Ғазо бўйича янги музокаралар, Франциядаги сайловлар якуни ва Украинага ёрдам — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништиришда давом этамиз.

Ғазодаги вазият

Ғазода ўт очишни тўхтатиш бўйича музокаралар қайта бошланади. Янги ҳафта ичида Доҳа ва Қоҳирада Ғазо секторида ўт очишни тўхтатиш бўйича музокаралар қайталаниши кутилмоқда. Сўнгги ойлардаги келишувга муваффақиятсиз уринишлардан сўнг ҲАМАС ва Исроилдан бу масалада эгилувчанлик кўрсатиш кутилмоқда.

АҚШ, Миср ва Қатар воситачилари иштирокида яқин ойлар ичида томонлар чекланган келишув ишлаб чиқиши режалаштирилмоқда. Музокараларнинг якуний босқичида етакчи воситачилар — АҚШ Марказий разведка бошқармаси директори Уилям Бёрнс, Миср Марказий разведка бошқармаси раҳбари Аббос Комил ва Қатар бош вазири Муҳаммад ибн Абдурраҳмон Ол Соний, шунингдек, «Моссад» раҳбари Дэвид Барни ҳамда етакчи Исмоил Ҳания бошлиқ ҲАМАСнинг етакчи мансабдорлари қўшилиши кутилмоқда.

ҲАМАС келишувнинг биринчи фазаси якунида Исроил ўт очишни доимий тўхтатишга амал қилиш тўғрисида ёзма мажбурият бериш тўғрисида ўз позициясини юмшатганидан сўнг келишувга эришиш имкониятлари кескин ортган.

Бироқ, Ғазони урушдан кейин бошқариш борасида жузъий қарама-қаршиликлар ҳам бор. Бу ерда ҲАМАС ўзининг фаол ролини кўрмоқда, шунингдек, Исроил қўшинлари анклавдан тўлиқ олиб чиқилишини истамоқда.

Бу орада Ғазодаги уруш қурбонлари сони 38 минг 153 нафарга етгани маълум қилинди. Ярадорлар 87 минг 828 нафарни ташкил этмоқда. Сўнгги сутка ичида Исроил армияси учта оммавий қирғин ўтказган. 55 киши ўлдирилган, 123 киши ярадор қилинган.

Франциядаги сайловлар

Францияда муддатидан аввал ўтказилган парламент сайловлари якунлари эълон қилинди.

Сайловда энг яхши натижани «Янги халқ фронти» партияси намойиш этди ва 182 та депутатлик мандатини қўлга киритди. Иккинчи ўринда — амалдаги президент Эммануэл Макроннинг «Биргаликда республика учун» марказчи коалицияси. Улар 168 та ўринга эга бўлишмоқда. Ўнгчилар Марин Ле Пен ва Жордан Барделланинг «Миллий уюшма» партияси 143 та жой оладиган бўлди. Қолган мандатларни мустақил депутатлар ва кичик партиялар вакиллари бўлиб олишган.

Шундай қилиб, бирорта партия 577 кишилик янги парламентда кўпчилик жойга эга бўлиш имконини берадиган 289 та жой учун овоз тўплай олмади. «Янги халқ фронти» етакчиларидан бири Жан-Люк Меланшон аллақачон ўнг партиялар ёки Макроннинг марказчи блоки билан коалиция тузиш имкониятини рад этиб бўлган. «Миллий уюшма»дан Ле Пен ҳам шундай баёнот билан чиқиш қилди.

Бу орада Франция бош вазири истеъфога чиқишини эълон қилди. Габриэл Аттал ўнг алянснинг парламент сайловларидан сўнг 8 июлдан истеъфога чиқишини айтди. Лекин у янги ҳукумат тузилгунга қадар ўз лавозимини бажариб туришини қайд этди.

35 ёшли Аттал Франция тарихидаги энг ёш бош вазир ҳисобланади. Бу лавозимга у шу йилнинг январ ойида киришган эди.

Аттал Макроннинг партиясига аъзо. Янги бош вазир Макроннинг сиёсатини танқид остига олувчи бошқа партиядан сайланиши ҳам мумкин.

Украинага ёрдам

Буюк Британиянинг янги мудофаа вазири Жон Ҳили аввалги ҳукумат томонидан апрел ойида ваъда қилинган ҳарбий ёрдам пакетини 100 кунда етказиб беришни буюрди.

«Бизнинг ҳукуматимиз ҳарбий ёрдам етказишни давом эттиришда собит туради ва украиналик дўстларимиз билан қанча керак бўлса шунча елкама-елка турамиз», — деган Ҳили Одессага ташрифи чоғида. Бу ерда у Украина президенти Володимир Зеленский билан Украина ҳарбий денгиз флоти кунини нишонлашда қатнашган.

Буюк Британия мудофаа вазири Россия агрессияга қарши туриш ҳамда «Владимир Путинни жиноятлари учун таъқиб қилиш»га тайёр эканини қайд этди.

