«Карантинда ош тарқатишди» - Германия, Норвегия ва Буюк Британиядаги ватандошларимиз билан суҳбат

Суҳбатдошларимиз Буюк Британиядаги “London South Bank university” талабаси Шерзод Тўлаганов, Германияда 16 йилдан бери яшаб келаётган Умида Умарова ҳамда Норвегияда бир неча йиллардан бери ишлаётган психология бўйича мутахассис Лола Нормуратова бўлди.

Шерзод Тўлаганов - талаба, Буюк Британия 

- Буюк Британияда ҳам карантин эълон қилинган. Aфсуски, Британия халқи бунга унчалик эътибор бермаяпти. Касаллик аниқланганлар сони кунига 4-5 мингтага ошиб бормоқда. Ҳукумат уларнинг сонини камайтиришга ҳаракат қиляпти. Лондонда одамлар тақиқларга қарамасдан кўчаларда ниқобсиз юришибди ва беморлар сони кўпаймоқда. Ниқоблар етишмовчилиги бўляпти. Дорихоналарда ниқоблар қолмаган. Касалликка чалинганлар сони ошиб боряпти, тузалаётганлар сони эса йўқ.

Жуда кўп талабалар карантинда ўтиришибди. Ўзбекистон элчихонаси ва OshPaz ошхонаси томонидан ҳар икки ҳафтада ош тарқатиляпти. Бу талабаларга молиявий томондан ёрдам сифатида ташкиллаштирилган.

Буюк Британияда таълим тизими 60 фоиз онлайн тарзида, 40 фоиз фоиз университетнинг ўзида бўлади. Лекин карантин туфайли тўлиқ онлайн тизимига ўтказилди.

Ҳафтасига 20 соатдан ишлаб турардик, лекин ҳозир ишлашга рухсат йўқ. Пул жамғариб қўйган талабалар ҳам бор. Пули бўлмаган талабаларга Ўзбекистондаги яқинлари томонидан пул юбориб турилибди. Доимий фирмада ишлаётган ишчилар учун давлат ойлигининг 80 фоизини тўлаб бермоқда. Университетдаги контракт тўловларини эса тўлов кунларини узайтириш билан ёрдам қилишди. Етказиб бериш хизмати бепул бўлди ва овқатлар нархи арзонлаштирилди. 

NHS – Миллий соғлиқ хизматига телефон қилиб сўраганимизда, агар сиз вирус билан касалланган бўлсангиз шифохонага келиб ўтирманг, уйда қолиб даволанинг деб айтилди. Лондонда эркинлик йўқолди. Кўчага чиқолмайман, фақат уйда, одамлар билан ҳам мулоқот чекланди. Дўстларимиз билан Европа давлатларига саёҳат қилиш ва Ўзбекистонга бориб келиш режамизда бор эди, бироқ карантин сабабли режаларимиз амалга ошмади.

Умида Умарова – ижтимоий ходим, Германия

- Германияда карантин эълон қилинган, лекин Ўзбекистондаги каби даражада эмас. Кўчага чиқиш, дўконларга бориш мумкин, полиция кўчаларда фуқароларни текшириб юрмайди. Ҳозиргача ҳамма жойлар ёпилган эди. Бир ҳафта олдин кийим дўконлари очилда. Одамлар аста-секин илгариги ҳаётга қайтмоқда. Мактаблар ҳам фаолиятини бошлаган, катта синфдаги ўқувчилар дарсларга боришмоқда. Лекин ҳозирча университетдагилар онлайн тарзида дарс ўтишмоқда. Одамлар карантин пайти қўрқиб, мажбур қилишмаса ҳам масофа сақлаб юришга ўрганиб қолишди. Кўп фирмалар ишчиларга уйда ишлашга рухсат берди, “Фольксваген” кўп ишчиларни ишдан бўшатди, лекин давлат томонидан кўплаб ишсизларга ёрдам берилди. Биз уйдан туриб ишладик, Home Office қилиб, яъни одамлар билан gmail орқали, телефон ёки Whatsapp орқали ишладик.

