Океан сувларининг исиши чиғаноқ ҳосил қиладиган планктонларга хавф солмоқда — тадқиқот

Nature журналида эълон қилинган тадқиқотга кўра, планктон фораминиферларнинг кўплаб аср охирига келиб мисли кўрилмаган экологик вазиятларга дуч келиши мумкин. Бу уларнинг яшаш шароитларига таҳдид солади.

Планктон фораминифералар — денгиз сувида яшайдиган бир ҳужайрали организмлар, уларнинг кўпчилиги калций карбонатдан (CаCО3) чиғаноқ ҳосил қилади. Олимларнинг таъкидлашича, иқлим исиши тропик минтақаларда бу организмларнинг йўқ бўлиб кетишига олиб келиши мумкин, чунки океаннинг карбонат ангидридни (CО2) сақлаш қобилияти ўзгаради. CО2 миқдорининг кўпайиши ва океан сувининг нордонлашуви эса CaCO ҳосил бўлишини пасайтиради.

Франция, Германия, Нидерландия, Япония ва Испаниядан халқаро тадқиқотчилар гуруҳи планктон фораминиферларнинг иқлим ўзгаришига муносабатини ўрганиш учун 1910 йилдан бери йиғилган 200 000 га яқин маълумотлар тўпламини таҳлил қилди. Олимлар фораминиферларнинг кўплаб турлари йилига 10 километргача тезликда салқинроқ сувлар томон ҳаракатланишини аниқлади. Маълумотларга кўра, ушбу организмларнинг айримлари сув юзаси ҳароратининг кўтарилишидан қочиб, океаннинг чуқурроқ қатламларига кўчган. Шунга қарамай, сўнгги 80 йил ичида фораминиферлар популяцияси 25 фоизга қисқарди. Тропик турлар энг кўп зарар кўрди, чунки бу минтақалардаги интенсив исиш уларнинг репродуктив циклларини бузади.

“Океан углерод айланишида муҳим аҳамиятга эга бўлган планктон фораминифералар тез ўзгараётган иқлим шароитида омон қолиш учун қаттиқ курашмоқда. Бу организмлар бизни исиш ва оксидланишнинг денгиз экотизимлари учун ҳалокатли оқибатлари ҳақида огоҳлантирадиган элчиларга ўхшайди”, — деди тадқиқот етакчи муаллифи Соня Чаабан.