Ғазода хавф остида қолган ярашув жараёни, Украинада тинчлик режаси ишлаб чиқадиган Европа ва Зеленский баёнотини танқид қилган Трамп — кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеалар ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномамизда таништирамиз.

Ғазодаги вазият: ярашув жараёни хавф остида

Исроил Бош вазири Бинямин Нетаняҳу Ғазо секторига инсонпарварлик ёрдамларини номаълум муддатга тўхтатиш ҳақида буйруқ берди. Бу қарор отишмаларни вақтинчалик тўхтатишнинг биринчи босқичи якунланиши биланоқ қабул қилингани айтилади.

Исроил ҳукумати Рамазон ва Песах давомида ярашувни узайтириш бўйича АҚШ таклифини қўллаб-қувватлади. Унга кўра, ҲАМАС биринчи куни гарода ушлаб турилган асирларнинг ярмини озод қилиши, қолгани эса доимий ўт очишни тўхтатиш келишувига эришилганидан сўнг қўйиб юборилиши керак.

ҲАМАС бу қарорни «арзон шантаж» деб атаб, уни тўхтатиш учун халқаро воситачиларни Исроилга босим ўтказишга чақирди. Ёрдамнинг тўхтатилиши Ғазодаги гуманитар вазиятни янада оғирлаштириши мумкин.

Исроил Ғазо секторига ҳаво ҳужумлари уюштириб, тинчлик келишувини бузишда давом этмоқда. Охирги авиаҳужумларда камида тўрт фаластинлик ҳалок бўлди, олти киши яраланди.

Al Hadath телеканали маълумотига кўра, Ғазони тиклаш учун 2-5 млрд доллар ажратилади. Ушбу маблағлар араб давлатлари раҳбарлигидаги махсус фонд орқали бошқарилади. Ғазо қайта қурилишини кузатиш учун араб-европа қўмитаси ташкил этилиши кутилмоқда, аммо унинг таркиби ҳали маълум қилинмаган.

Европа тинчлик режасини ишлаб чиқади

Буюк Британия пойтахти Лондонда ўтган Украинада тинчлик бўйича саммитда Европа етакчилари тинчликка эришиш учун ягона стратегия ишлаб чиқишга келишиб олди. Британия бош вазири Кир Стармер Европа давлатлари «хоҳловчилар коалицияси»ни ташкил этиб, тинчлик режасини тайёрлашини ва уни АҚШга тақдим этишини маълум қилди.

Саммитда Европанинг мудофаа харажатларини ошириш зарурлиги таъкидланди. Европарламент раҳбари қитъадаги иқтисодий қийинчиликларни ҳисобга олиб, қарз миқдорини чекловчи қоидаларни юмшатиш таклифини илгари сурди.

Британия Украинага 2,6 млрд фунт стерлинг ажратишини, бу маблағлар эса Россия активларидан олинган фоизлар ҳисобидан тўланишини эълон қилди. Бу маблағларга беш мингдан ортиқ ҳаво ҳужумидан ҳимоя тизими учун Британияда ишлаб чиқарилган ракеталар харид қилиниши кутилмоқда.

Европа давлатлари АҚШ президенти Доналд Трампни қитъа мудофаасини мустаҳкамлашга ишонтиришга умид қилмоқда. НАТО бош котиби Марк Рютте баъзи Европа давлатлари мудофаа харажатлари бўйича янги режаларни муҳокама қилганини айтди, аммо тафсилотларни ошкор қилмади.

Бўлажак канцлер Трампни провокацияда айблади

Германиянинг бўлажак канцлери Фридрих Мерц АҚШ президенти Доналд Трамп ва вице-президент Жей Ди Вэнсни Зеленский билан тортишувни олдиндан режалаштирганликда айблади. Унинг сўзларига кўра, Зеленский ва Трамп ўртасидаги баҳс аслида провокация бўлиб, Вашингтоннинг янги сиёсий стратегиясига мос келади.

28 феврал куни Оқ уйда Зеленский ва Трамп ўртасида тортишув юзага келган эди. Зеленский Россия президенти Путинга нисбатан ён босишни рад этганидан сўнг, Трамп ва Вэнс уни урушни давом эттиришда айблади. Бу баҳс Украина раҳбарининг музокарани муддатидан олдин тарк этишига сабаб бўлди.

Ғарб оммавий ахборот воситалари буни Зеленскийга қарши «режалаштирилган тузоқ» деб баҳолади. The New York Times, Financial Times ва The Atlantic нашрлари тортишувда АҚШ маъмуриятининг провокацияси борлигини таъкидлади.

Трамп: «Зеленскийнинг энг ёмон баёноти»

АҚШ президенти Доналд Трамп Украина раҳбари Володимир Зеленскийнинг уруш якунланишига ҳали «жуда узоқ» вақт борлиги тўғрисидаги гапларини кескин танқид қилди.

Трамп Зеленскийнинг баёнотини «энг ёмон» деб атаб, АҚШ бундай вазиятни узоқ давом эттиришга тайёр эмаслигини таъкидлади.

«Бу Зеленский томонидан янграши мумкин бўлган энг ёмон баёнот ва Америка бу ҳолга узоқ вақт чидаб турмоқчи эмас! Мен айнан шу ҳақда гапиргандим — бу йигит тинчликни истамайди, токи у Америка қўлловига эга бўлиб турса. Европа етакчилари ҳам Зеленский билан учрашувда АҚШ ёрдамисиз улар урушга дош беролмаслигини очиқ айтиб ўтишди. Бу Россияга қарши кучни намойиш этиш нуқтайи назаридан энг яхши баёнот эмас. Улар нима ҳақида ўйлаяпти ўзи?» — деб ёзди Трамп ўзининг Truth social ижтимоий тармоғида.

