«Трамп Путинга ўхшайди. У ҳеч қачон ҳақиқатни айтмайди ва хоҳлаганини тўқиб чиқаради» — Украинлар Зеленскийни ҳимоя қилмоқда

АҚШ президенти Доналд Трамп Украина президенти Володимир Зеленскийни кескин танқид қилмоқда. Трамп уни уруш бошлашда айблади, 4 фоизлик рейтингга эга «диктатор» деб атади ва Зеленский гўёки ҳарбий ҳаракатлардан молиявий фойда кўраётганини айтди. АҚШ президенти, шунингдек, Украинада уруш пайтида – мамлакат ҳудудининг бир қисми Россия томонидан аннексия қилинган ва кўплаб украинлар фронтга кетган ёки ҳарбий ҳаракатлар туфайли мамлакатни тарк этган шароитда сайловлар ўтказишга чақирди.

Зеленский бунга жавобан Трамп маъмуриятини Россияга нисбатан «сиёсатни юмшатиш»да, урушни «ҳудудий яхлитликнинг бузилиши» ва «можаро» деб аташда айблади. Унинг фикрича, Трамп Россия дезинформацияси қурбонига айланган.

Трампнинг Зеленскийга кетма-кет ҳужумларидан сўнг, украиналик сиёсатчилар Украина президентини ҳимоя қилиб чиқишди. Politico нашри журналистлари шундай реакциялардан айримларини тўплади.

«Украина — суверен давлат! Володимир Зеленский — Украина президенти. Бошқаси сайланмагунча легитим. Ўз ҳукуматини қачон ва қандай шароитда ўзгартиришни ҳал қилишга фақат украиналиклар ҳақли. Бугун эса бунинг учун шароит йўқ, — деди Украинанинг собиқ бош вазири ва «Баткившчина» партияси етакчиси Юлия Тимошенко. Унинг сўзларига кўра, уруш пайтида сайловлар «имконсиз ва ғайриахлоқий», чунки камида украин ҳарбийлари унда қатнаша олмайди, ҳарбий ҳаракатлар шароитида эса овоз беришни назорат қилишнинг иложи йўқ.

«Биз урушдан кейинги сайловлар устида ишлаяпмиз ва демократиямизни руслардан ва ички муаммолардан ҳимоя қилиш учун барча қарорларни олдиндан қабул қилмоқчимиз. Аммо хавфсизлик ва кафолат керак», — дейди сайловларни кузатиш билан шуғулланувчи ОПОРА фуқаролик тармоғи бошқаруви раиси Олга Айвазовская.

Петро Порошенконинг сафдоши ва «Европа бирдамлиги» партиясидан Олий радага сайланган депутат Иванна Климпуш-Цинцадзе Зеленский маъмуриятининг ички ва ташқи сиёсатини танқид қилган бўлса-да, Трампнинг сўзларини «номақбул» деб атади. У Зеленскийни мухолифат билан «ички уруш болтасини кўмиш»га ва «миллий бирлик коалицияси ва миллий қутқарув ҳукумати»ни шакллантиришга, шунингдек, Украина қуролли кучлари атрофида жипслашишга чақирди.

Украинанинг кўплаб шаҳарлари ва регионлари раҳбарлари 19 феврал куни деярли бир вақтда ўз телеграм-каналларида Зеленскийни қўллаб-қувватлаган ҳолда ўзаро ўхшаш постларни эълон қилишди (1, 2, 3, 4, 5) — уларда президент атрофида бирлашишга чақириқлар янграган.

«Бугун биз ҳаммамиз кучли бўлишимиз ва озодлик, мустақиллик, Украина келажаги учун курашда бирдам бўлишимиз керак. <...> Мамлакатимиз етакчиси, Украина президенти Володимир Зеленский билан биргаликда мудофаа қобилиятимизни мустаҳкамлаш ва ерларимизга жинояткорона бостириб кирган душманга қарши туриш учун ҳамма нарсани қилмоқдамиз», — деб ёзган Харкив области ҳарбий маъмурияти раҳбари Олег Синегубов. «Бундай мураккаб даврда биз — Украина халқи ҳеч қандай ён беришга бормайдиган етакчимиз ёнида туришимиз керак. Худди биз каби», — дея қўшимча қилди Донецк области раҳбари Вадим Филашкин.

