Ғазони қамал қилган Исроил, қуролли курашни бас қилаётган курдлар ва Зеленскийга босимни кучайтираётган АҚШ — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништирамиз.

Исроил Ғазога ҳуманитар ёрдамни тўхтатди

Бош вазир Бинямин Нетаняҳу буйруғи билан Исроил Карим Абу Салим назорат-ўтказиш пунктини ёпиб, Ғазога ҳуманитар ёрдам етказилишини тўхтатди. Нетаняҳу жамоавий жазолаш — Ғазога очарчилик хавфи олиб келувчи тўлиқ қамал жорий этилиши, ҳар қандай ёрдам тўхтатилиши, барча чегара пунктлари ёпилишини эълон қилди. Яна, Исроил келишувни ҳеч қанақасига бузмаётганини даъво қилди.

Исроил парламенти аъзоси, собиқ миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен Гвир бу қарорни қўллаб-қувватлаб, электр ва сувни узиш, ҳарбий ҳаракатларни қайта бошлаш ҳамда барча гаровга олинганларни қайтариб олмагунча ҳеч қандай келишувга рози бўлмасликка чақирди.

ҲАМАС мазкур қарорни «санкциявий шантаж, ҳарбий жиноят ва келишувга қарши исён», деб баҳолади. Ташкилот баёнотида таъкидланишича, Исроил Ғазо аҳолисини қатағон қилиш мақсадида келишувни бузмоқда. Баёнотда шундай дейилган:

«Исроилнинг ҳуманитар ёрдамни тўхтатиш қарори икки миллиондан ортиқ фаластинликка қарши жазо чорасидир. Бу нафақат инсоний жиҳатдан, балки халқаро ҳуқуқ нуқтайи назаридан ҳам қабул қилиб бўлмас ҳолат. Воситачи давлатлар ва халқаро ҳамжамият бу босимни тўхтатиш учун зудлик билан чора кўриши керак. Биз оташкесим келишувининг барча босқичларига содиқмиз ва унинг давом этиши учун музокараларга тайёрлигимизни яна бир бор тасдиқлаймиз. Агар Исроил келишувни бузишда давом этса, у оқибатлар учун тўлиқ жавобгар бўлади».

Исроил Россиянинг Суриядан кетишига қарши

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу ўзининг ҳарбий маслаҳатчиси генерал-майор Роман Гофманни Москвага юбориб, бир қатор муҳим учрашувлар ўтказди. Ynet сайтининг хабар беришича, бу ташриф Суриядаги вазият ва Туркия таъсирининг ўсиши фонида амалга оширилган.

Исроил Россияни ҲАМАСга босим ўтказишга кўндиришга уринмоқда. Шунингдек, мамлакат Туркиянинг янги Суриядаги таъсирига қарши туриш ниятида. Тел Авив Анқара ва Дамашқ ўртасидаги ҳарбий ҳамкорлик мустаҳкамланишидан хавотирда ва бу жараёнга қарши Россия билан ишлашни маъқул кўрмоқда.

Нетаняҳу ўтган ҳафтада Суриянинг жанубий қисми ҳарбий кучлардан холи бўлиши кераклигини таъкидлади. Бу баёнотдан сўнг Исроил авиацияси Сурия ҳарбий позицияларига зарба берди.

Шунга қарамай, Исроил Россияни ишончли иттифоқчи деб ҳисобламайди. Чунки расмий Москва Эрон ва ҲАМАС билан яқин алоқаларга эга ва Исроилни фаластинликларга қарши қирғин уюштиришда айблайди.

Курдлар Туркия билан 40 йиллик урушни тугатмоқда

Курдистон ишчи партияси (PKK) 1 мартдан бошлаб Туркияга қарши қуролли тўқнашувларни тўхтатиш ҳақида баёнот берди. Бу қарор партия раҳбари Абдулла Ўжалоннинг чақириғидан сўнг қабул қилинди.

РKKнинг расмий баёнотига кўра, барча ҳарбий бўлинмалар ва қўмондонликлар ушбу қарорга риоя қилиши шарт. Бироқ эҳтимолий ҳужумларга жавоб қайтариш ҳуқуқи сақланиб қолади.

Ўжалон 27 феврал куни қуролли курашни тугатишга чақирган эди. «Америка овози» нашрига кўра, бу қарор Сурияда Башар Асад ҳокимияти ағдарилгандан сўнгги ўзгаришлар, Ливанда «Ҳизбуллоҳ» таъсирининг сусайиши ва Ғазода ҲАМАС ҳамда Исроил ўртасидаги уруш фонида қабул қилинган.

Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған бу қарорни «тарихий қадам» деб атаб, курдлар ва турклар ўртасидаги «1000 йиллик биродарлик»ни тиклаш имконияти пайдо бўлганини қайд этди.

Айрим таҳлилчилар фикрича, курдлар билан мазкур келишув Эрдўғанга 2028 йилда президентлик муддати тугагач ҳам ҳокимиятда қолиш учун янги конституция қабул қилиш имконини беради.

Британиядан Украинага Россия ҳисобидан қарз

Буюк Британия Украинага 3 млрд долларлик қарз ажратишини эълон қилди. Бу маблағ Россиянинг музлатилган активларидан қопланади.

Украина президенти Володимир Зеленский бу қарорни адолатли деб баҳолаб, маблағлар Украинада қурол-яроғ ишлаб чиқаришга йўналтирилишини таъкидлади.

Қарз G7 ERA жамғармаси орқали ажратилган. Аввалроқ Украина ушбу фонддан АҚШдан 1 млрд, Европа Иттифоқидан эса 3 млрд доллар олган эди.