АҚШ ёрдами тўхташи Украина фронтига таъсир қилади

Доналд Трамп 4 март куни Украинага ҳарбий ёрдамни тўхтатиш масаласини маслаҳатчилари билан муҳокама қилди. Вашингтон 2022 йилдан буён Украинага 64 млрд евро миқдорида ҳарбий ёрдам берган, бу эса Европа Иттифоқи жами берган ёрдамдан ҳам кўпроқ.

АҚШ HIMARS ва ATACMS ракеталари, Patriot тизимлари, Starlink алоқа воситалари каби стратегик қуроллар етказиб берган. Бу тизимлар Европада ишлаб чиқарилмайди, шунинг учун Украинага фақат Европа ПВО тизимлари қолиши мумкин. Ғарб таҳлилчилари агар АҚШ ёрдами тўхтатилса, Украина фронти ёзгача ҳозирги ҳолатда сақланишини, аммо ракеталар танқислиги вазиятни мураккаблаштиришини таъкидламоқда.

Зеленскийга кўра, Украина ўз қурол-яроғини ишлаб чиқаришни кучайтирмоқда. Бир йил ичида 2,5 млн снаряд ишлаб чиқилган, лекин бу етишмовчиликни тўлиқ қоплай олмайди. АҚШ ёрдами тўхтаса, Украина янги манбалар излашга мажбур бўлади.

Москва Вашингтон билан музокараларни тезлаштирмоқчи

Россия ва АҚШ икки томонлама муносабатларни яхшилаш бўйича янги музокараларга тайёргарлик кўрмоқда. Москва Доналд Трамп ва Владимир Путиннинг учрашувини ташкил этиш масаласини муҳокама қилмоқда, деб хабар қилмоқда CNN.

18 февралда Саудия Арабистонида илк музокаралар ўтказилган. Энди томонлар Форс кўрфазидаги давлатлардан бирида янги музокара босқичини ташкил этишни режалаштирмоқда. Кремл Трамп ва Зеленский ўртасидаги муносабатлар совуқлашиши фонида АҚШ Киевга камроқ эътибор қаратиши ва Москва билан иқтисодий келишувларга йўл очилишига умид қилмоқда.

Трамп ва Путин 12 февралда телефон орқали мулоқот қилган. Трампнинг сўзларига кўра, улар «ҳамкорлик қилиш» ва ўзаро ташрифлар масаласини муҳокама қилган.

28 февралда Трамп ва Зеленский ўртасидаги учрашув келишмовчилик билан якунланди. Зеленский музокаралардан эрта кетиб қолди ва нодир қазилма бойликлар бўйича келишув имзоланмади. У АҚШ қўлловини йўқотишни хоҳламаганини айтмоқда, Оқ уй эса Зеленскийнинг кечирим сўрашини кутмоқда, бироқ Украина президенти бу таклифга жавоб қайтарганича йўқ.

Россия Днипрода Украина полигонига зарба берди

Россия қўшинлари 1 март куни Днипропетровск областидаги ҳарбий полигонга ракета ҳужуми уюштириб, Украина қуролли кучларига катта йўқотиш етказди.

Расмий маълумотга кўра, ҳалок бўлганлар ва яраланганлар сони аниқланмоқда. «Украинская правда» 100 га яқин ярадор ва ўнлаб ҳарбийлар ҳалок бўлгани ҳақида хабар берди.

Россия мудофаа вазирлиги ҳужумда «Искандер-М» ракеталаридан фойдаланилганини ва ҳодиса видеоёзув орқали тасдиқланганини маълум қилди. Уларга кўра, 150 нафаргача ҳарбий, шу жумладан, хорижий инструкторлар ҳалок бўлган. Украина манбалари бу рақамларни тасдиқламади.

Украина давлат тергов бюроси ҳодиса бўйича тергов бошлаганини эълон қилди. Тергов хавфсизлик чоралари кўрилмаганини ва бу фожиага сабаб бўлганини ўрганмоқда.

«Афғонистонда қуролланган хитойликлар йўқ»

«Толибон» расмий вакили Забиҳуллоҳ Мужоҳид АҚШ президенти Доналд Трампнинг Хитой Баграм авиабазасини назорат қиляпти, деган даъволарини рад этди. Унинг сўзларига кўра, Афғонистон ҳеч бир давлат билан бундай келишувга эга эмас.

«Бу ерда бирорта ҳам қуролли хитойлик йўқ. Нега у шундай юқори минбардан ёлғон маълумот тарқатмоқда? АҚШ катта давлат ва унинг раҳбари аниқлик билан гапириши керак», — деди Мужоҳид.

Унинг таъкидлашича, Европа мамлакатлари Кобул билан расмий алоқалар ўрнатишга қизиқиш билдирмоқда, бироқ АҚШга бўлган мажбуриятлари туфайли ҳали бу қадамни қўймаган.

Трамп Америка қўшинларининг Афғонистондан чиқарилиши борасида бир неча бор танқидий фикр билдирган. Унинг фикрича, Баграм авиабазаси АҚШ учун стратегик аҳамиятга эга, чунки у Хитойнинг ядро иншоотларига яқин жойлашган.