Днипро мэри Борис Филатовнинг айтишича, «на Москвада, на Вашингтонда ва на бошқа жойда бирорта ёлғончи мавжудот» Зеленскийга «оғзини очиш»га ҳаққи йўқ. «Бизга Зеленский ёқиши ёки ёқмаслиги мумкин. Биз уни сўкишимиз ҳам, мақташимиз ҳам мумкин. <...> Чунки у — БИЗНИНГ президент», — дея қўшимча қилди у.

Трампнинг амалда Украинани уруш бошлашда ва Россия билан келиша олмасликда айблаган баёноти кўплаб украиналикларни «ларзага солди», деб ёзади The New York Times. Улар АҚШ президентининг сўзларини «даҳшатли хиёнат» сифатида қабул қилишди.

«Мен музокараларга ишонмайман. Трамп доим Путиннинг дўсти бўлган, у тўсатдан бизга дўст бўлиб қолганига ишонмайман. У Зеленскийнинг ортида фақат ўз манфаатларини кўзлайди», —деди журналистларга сўнгги 11 йил давомида урушда ҳалок бўлган украиналик ҳарбийлар ёдгорлигига қараб келаётган киевлик 51 ёшли Наталия Климюк. Отаси урушда ҳалок бўлган ва эри бедарак йўқолган яна бир киевлик 30 ёшли Марина Ивашина ҳам музокараларга ишонмайди. «Бу қийин — бирор яхши нарса бўлишига ишонмайман», — деган у.

The New York Times нашри билан суҳбатлашган таҳлилчиларнинг сўзларига кўра, Россия-АҚШ музокаралари бошланиши ва Трампнинг танқидлари фонида кўплаб украиналиклар АҚШ раҳбариятидан ҳафсаласи пир бўлмоқда, шунингдек, Вашингтон тимсолида иттифоқчисини йўқотиб қўйганидан хавотирда.

«Кўпчилик Байденнинг қатъиятсизлигидан чарчади, улар Трамп Россияни урушни тўхтатишга мажбур қила олишига умид қилишди ва биз энди уларнинг ҳафсаласи пир бўлганини кўряпмиз, — деди украиналик сиёсатшунос, „Миллий қатъият ва бирдамлик платформаси“ ҳаммуассиси Олег Саакян. — Украиналикларга уларнинг ҳукумати ёқмаслиги мумкин, аммо улар танлов эркинлиги қадриятларига мутаассибларча содиқ. Украинада одамлар танлаш эркинлиги олиб қўйилганидан ғазабланади ва Трамп айнан шундай қилди, чунки у украинларга сайловлар кераклигини айтди».

Украина шарқидаги жангларда иштирок этаётган 36 ёшли украиналик ҳарбий унинг мамлакати АҚШ президентига ишонмаслиги керак деб ҳисоблайди: «Тўғрисини айтсам, Трамп Путинга ўхшайди. У ҳеч қачон ҳақиқатни айтмайди ва хоҳлаган нарсасини ўйлаб топади. Ҳар сафар аскарлар Трамп нима деяётганини эшитганда, асаби қўзийди».

«Биз ундан [Трампдан] душманимиз билан шунчаки гаплашиб ўтиришини эмас, ғалаба қозонишимизга ёрдам берадиган ҳаракатларни кутган эдик», — деди Россиянинг уриб туширилган самолёти қулаши оқибатида уйи вайрон бўлган Черниҳив области кенгаши депутати Юлия Гребнева. У Трампнинг 18 февралдаги нутқини «умуман тушунарсиз» деб атаган, унинг фикрича, унда Россия пропагандасининг акс-садоси бор.

Украиналик сиёсатшунос Мария Золкинанинг фикрича, АҚШни энди Украинанинг асосий ҳамкори деб бўлмайди, чунки Трамп «Украина учун принципиал муҳим бўлган» позицияларни, жумладан, НАТОга аъзоликни қурбон қилди. Унинг сўзларига кўра, Трамп «оккупацияга карт-бланш берган».