4 майдан ҳаммага ишга чиқишига рухсат берилади. Оилам билан коронавирус бошланганда анча қийналдик. Aкам шифохонада ишлайди, ота-онамни кўриш қийин бўлди. Ҳатто мен ҳам уларни кўргани бора олмадим. Сабаби биз одамлар билан кўп мулоқотда эдик.  

Германия бу касаллик кириб келишига январь ойида тайёргарлик кўрган. Касалхоналарни бўшатишди, муҳим бўлмаган операцияларни тўхтатишди. Ёшлар ичида касалланганлар кўп, қариялар ичида эса кам бўлди. Шунинг учун юқиш ва ўлим даражаси кам бўлди. Яқин орада қариялар уйида бу вирус тарқалаётгани ҳақида эшитдим. Лекин касалланганлар сони Италиядагидек кўп эмас.

Карантин давридаги энг катта қийинчилик бу – ота-онамнинг олдига бора олмаганим бўлди. Ота-онам кексайиб қолган ва уларга ёрдам керак. Шундай кунлар бўлдики, уйларига бориб, масофадан саломлашиб қайтиб келдик. Фарзандли оилаларга эса жудаям қийин бўляпти, болалар билан чарчайди, мактаблар эса ёпиқ. Коронавирус сабаб оилани қадрлашни ўргандим. Оилага, фарзандларга вақт ажратишни ўргандим. Кўп вақтимни ишга сарфлаган эканман. Фарзанд тарбияси учун жуда кам вақт бўлган экан, ҳозир оилавий ҳаётни ўргандим. 

Лола Нормуротова – психология бўйича мутахассис, Норвегия

- Норвегияда карантин қоидаларини енгиллаштириш бошланди. Бугундан мактаблар, гўзаллик салонлари очилди. Норвегияда 12 мартдан карантин тўғрисида янги қонун қабул қилинди. Бу ерда Ўзбекистонга таққослаганда кучли назорат йўқ. Карантин пайти одамлар уйда қолсин дейилган, лекин кўчага чиқса жаримага тортиш, ҳатто полиция назорати мавжуд эмас. Одамларнинг ўзлари уйда қолиб, кўчага чиқса ҳам бир-биридан 2 метр узоқда юришади, касаллик тарқалмаслиги учун қонунларга риоя қилишмоқда. Уйда кўп ўтирмасдан, кўчага чиқиб сайр қилинглар деган тавсия берилган, сабаби, руҳий ҳолат яхши эмас. Давлат томонидан фуқароларга ёрдам пули бериляпти, коронавирус сабабли ишга бора олмаётган ёки ишини йўқотган бўлса, давлат 60 фоиздан 70 фоизгача маошини тўлаб беради.

Норвегияда талабаларга ёрдам кўрсатилмади. Илгари талабаларга 20 соатлик ишлашга рухсат бор эди, ҳозир ишлаш мумкин эмас. Норвегияда ниқоб тақиб юриш ҳам мажбурий эмас. Вирусга чалинган ёки чалинмаганликни билиш учун докторимизга телефон қилиб вақт белгилаб, тестлардан ўтиш мумкин. Касалланганларга ишга бориш, одамлар билан мулоқот қилиш мумкин эмас ва уйда 14 кунгача қолиб, 14 кундан кейин ўзини яхши ҳис қилса, кўчага чиқиши мумкин. Aгар аҳволи ёмонлашса касалхонага ёткизилади.

Бугун касалланганлар сони 7500тага етди, кунига 100-150 тадан кўпайиб бормоқда. Тузалаётганлар ва касалхонадан чиқаётганлар сабабли карантин енгиллаштирилди. Норвегияда энг катта қийинчилик бу руҳий томондан деб ўйлайман. Чунки коронавирус ҳеч ким кутмаганда, тўсатдан кириб келди. Одамлар Хитойдан чиққанини эшитишган эди, лекин Норвегияга келади деб ўйлашмаган эди. У тўсатдан келди ва ҳамманинг ҳаётини ўзгартириб юборди. Одамлар бир-бирига меҳрибон бўлиб, биргаликда қонун-қоидаларга риоя қилса, бу вазиятдан чиқиб кетса бўлади.

Суҳбатнинг тўлиқ шаклини Youtube орқали томоша қилишингиз мумкин. 

Раҳматилло Исроилов,
Kun.uz мухбири