Ғазо партияларининг қўшма декларацияси, Россияда мигрантлар учун яна бир тўсиқ ва афвни рад этган Тўқаев — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништиришда давом этамиз.

Ғазодаги вазият

Фаластиндаги 14 сиёсий фракциялар Ғазодаги уруш тугаганидан сўнг «ярашув учун миллий муваққат ҳукумат» тузиш ҳақида қўшма декларация имзолашди.

«Пекин декларацияси» деб ном олган ҳужжатнинг имзолангани тўғрисида Хитой ташқи ишлар вазири Ванг И хабар берган.

Хитой Халқ Республикаси Пекинда 21-23 июл кунлари ўтказилган ярашув бўйича музокаралар учун Фаластинга мулоқот майдони тақдим этган.

Бирлашган миллатлар ташкилотининг қарорларию резолюцияларини шу чоққача назар-писанд қилмай келаётган Исроил энди БМТнинг фаластинлик қочқинларга ёрдам бериш ва ишларни ташкиллаштириш бўйича Яқин Шарқдаги агентлиги (UNRWA)ни «террорчилик ташкилоти» деб тан олишга ҳозирлик кўрмоқда.

Исроил Кнессети бу борада учта қонун лойиҳасини биринчи ўқишдаёқ қабул қилган. Агар қонун қабул қилинса, унинг мамлакатда ишлаши тақиқланади ва агентлик ходимлари иммунитетдан маҳрум бўлади.

Шусиз ҳам Исроил БМТга тегишли бинолар ва машиналарга ҳужум қилиб келмоқда. БМТнинг болалар фонди — UNICEFʼга тегишли икки машина Ғазода ўққа тутилган.

UNICEFʼнинг Яқин Шарқ ва Шимолий Африкадаги минтақавий директори Адил Худр ўзининг ижтимоий тармоқдаги саҳифасида ўқ теккан автомобилларнинг суратини эълон қилган.

Худр хонимнинг қайд этишича, 5 нафар болаларни оталари билан хавфсизроқ жойга ташиш учун йўл олган UNICEF автомобиллари ўққа тутилган. Машинага бир нечта ўқ теккан. Ҳеч ким жароҳатланмаган. Ҳужумга учраган машиналарда UNICEFʼга тегишли эканини билдирувчи ёзувлар бўлганига қарамасдан, уларга ўқ узилган.

Исроил уруш даврида

Исроил Фаластин ерларида уруш олиб бораётган 9 ой ичида қандай натижаларга эришди?

Октябрдан буён Исроилни қарийб ярим миллион аҳоли тарк этган. Исроил расмий маълумотларига кўра, камида 683 аскар ўлдирилган, 4100 киши яраланган.

Исроил ялпи ички маҳсулоти 2023 йилнинг октябридан декабригача 20 фоизга қисқарган.

Қарийб 46 мингта корхона ёпилган. 2024 йилнинг сўнгига қадар ёпилган корхоналар сони 60 мингдан ошиши мумкин.

Исроилдан товар ва хизматлар экспорти 2023 йилнинг сўнгги кварталида 18 фоизга қисқарган. Бир йил ичида экспорт 2,2 фоизга тушиб кетган. 2024 йилнинг биринчи чорагида экспорт аввалги чоракка нисбатан 5,5 фоизга, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 26 фоизга қисқарган.

Исроилда туризм соҳаси ўлди. Келаётган туристлар сони 76 фоизга қисқарган.

Урушгача мамлакатнинг энг қизғин ишлаётган порти ҳисобланган Эйлат порти банкротлик эълон қилган.

Иқтисодчилар Исроилдаги чуқур иқтисодий таназзул ҳақида огоҳлантиришмоқда.

Россияга қарши санкциялар

Европа Иттифоқи Россия активларини музлатиш муддатини узайтириш схемаларини таклиф қилди, деб ёзмоқда Bloomberg. Хабар қилинишича, бундай схемани ишлаб чиқишни Европа Иттифоқидан АҚШ сўраган.

Биринчи таклифда активларни мунтазам кўриб чиқиш билан муддатсиз музлатиш, иккинчисида – Россияга қарши санкцияларни ҳар 18, 24 ёки 36 ойда узайтириш назарда тутилган. Айни пайтда улар ҳар олти ойда бир марта кўриб чиқилади.

Июн ойида бўлиб ўтган G7 саммитида давлатлар йил охиригача Украинага музлатилган Россия Федерацияси активларидан тушган маблағни гаров сифатида ишлатиб, умумий қиймати 50 миллиард АҚШ доллари миқдорида кредит беришга келишиб олган эди. Кредитнинг аксарият қисми — 260 миллиард евродан 191 миллиардга яқини 2023 йилда ушбу маблағлардан 4,4 миллиард евро фоиз олган Euroclear депозитарийсида сақланади. Айнан шу фойда Киевга берилган кредитни тўлаш учун ишлатилади.

