Болаларда тадбиркорлик қобилияти қандай ривожлантирилади: бизнесмен ўзбек оиласидан 4 маслаҳат

«Вилгуд» асосчиларидан бири Барно Турсунова болаларда тадбиркорлик қобилиятини ривожлантириш бўйича ўз тажрибасини ўртоқлашади. У ўз устунчасида оиласи мисолида тўрт вазиятни тасвирлаб, уларнинг уч нафар фарзандида бизнес-кўникмасини шакллантиришга ҳисса қўшганини тушунтиради.

«Мен ва турмуш ўртоғим Шерзод Турсунов – серияли тадбиркорлармиз. Биз миллиард савдо айланмасига эга иккита компания - «Евродизайн» ва «Вилгуд»га асос солдик. Бизнесда инновацияларни қўллаб-қувватлаймиз, ҳаётда эса анъаналарга амал қиламиз. Биз учун оила - биринчи ўринда.

Фарзандларимиз – Ширин, Азамат ва Азизга болалигиданоқ тадбиркорлик кўникмаларини сингдиришга ҳаракат қиламиз. Улар оилавий компанияни ривожлантиришлари учун эмас (улар келажакда нима билан шуғулланишни ўзлари ҳал этишлари мумкин), балки тафаккурнинг муайян турини ўргатиш – ностандарт ечимлар топиш, нарсаларга ноодатий бурчакдан назар солиш, музокаралар олиб бориш учун. Болаларда тадбиркорлик хислатларини қандай ривожлантираётганимиз акс этган вазиятлар қуйидагича:

1-вазият

Бу йил ёз фаслида кичик ўғлимизни бозорда ишлаш учун Тошкентга юбордик. У сотишни ўрганиб, нархни айтишдан қўрқмасликка ўрганишини истадик. Дастлаб ишга чиқиш учун ўрнатилган маош олди.

Бироқ бу уни рағбатлантира олмагани учун унга ҳар бир келишув учун ҳақ тўлашга келишдим.

Дастлаб бунга кўникиши қийин бўлди. Учинчи куни мавжуд шароитларда яшашга мажбур эканини тушуниб, маҳсулотни фаол тарзда таклиф этишни бошлади. Натижада ўрнатилган маош олиб ишлаётган тенгдошларига қараганда икки марта кўпроқ пул ишлай бошлади.

Биз нима учун буни амалга оширдик: фарзандларимиз учун сунъий тарзда мураккаб вазиятларни яратишга ҳаракат қиламиз. Мақсад – ҳар бир нарсанинг қадрини тушунтириш. Ана ўшанда меҳнат ва пулни қадрлашни ўрганадилар.

2-вазият

Оиламизда «иккита вазифа» тамойили бор. Бу болаларда асосийдан ташқари қўшимча вазифа борлигини англатади. Масалан, ўрта мактабни тугатиш ва хорижий тилни ўрганиш. Улар бу вазифани ечиш йўлларини ўзлари ўйлаб топишлари лозим. Масалан, катта қизимиз ва ўртанча ўғлимиз ярим йилни масофадан ўқишга ўтказиш ва тилни ўрганиш учун АҚШга юборишни таклиф қилишди. Қайтгач, улар йилни аъло баҳолар билан якунлашди. Эркин инглиз тили эса бонусга айланди.

Нима учун бундай қилдик: фарзандларимиз муайян вазиятда кўпроғига эришишга интилишлари ва ўртача кўрсаткичга қараб йўналиш олмаслик. Вазифанинг ечимини топиш учун ностандарт ўйлашни ўрганадилар.

3-вазифа

Киримлари доирасида фарзандларимиз эркин. Масалан, кичик ўғлимиз имкониятни кўриб, криптовалюталар машҳурликка эришгунига қадар уларга сармоя киритди. Бозор «қулади», унинг портфели эса ҳали ҳам плюсда.

Биз нима учун бундай қилдик: агар бола ҳар соҳада катталар фикрига қараб иш тутса, таҳлил қилиш, ўз танловининг оқибатларини ҳисобга олиш, у учун жавобгар бўлишни ўргана олмаслиги мумкин. Фарзандларимиз нима билан шуғулланишни ўзлари ҳал қилади. Улар бўлажак касби ва иш жойини ўзлари танлайдилар. Агар бола пул ишлаб топган бўлса, бу унинг мулки ва нима сотиб олиш ҳамда нимага сармоя киритишни ўзи ҳал қилади.

4-вазият

Болаларни ўзимиз билан бизнес ва шахсий муваффақият бўйича ўзимиз борадиган тренингларга олиб боришга ҳаракат қиламиз. Масалан, Тони Роббинсга дастлаб ўзимиз бордик, кейин бизга қизимиз ва унинг турмуш ўртоғи қўшилди. Ундан кейин эса ўртанча ўғлимизни юбордик. Кичик ўғлимиз болалар тадбиркорлиги бўйича тренингга отаси билан борди.

Биз нима учун бундай қилдик: тузли бодринглар солинган банка тўғрисидаги назария ҳақида эшитганмисиз? Агар у ерга оддий бодринг солсангиз, у ҳам тузли сувни ўзига сингдириб олади. Болалар ўз атрофидаги ғояларни дарҳол ўзлаштиради. Агар бола асабий, рағбат мавжуд бўлмаган муҳитда улғайса, бу уларнинг мақсадлари ва дунёқарашида акс этади.

Болаларни ривожланиш ва дунёни ўзгартиришга ҳаракат қиладиган инсонлар доирасига олиб киришни истаймиз. Бизнинг ўзимиз ҳам ана шундай ҳамжамиятларнинг фаол аъзоси эканимизни кўришлари биз учун муҳим».