, бош вазирга айланди. Лейбористлар 412 та ўринга эга бўлишди (аввалгисидан 211 та мандатга кўпроқ), бунгача улар 14 йил давомида мухолифатда бўлишган. Консерватив партия парламентда 250 ўрнидан жудо бўлиб, атиги 121 та ўринни қўлга киритишган. У мамлакат тарихида лейбористлардан сайланган еттинчи бош вазир бўлди.

Путин ва Орбан учрашуви

Россия президенти Владимир Путин Венгрия бош вазири Виктор Орбан билан Украинадаги урушни тартибга солишнинг имконли йўлларини муҳокама қилганини таъкидлади.

Путинга кўра, Россия Украинадаги урушни тартибга солишни муҳокама қилиш учун доим очиқ қолмоқда, бироқ Украина тарафи буни истамаяпти.

Путин ҳар доимгидек, урушда Ғарбни айблади ва Ғарб давлатлари Украинадан Россияга қарши “таран” сифатида фойдаланганини таъкидлади.

Москва Украинадаги уруш шунчаки ярашув қилиниши ёки паузага қўйилишини эмас, Россия томонидан санаб ўтилган шартларда якунланишини истайди, деган Путин.

Россия президенти Венгрия бош вазири билан Европада келгусидаги хавфсизлик архитектурасининг эҳтимолли принципларини ҳам муҳокама қилганини айтиб ўтди.

Украинадаги уруш

Сўнгги ойларда Украинада Россия армиясининг кунига 250 нафаргача аскари ўлдирилмоқда, уруш бошланганидан буён эса ҳалок бўлган аскарлар сони 120 мингдан ошган. Бу рақамларни «Медуза» нашри мерос ишлари реестри ва ўз ҳисоб-китобларига асосланиб келтирмоқда.

Уларнинг ҳисоб-китобларига кўра, 2024 йилнинг бошидан буён Россия армиясининг тиклаб бўлмас йўқотишлари 39 минг кишига ошган. Бу ўтган йилнинг сўнгги чорагидаги ҳалок бўлган йўқотишларнинг ўртача суръатидан қарийб икки баробардан ҳам кўпроқ. Ўшанда кунлик йўқотишлар тахминан 120 кишига баҳоланган эди, бугунги кунга келиб Украинада кунига 200–250 россиялик аскар ҳалок бўлаётгани таъкидланмоқда.

Тадқиқотчиларнинг сўзларига кўра, йўқотишлар миқдорининг ошиши шу йилнинг қишидан ва Авдийивка шаҳрининг штурм қилинишидан бошланган ва бутун фронт чизиғи бўйлаб ҳужумлар чоғида ва Харкив областига ҳужум чоғида давом этган. Ҳозирги босқин Бахмут ва Соледар учун жанглардаги йўқотишлардан ошиб кетган. Ўшанда Россия қўшинлари тахминан 21 минг аскаридан айрилган.

АҚШ, Буюк Британия ва Ғарбнинг бошқа давлатлари разведкасига кўра, Россия армияси урушга ёллаган аскарларининг барчасидан жанг майдонида жудо бўлмоқда, ҳаттоки айрим жойларда бундан ҳам кўпроқ. Камида вазият май ойида шундай бўлган, ўшанда Россия Харкив областига бостириб кирган эди. Британия разведкаси май ойини бутун уруш давомидаги энг қонли ой деб атаган ва кунлик йўқотишлар ўртача 1200 киши бўлганини иддао қилади. Агар тахмин тўғри бўлса, май ойининг ўзида Россия армияси 31–37 минг аскаридан айрилган.

Бу ҳолда америкалик мулозимлар Россия ойига 25–30 минг аскар билан армия сафини тўлдиришда давом этаётганини айтишмоқда. Бу қўмондонларга аскарларнинг сонини ўйламасдан, уларни ўлимвор «тўпеми штурмлари»га ташлашда давом этиш имконини беради.

Июн ойи бошларида Россия президенти В.Путин икки ярим йиллик уруш чоғида Россия армиясининг йўқотишларини 130 минг кишига баҳолаган эди. Унинг сўзларига кўра, Россия ва Украинанинг тиклаб бўлмас йўқотишлари нисбати бирга беш нисбатда. Шундай қилиб, Россия армиясининг расмий йўқотишлари сони ойига 10 минг аскарга тенг. 27 ойлик урушда бу 270 минг рақамини беради ва уларнинг 135 нафари ҳалок бўлганлар.

Шунга яқин рақамни Франциянинг Европа ва ташқи ишлар вазири Стефан Сежурне келтирган эди. Унинг баҳолашларига кўра, Россия армияси шу чоққача 150 минг аскаридан айрилган.

Британия Мудофаа вазирлигининг маълумотларига кўра, 2024 йилнинг апрели охиригача Россия армиясининг 450 минг аскари Украинада ё оғир ярадор бўлган ёки ҳалок бўлган. Бу рақам ичига Россия қамоқхоналаридан ўн минглаб маҳбусларни ёллаб, «тўпеми штурмлар»га ташлаган «Вагнер» сингари хусусий ҳарбий компанияларнинг йўқотишлари кирмайди. Америка разведкаси ўтган йилнинг августида Россия йўқотишларини 360 киши, жумладан 120 мингта ҳалок бўлган аскарларга баҳолаган эди.

«Медиазона» ва BBC Россиянинг 50 мингдан ортиқроқ аскарининг ўлимини бирма-бир тасдиқлаб ҳужжатлаштирган. Ўлганларнинг 43 фоизи Украинага кенг кўламли босқин бошлангунча армияга алоқадор инсонлар бўлмаган. Тасдиқланган йўқотишларнинг 18 фоизини маҳбуслар, 13 фоизини кўнгиллилар, 12 фоизини сафарбар қилинганлар ташкил этади. Ҳалок бўлган яна 28 фоиз аскарларнинг қай бир гуруҳ ёки қўшинларга алоқадорлигини аниқлашнинг имкони бўлмаган.

Демократларнинг Байденга хати

Демократлар Доналд Трамп билан илк теледебатда довдираб ютқазиб қўйган Жо Байденнинг сайловда иштирок этмаслигини исташмоқда. Донорлар пойгадан чиқишини сўраб, Байденга хат ҳам ёзишди.

Демократик партия йирик ҳомийлари, партия аъзоси бўлган таниқли шахслар ва тадбиркорлар Жо Байденга хат ёзиб, ундан истеъфога чиқишини сўрашди. Бу ҳақда The Washington Post ёзмоқда.

«Демократиямиз ва давлатимиз учун ҳурмат билан иккинчи муддатга сайловда қатнашмаслигингизни сўраймиз», дейилади Оқ уйга юборилган ва 168 киши имзолаган хатда.

Хатни имзолаганлар орасида миллиардер Майкл Новограц, Ҳарвард ҳуқуқ мактаби профессори Лоуренс Лессиг, Ню-Йорк университети профессори Скотт Ҳэллоуэй, Weyco Group бош директори Том Флоршайм ва бошқалар бор.

Хатни имзолаганлар Трамп Оқ уйга қайтиши хавфи ошганидан хавотир билдирган. Унинг қайтиши эса глобал ва ички барқарорликни бузиши айтилган. «Эстафетани топшириш вақти келди, жаноб Байден. Худди Жорж Вашингтон қилганидек», дейилади хатда.