Бироқ Вашингтон, Россияга қарши санкциялар режими барча ЕИ давлатларининг якдил қарори билан ҳар олти ойда бир марта узайтирилиши талаб қилинишидан хавотирда. Шу тариқа, Венгрия Европа Иттифоқининг Украинага ёрдам бериш ташаббусларини бир неча бор тўсиб қўйган. Вашингтон Брюсселдан Россия Федерацияси Марказий банки активларини музлатиш узоқроқ давом этишини кафолатлайдиган схема ишлаб чиқишни сўради – шундай қилинса кредит тўлови кафолатланади.

Россияда мигрантларга чекловлар

Энди рус тилини билмайдиган мигрантлар Россиядан депортация қилиниши мумкин. Бунда депортацияни мигрант ўз ҳисобидан амалга оширади, агар унда имконияти бўлмаса, ўз давлатининг дипломатик ваколатхонаси ёки консуллик муассасаси ҳисобидан депортация қилинади.

Агар чет эл фуқароси томонидан рус тилини билиши тўғрисида олинган сертификат ҳақиқий эмас деб топилган бўлса, мигрант депортация қилиниши мумкин. Шу мазмундаги қонун лойиҳаси Давлат Думасига Россия либерал демократик партияси вакиллари томонидан киритилди.

«Бизга фақат тилимизни ва мамлакат тарихини ўрганиш учун ҳаракат қилган мутахассислар келиши керак. Россияга ёлғон йўл билан кирганлар, жиноят қилиб, ҳужжат сотиб олганлар… дарҳол депортация қилиниши лозим», деган партия раиси Леонид Слуцкий.

Тил сертификати Россияда ишчи кучи сифатида қонуний қолиш учун зарурий шартдир. Меҳнат мигрантлари сертификат олиш учун рус тили, тарихи ва Россия қонунчилиги асослари бўйича имтиҳон топшириши лозим.

Россия Таълим ва фан вазирлиги июл ойи бошида маълум қилишича, рус тили имтиҳонидан ўта олмаган мигрантлар фоизи 2024 йил январ-май ойларигача 3 фоиздан 30 фоизга ошган. 2024 йил апрел ойида мигрантларга ёрдам бериш марказлари рус тилидан имтиҳон олиш ҳуқуқидан маҳрум бўлди.

Демократлар Ҳаррисни маъқуллашди

Камала Ҳаррисни АҚШ Демократик партияси делегатларининг кўпчилик қисми қўллаб-қувватлади. АҚШ вице-президенти номзоди учун Демократик партиянинг 4 мингга яқин делегатидан 2,5 мингдан ортиқроғи овоз берди.

«Бугун кечаси партия номзоди учун зарур бўлган кенг кўламли қўллаб-қувватлашга эришганимдан фахрланаман», деган у ва «тез орада номзодликни қабул қилишни интиқлик билан кутаётгани»ни маълум қилган.

Бошқалар қаторида вице-президентни партиянинг бир қатор етакчи аъзолари, жумладан, Вакиллар палатаси собиқ спикери Нэнси Пелоуси ҳам қўллаб-қувватлади. Бироқ Конгресснинг ҳар икки палатасидаги демократлар етакчилари ҳозирча бу борада баёнот бермаган.

Бундан ташқари, Ҳаррис Байден курашни давом эттиришдан бош тортганини эълон қилганидан кейин 24 соат ичида рекорд миқдорда – 81 миллион доллар маблағ йиғгани ҳам хабар қилинган эди. Камала Ҳарриснинг номзодини расман кўрсатиши мумкин бўлган демократлар қурултойи 19-22 август кунлари Чикагода бўлиб ўтади.

Тўқаев афвни рад этди

Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев Миллий хавфсизлик қўмитасининг собиқ раиси, давлатда хиёнатда айбланиб, суд томонидан 18 йилга озодликдан маҳрум этилган Карим Масимовни афв этиш тўғрисидаги илтимосномани қаноатлантирмади.

Қозоғистон президенти матбуот хизматининг маълум қилишича, Тўқаев шу йилнинг июн ойида худди шу тарзда афв этишни рад этган махсус комиссиянинг қарорини маъқуллаган.

«Масимовга нисбатан афв этишни қўллаш имкониятини ўрганиб кўрган комиссия давлат раҳбарига тегишли таклифни киритган ва у таклифни маъқуллаган», — дея тушунтириш берган Тўқаевнинг матбуот хизмати.

Карим Масимов 2022 йилнинг январида, президент уни январ воқеалари фонида намойишчиларнинг кучишлатар тизимлар билан тўқнашуви юз берганидан сўнг ишдан олгач, икки кун ўтиб ҳибсга олинган.

Ўша йилнинг мартида собиқ мулозимга оид суриштирувлар чоғида “коррупцияга оид кўплаб хатти-ҳаракатлар” аниқлангани маълум қилинган. 2023 йилнинг апрелида Остона шаҳар суди Карим Масимовни давлатга хиёнат, ҳокимиятни эгаллашга уриниш ва мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш каби моддалар билан айбли деб топиб, 18 йилга озодликдан маҳрум қилган эди.

Шу йилнинг мартида Қозоғистон махсус хизматининг собиқ раҳбари мамлакат президентидан ўзини афв этишни сўраган. Бироқ, июн ойида махсус комиссия Масимовнинг илтимосномасини рад этган.