Британиянинг Украинага янги ҳарбий ёрдам пакетига 90 та Brimstone ракеталари, 50 та ҳарбий катерлар, 40 та минасизлаштирувчи машиналар, 10 та AS-90 артиллерия қуроллари ва мудофаа истеҳкомларини қуриш учун 61 та булдозер киритилган.

Киевга ташриф қилган Нидерландиянинг янги ташқи ишлар вазири Каспар Велдкамп ҳам F-16 қирувчи самолётлари ва Patriot ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларини етказиб бериш масалаларини муҳокама қилган.

«Менинг Нидерландия ташқи ишлар вазири сифатида илк ишчи ташрифим муҳим мақсад билан: Украинани мустаҳкам қўллаб-қувватлашимизни қайд этиш учун амалга оширилмоқда», — деган у.

Украинани миналардан тозалаш

Япония ва Камбожа Украинани миналардан тозалашга ёрдам беришади. Яратилаётган қўшимча лойиҳага бошқа давлатлар ҳам қўшилиши мумкин, деган Япония ташқи ишлар вазири Йоко Камикава Пномпенга ташрифи чоғида, деб ёзади Associated Press.

Камикава хонимнинг сўзларига кўра, ташаббус доирасида Киев катта сапёрлик машинасини ҳам олади. Техникани етказиб бериш тўғрисидаги ҳужжат келгуси ҳафтада имзоланади. Август ойида украинлар Камбожага келиб, техникадан фойдаланишни ўрганишади.

Камбожа миналардан тозалаш маркази бош директори Ҳенг Ратананинг айтишича, маҳаллий мутахассислар «бу муҳим ташаббусдан фахрланишмоқда ҳамда билим ва технологиялар билан бўлишаётган Япония билан ҳамкорликнинг янги стратегиясини қатъий қўллаб-қувватлашади».

Камбожа сапёрлари бу борада жаҳондаги энг тажрибали мутахассислар ҳисобланишади, чунки бу мамлакат аҳолиси 1960-йилларда бошланган фуқаролик уруши оқибатлари билан узоқ кураш олиб боришган. 

2023 йилда эса Украина жаҳоннинг энг миналаштирилган давлатига айланди ва бу борада Афғонистон ва Сурияни қувиб ўтди. Мамлакат ҳудудининг учдан бир қисмида миллионлаб ёрилмаган миналар, бомбалар ва снарядлар сочилиб ётибди.

Россияга қарши санкциялар

АҚШ Молия вазирлиги Россия нефтини ташиётган танкерлар учун янги санкциялар таклиф этди, бироқ Оқ уй бундай чекловлар бензин нархининг кескин кўтарилишига олиб келиши мумкинлигидан чўчимоқда. Бу эса президентлик сайлови олдидан исталмаган ҳолат.

Айни пайтда Россия «яширин флоти»нинг 20 та танкери АҚШ санкциялари остида туширилган. Бу эски танкерлар Россия нефти учун белгиланган юқори нарх чегараси — баррелига 60 доллардан қимматроқ нархда нефт ташийди. Бундай кемаларнинг умумий сони 120 та.

АҚШ Молия вазирлиги мулозимлари танкерларнинг қолганларига ҳам санкциялар қўллаш, бундай кемаларнинг савдо-сотиғини тўхтатиш ва уларни фойдаланишдан чиқаришга мажбурлаш чораларини таклиф этишмоқда, деб ёзади The New York Times америкалик мулозимларга ҳавола қилиб.

Бироқ президент Жо Байденнинг Оқ уйдаги иқтисодий маслаҳатчилари бу чора АҚШда бензин нархининг кескин кўтарилишига олиб келиши ва бу ҳол Байденнинг сайловолди кампаниясига салбий таъсир ўтказиши мумкинлигини айтишган.

Таҳлилчилар нархларнинг сакраши олдини олиш учун танкерларга жарималарни пайдар-пай жорий этишни таклиф этишмоқда, бироқ бу ҳам Байден администрациясини ишонтира олмаяпти. Россиянинг «яширин флоти»га нисбатан назарда тутилган санкциялар ўрганиб чиқишда қолиб кетмоқда ва яқин орада амалиётга жорий этилмайди, деб ёзади The New York Times.

Байденнинг катта маслаҳатчиси Амос Ҳоҳштейнга кўра, Оқ уйнинг Россия ва Эронни жазолаш учун йўналтирилган санкцияларга риоя этилиши бўйича ҳаракатлари энергия ташувчилар нархининг сакраб ўсиб кетишининг олдини олишга қаратилган. Акс ҳолда, нефт нархи ошиб кетса, америкалик истеъмолчилар зарар кўриши билан бирга, Россия ва Эроннинг даромадлари ҳам орта бошлайди.

Россия нефтига нисбатан юқори нарх чегараси ўрнатилганидан сўнг, Россия ўз нефтини экспорт қилиш учун «яширин флот» — сигнал маяклари кузатув тизимидан узиб қўйилган эски танкерлардан фойдалана бошлаган эди.