Исроилни айблаётган ҲАМАС, Путин ва Зеленский билан қўнғироқлашган Трамп ва ҳудуд алмашинувини рад этган Кремл — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништирамиз.

ҲАМАС: Исроил келишув шартларини бажариши шарт

ҲАМАС Исроил томонидан Ғазо секторида сақланаётган асирларни озод қилиш фақат оташкесим шартлари бажарилганда амалга ошишини билдирди. Ҳаракат матбуот котиби Ҳозим Қассам АҚШ ва Исроил таҳдидларига бўйсунмасликларини маълум қилди.

Унга кўра, ҲАМАС воситачи давлатлар билан музокараларни давом эттирмоқда, лекин Исроил оташкесим ва асирлар алмашинуви шартларининг кўпини бажаришни хоҳламаяпти.

ҲАМАСнинг ҳарбий қаноти – «Иззаддин ал-Қассам бригадалари» вакили Абу Убайда 10 феврал куни 15 февралдаги асирлар алмашинуви Исроилнинг келишув шартларини бузиши сабабли тўхтатилганини эълон қилди.

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу эса: «Агар ҲАМАС асирларимизни шанба куни тушгача озод этмаса, оташкесим бекор қилинади. Исроил Ғазода ҲАМАС тўлиқ йўқ қилингунига қадар ҳарбий ҳаракатларини давом эттиради», – деб баёнот берди.

Трамп ва Путин тил топишиб олишди

АҚШ президенти Доналд Трамп ва Россия президенти Владимир Путин узоқ ва самарали телефон мулоқоти ўтказди. Трампнинг айтишича, улар Украинадаги урушни тугатиш ва ўзаро ташрифлар ташкил қилиш борасида келишиб олган.

Трамп суҳбат давомида Украина, Яқин Шарқ, энергетика, сунъий интеллект ва долларнинг глобал роли каби кенг масалалар муҳокама қилинганини маълум қилди. Унинг таъкидлашича, Иккинчи жаҳон урушида АҚШ ва Россия биргаликда жанг қилгани ва Россия миллионлаб одамлар йўқотгани эсга олинган.

Трамп АҚШ ташқи ишлар вазири Марко Рубио, Марказий разведка бошқармаси директори Жон Ратклифф, Миллий хавфсизлик маслаҳатчиси Майкл Уолтц ва махсус элчи Стив Уиткофф раҳбарлигида музокаралар бошланишини маълум қилди. Трамп Зеленскийни ҳам бу мулоқот ҳақида хабардор қилажагини таъкидлади.

Кремл ҳам Путин ва Трамп ўртасидаги бир ярим соатлик телефон мулоқоти ўтказилганини тасдиқлади. Дмитрий Песков Россия президенти Трампни Москвага таклиф қилганини ва Америка вакилларини музокараларга чорлаганини маълум қилди.

Трампнинг махсус элчиси Стив Уиткофф эса Украина можаросини тугатиш йўллари устида ишлаётганини ва унинг роли сўнгги миссияларидан анча кенгайганини таъкидлади.

Путин билан гаплашган Трамп кейин Украина президенти Володимир Зеленский билан ҳам бир соат телефонда гаплашган. «Зеленский ҳам Путин сингари уруш тезроқ якунланишини истайди», — деган Трамп.

Зеленский: Европа Путин армияси олдида ожиз

Украина президенти Володимир Зеленский The Economist нашрига берган интервьюсида Европа давлатларининг Россия ҳужумига қарши етарли кучга эга эмаслигини таъкидлади. Унинг маълумотига кўра, Россия 220 та жанговар бригадага эга, Украинада 110 та, Европа эса 80 та бригадага эга.

Зеленскийга кўра, ҳужум қилувчи томон душманни енгиш учун уч баробар кўпроқ қўшинга эҳтиёж сезади. Бу асосда, Украинани босиб олиш учун Путинга 330 та бригада керак бўлади, 220 та эмас.

Украина ва Россия ўртасидаги эҳтимолий тинчлик ҳақида фикр билдирган Зеленский, АҚШнинг янги маъмурияти Кремл билан алоқада эканини, аммо Доналд Трамп ва Владимир Путин ўртасида тўғридан-тўғри музокаралар бўлаётганига шубҳа борлигини айтди.

«Украина иштирокисиз қабул қилинадиган қарорлар барча учун хавфли бўлади», деди у.

Бироқ НАТО бош котиби Марк Рютте агар Россия ҳозир НАТО аъзоларидан бирига ҳужум қилса, у муқаррар мағлубиятга учраши ва оқибатлар Россия учун ҳалокатли бўлишини таъкидлади.

«Агар Путин НАТО аъзоларига ҳужум қилса у мағлуб бўлади. Шунинг учун уриниб ўтирмасин ва у буни билади ҳам. Бизнинг тийиб туриш кучларимиз ва мудофаа салоҳиятимиз жуда кучли», — деди Рютте.