Украина молия вазири Британия ҳукумати ва шахсан хазина вазири Рэйчел Ривзга қўллаб-қувватлагани учун миннатдорлик билдирди.

Қизиғи шундаки, бу келишув Зеленский ва Доналд Трамп ўртасидаги баҳсдан сўнг амалга оширилди. АҚШ президенти украин раҳбарини «миннатдорлик билдирмаганликда» айблаган ва у «тинчликка тайёр эмас», деган эди.

Шу билан бирга, Зеленскийнинг Британия бош вазири Кир Стармер билан учрашуви «мазмунли ва илиқ» муҳитда ўтди.

АҚШ Зеленскийга босимни кучайтирмоқда

Оқ уйда Доналд Трамп ва Володимир Зеленский ўртасидаги музокаралар муваффақиятсиз тугаганидан сўнг АҚШ расмийлари Украина президентига босимни кучайтиришда давом этмоқда.

АҚШ миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси Майк Уолтц «Бизга Вашингтон ва охир-оқибат Москва билан келиша оладиган лидер керак. Агар Зеленский шахсий ёки сиёсий сабабларга кўра урушни тўхтатишни хоҳламаса, биз ҳақиқатан ҳам жиддий муаммога дуч келамиз», — деди.

Давлат котиби Марко Рубио эса «АҚШ Украинага бир неча бор аввал тинчликка эришилиши, сўнгра хавфсизлик кафолатлари берилишини тушунтирган», деган фикрни билдирди. Унинг айтишича, Зеленский Оқ уйда АҚШ ҳукуматининг урушни тугатишга қаратилган саъй-ҳаракатларига тўсиқ бўлишга уринган. Рубио Зеленский қилган қилмиши учун кечирим сўраши лозимлигини ҳам таъкидлади.

АҚШ савдо вазири Ҳовард Лютник эса шантажни очиқчасига давом эттириб, «Зеленский тинчлик билан Вашингтонга келмагунча Украинага маблағ ажратилмайди», деди.

АҚШ молия вазири Скотт Бессентнинг CBS телеканалига маълум қилинишича, АҚШ ва Украина ўртасида фойдали нодир ерости қазилмалари тўғрисидаги бузилган битимни тиклаш ҳозирча кўриб чиқилмаяпти.

Трамп ва Зеленский тортишуви: Россия хурсанд

Доналд Трамп ва Володимир Зеленскийнинг Оқ уйда очиқ тортишувга киришганини сиёсий таҳлилчилар Трамп маъмурияти томонидан Зеленскийни обрўсизлантириш учун атайлаб ташкил қилинган ҳужум, деб баҳоламоқда.

Москва бу тортишувдан мамнун ва АҚШ-Россия муносабатларини яхшилаш музокараларини тезлаштиришни кутяпти. Саудия Арабистонида ўтган музокаралардан сўнг иккинчи босқични ташкил этиш учун қизғин тайёргарлик кетмоқда.

Financial Times маълумотларига кўра, АҚШ инвесторларини Россиянинг «Шимолий оқим-2» лойиҳасига жалб қилиш ҳаракатлари бор.

Кремл бу яқинлашувни қўллаб-қувватлаб, Вашингтон ташқи сиёсатда туб ўзгаришлар қилмоқда, деб баёнот берди. Бу эса АҚШнинг Ғарб иттифоқчилари билан муносабатларига таъсир қилиши мумкин.

Лондонда Украина бўйича йирик саммит ўтказилди

Буюк Британия бош вазири Кир Стармер Лондонда Украина бўйича саммит ўтказиб, унга ғарб давлатларини йиғди. Володимир Зеленскийдан ташқари, саммитда Франция, Германия, Дания, Италия, Нидерландия, Норвегия, Полша, Испания, Канада, Финландия, Швеция, Чехия ва Руминия етакчилари қатнашишди.

Учрашувда Туркия ташқи ишлар вазири Ҳоқон Фидан, НАТО бош котиби Марк Рютте ва Европа Иттифоқи раҳбарлари ҳам қатнашди.

Стармер Британия ва Франция Украина иштирокида тинчлик келишуви таклифини ишлаб чиқишини, сўнг уни АҚШ президенти Доналд Трампга тақдим этишини маълум қилди.

Буюк Британия Украинага тинчликпарвар кучлар жўнатишга тайёр, аммо Россия келишувни бузса, АҚШ кафолат берадиган «суғурта механизми» талаб қилинмоқда. Аммо бу кафолатларни ҳануз Трамп маъмуриятидан олишга муваффақ бўлинганича йўқ.

Россия урушда 652 тинч фуқаросини йўқотди

Россия Тергов қўмитаси раҳбари Александр Бастрикин Украина уруши бошланганидан бери 652 россиялик тинч фуқаро ҳалок бўлганини, шулардан 23 нафари болалар эканини маълум қилди. Жами 2980 киши яраланган, улар орасида 169 бола бор.

Омбудсман Татяна Москальковага кўра, Белгород, Брянск, Курск ва Краснодарда тинч аҳолидан 398 киши ҳалок бўлган. Бастрикин бу йўқотишлар учун Украина ҳарбийларини айблади.

Бироқ БМТ маълумотларига кўра, шу даврда Украинада 12 минг 654 тинч фуқаро ҳалок бўлган, 29 минг 392 киши яраланган. 2024 йилда қурбонлар сони 30 фоизга ўсган, бу эса Россиянинг тинч аҳоли объектларига авиация ва дрон ҳужумларини кучайтиргани билан боғланмоқда.