Кремль: Россия ҳудуд алмашмайди

Россия ҳеч қачон ўз ҳудудларини алмаштириш масаласини муҳокама қилмаган ва бу борада музокара олиб бормайди, деди Кремл матбуот котиби Дмитрий Песков. У Украина президенти Володимир Зеленскийнинг ҳудудлар алмаштириш бўйича баёнотига жавобан бу вариантни қабул қилиб бўлмаслигини таъкидлади.

Зеленский The Guardian нашрига берган интервюсида Украина ва Россия ҳудуд алмашиш масаласини муҳокама қилиши мумкинлигини айтган эди. Унинг сўзларига кўра, Украина Курск областининг украин кучлари томонидан назорат қилинаётган ҳудуддан воз кечиб, Россиядан муайян ҳудудни қайтаришни таклиф қилиши мумкин.

«Биз бир ҳудудни иккинчисига алмаштирамиз. Қайси ҳудудни сўрашимизни ҳали аниқ билмайман, лекин барча ҳудудлар биз учун муҳим», – деган Зеленский.

Песков бу баёнотга жавобан, украин кучлари Россия ҳудудидан сиқиб чиқарилиши ёки йўқ қилинишини маълум қилди.

Илон Маск НАТОни қайта ташкил этишга чақирди

Доналд Трампга маслаҳатчилик қилаётган миллиардер Илон Маск НАТОни тўлиқ қайта ташкил этиш зарурлигини таъкидлади.

У ўзига тегишли X ижтимоий тармоғида: «НАТО тўлиқ қайта ташкил этилишга муҳтож», — деб ёзди.

Маск аввал ҳам НАТОни танқид қилиб, унинг замонаси ўтганини айтган. 2024 йил март ойида у инвестор Дэвид Сакснинг НАТО тугатилиши кераклиги ҳақидаги фикрини қўллаб-қувватлаган.

Маскнинг бу баёноти танқидларга учраган бўлиб, Латвия президенти Эдгарс Ринкевичс унга жавобан: «НАТОни ташкил этишга жузъий сабаб бўлган ва бу сабаб ҳали-ҳамон мавжуд — Россия ва эркин дунёнинг бошқа душманлари», — деб ёзган.

Эслатиб ўтамиз, 2024 йил ноябрида президент Доналд Трамп Илон Маскни Ҳукумат самарадорлиги департаменти раҳбари этиб тайинлаган. Трампнинг таъкидлашича, департамент ҳар йили $6,5 миллиардлик давлат харажатларидаги исрофгарчилик ва фирибгарликни тугатиш учун тузилган.

АҚШ Украинани аро йўлда ташлаб кетадими?

АҚШ мудофаа вазири Пит Ҳегсет Украина-Россия уруши якунланиши кераклигини ва Украинанинг НАТОга аъзо бўлиши реал эмаслигини маълум қилди. У бу ҳақда «Рамштайн» форматидаги Украина бўйича Контакт гуруҳи йиғилишида гапирди.

Ҳегсетга кўра, президент Доналд Трамп маъмурияти Европа ва Украинанинг хавфсизлигига эмас, АҚШ чегаралари ва Хитойни тийиб туришга эътибор қаратади.

«АҚШ Украинага хавфсизлик кафолатини бермайди, бу масала Европа ва бошқа давлатлар зиммасига тушади», деди у.

Ҳегсет шунингдек, Америка қўшинлари Украина ҳудудига жойлаштирилмаслигини ва Украина 2014 йилгача бўлган чегараларга қайтиш имкони реал эмаслигини таъкидлади.

Бу баёнотдан аввал Украина президенти Володимир Зеленский Европа АҚШ ёрдамисиз хавфсизлик кафолатларини таъминлай олмаслигини айтган эди.

НАТО бош котиби Марк Рютте эса Европа АҚШ каби Украинага кўпроқ ёрдам бериш кераклигини тан олди, аммо урушда бурилиш қилиш учун янада кўпроқ саъй-ҳаракат талаб этилишини айтди.

Ҳегсет Трампнинг НАТО аъзолари мудофаа харажатларини ЯИМнинг 5 фоизигача ошириш талабини қўллаб-қувватлади, чунки ҳозирги 2 фоизлик чегара етмаслигини таъкидлади.

Путин аш-Шаръа билан мулоқот қилди

Россия президенти Владимир Путин Суриянинг ўтиш даври ҳукумати раҳбари Аҳмад аш-Шаръа билан телефон мулоқоти ўтказди. Кремл маълумотига кўра, Россия Сурияда ижтимоий-иқтисодий вазиятни яхшилаш ва ҳуманитар ёрдам кўрсатишга тайёр.

Суҳбат давомида Путин Суриянинг ягона давлат сифатида суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини сақлаш муҳимлиги ва етакчи сиёсий кучлар ва этник-диний гуруҳлар иштирокидаги ички мулоқотни кучайтириш кераклигини таъкидлади.

Бу мулоқот Сурия ҳукумати январ ойида Россиянинг «Стройтрансгаз» компанияси билан Тартус портига оид 49 йиллик келишувни бекор қилганидан сўнг содир бўлди. Дамашқ расмийлари бу қарорни Россия томони мажбуриятларини бажармагани билан изоҳлаганди.