Фарғонадаги Тарона кўчасида яшовчи фуқаролар асфалтланаётган янги йўлдан нега норози?

Мурожаатчилар мазкур қурилиш ишлари мантиққа тўғри келмаслиги, кўча тупроғини булдозерда суриб, уй сатҳи билан тенглаштириш ва кўчанинг ҳар икки томонига лоток ётқизилиши лозимлиги борасида қурилиш ишларини олиб бораётган ташкилот ходимларига, шаҳар ҳокимлигига, капитал қурилиш соҳасида буюртмачи хизмати мутасаддиларига ҳам арз қилишган.

Kun.uz мухбири ҳолат билан яқиндан танишиш мақсадида ҳудудда бўлди.

Шу ерда яшовчи Бекзодбек Норалиев муаммоли ҳолат бўйича қўйидагиларни сўзлаб берди:

«2017 йилда яхши ният билан мана шу жойдан хонадон сотиб олган эдик. Келганимизда бу ерлар бир чиқиндизор бўлиб, ҳар хил ҳидлар атрофга таралаб ётарди. Қўни-қўшнилар билан келишиб, уюшиб, ўзимиз ҳудудни обод қилдик, арча кўчатлари экдик.

Эндиликда йўл бўлади, деб хурсанд бўлиб турганимизда яшаётган «дом»имиз майдонидан бир, бир ярим метр баландликда асфальт ётқизиладиган бўляпти. Эрта-индин 3-4 кун тинмай ёмғир ёғиб берса, тўпланган сувлар пастликка — биз яшаётган уй томон қараб оқади. Ертўлалар сув билан тўлади.

Бунинг оқибатида ҳар хил касалликлар келиб чиқиши мумкин. Биз хоҳлардикки, мутасадди ташкилотлар келиб ўрганишса. Қураётган йўлнинг сатҳини баландроқ эмас, яшаш жойимиз билан тенг қилиб беришса яхши бўлар эди.

Бу борада биз шаҳар ҳокимияти ва бошқа тегишли ташкилотларга чиқдик. Лекин масала ижобий ҳал бўлмади».

Фуқаролардан яна бири Мухтор Йўлдашев йўлни қураётган қурилиш фирмаси ишчилари ҳудудда қолиб кетган катта тошни тупроқ остига кўмиш мақсадида қазгани ва бунинг оқибатида ичимлик суви қувурига зарар етгани, аҳоли бир сутка давомида сувсиз қолганини куюниб сўзлаб берди.

«Йўлсозларимиз келиб иккита катта бетон тошни бошқа ҳудудга олиб чиқиб кетиш ўрнига тупроқ остига кўмиб қўямиз, деб сув қувуримизни тешиб қўйишди. Бунинг оқибатида «дом»имизда бир кун сув бўлмади. Ҳозир ҳам сув оқиб ётибди.

Уйимиз олд томонига латок ўрнатишган эди. Уни ҳам олишиб бошқа жойга ўрнатишди. Уйни сотиб олаётган пайтимизда бино эскизида мазкур йўл Аввал қишлоғи йўлига уланади, дейишган эди. Йўлимиз эса ярмига келиб бошқа томонга бурилиб кетадиган бўлиб, бир томони қолиб кетяпти. Биз тегишли идоралардан ҳолатни яхшилаб ўрганиб йўлнинг мувозанатини олиб, мукаммал иш қилиб беришларини сўраймиз».

5 йилдан бери шу ҳудудда истиқомат қилиб келаётган Илҳомжон Нишонов масала юзасидан кўп ташкилот эшикларини қоққани ҳақида таъкидлади:

«Қилаётган асфалтлари биз яшаётган уйга тўғри келмаяпти. Аввал ётқизган лотоклари йўлнинг нариги томонига, яъни домимизнинг шундоқ ёнига ўрнатилган эди. Энди эса айнан ўша лоток қайта ковлаб олиниб, йўлнинг бошқа бир томонига ўрнатилди. Бизнинг домга қараганда асфалт анча баландда жойлашяпти. Сув бизнинг домга кетадиган бўляпти.

Масъулларга чиқиб ҳолатни тушунтирсак, «лойиҳа шундай қилинган», дейишяпти. Аввалги қўйилган лотокни бошқа фирма қилган экан. Ўша фирма қилган лойиҳа хато бўлгани учун қурилиш ишларини бошқа фирмага бердик, дейишди.

Истардикки, лотокни ҳам икки томонга қўйиб, баландликда қилинаётган асфалт ўрни пастлатилиши керак. Домдан катта кўча томонга ҳам йўл йўқ.

Куни кеча қурилиш қилаётган фирма прораби билан масала юзасидан гаплашдик. Улар домимиз ёнини текислаб ёмғир суви ўтмайдиган «уклон» қилиб берамиз дейишди. Ерни пасайтириб беринглар десак, сизларники хусусий домларинг пастликда жойлашиб қолган, кўп ташкилотлар томонидан кўриб чиқилган лойиҳа бу, йўлни пастлаштиришнинг иложи йўқ, дейишди.

Уйни сотиб олишимиздан аввал бу ерга катта йўл тушиши ҳақида айтишганди. Лекин йўл устига яна кўп қаватли уй қурилиб лойиҳадаги йўл ҳам беркилиб кетди. Йўлнинг бўйи бўлар экан деб уйни сотиб олгандик. Давлат ишида ишламаганим боис уй нақд пулга олинган, кредитга эмас. Мол-қўйни сотиб уй олган эдим».

Аҳоли билан суҳбатлашиб турган пайт қурилиш ишларини назорат қилиб турган ходим ёнимизга келди. Ўзини Абдуҳофиз Бобоев деб таништирган ходим қурилиш фирмасида иш бошқарувчи экани, қурилаётган йўл лойиҳа бўйича кетаётгани, агар ҳолат ижтимоий тармоққа чиқиб кетадиган бўлса йўл асфальт қилинмай шағаллигича шу ҳолатда қолиб кетишини таъкидлади. Унинг қўшимча қилишича, аҳоли сув йўлини тўсиш учун лоток ўрнатилишини талаб қилинаётган жой ўрнида гулзор ва ўйингоҳ бўлади.

Бир оздан сўнг йўл қурилиш ишларини амалга ошираётган «Mig dom stroy» МЧЖ раҳбари Раҳматилло Ҳошимов ҳудудга етиб келди. Ҳолат бўйича қуйидагиларни сўзлади:

«Қилинаётган ишларимиз буюртмачи томонидан берилган лойиҳа асосида қурилиш нормативларига асосан олиб бориляпти. Муаммоли ҳолат лойиҳачи ва буюртмачилар томонидан келишув асосида ҳал қилиб берилса, биз ҳам шунга асосан қурилиш позициясини ўзгартириб, ҳал қилиб берамиз.

Шу пайтгача қилинаётган ишларимиз лойиҳадан четга чиқмаган ҳолда қилиняпти. Буюртмачи ва лойиҳачилар томонидан муросага келинса, йўл бўйича мутахассислар ҳолатни келиб ўрганишса, низоли жараён ижобий ҳал бўлади. Ишни бошлаганимизга 10 кун бўлди. Мазкур лойиҳа «Фарғона йўл лойиҳа» ташкилоти томонидан бизга тақдим этилган.

Низоли ҳолат бўйича Фарғона шаҳар ҳокимлигининг қурилиш бўлими масъулларидан муносабат олмоқчи бўлиб ҳокимият биносига кирдик. Лекин улар билан боғланишнинг иложи бўлмади. Шундан кейин ҳолат юзасидан капитал қурилиш соҳасида буюртмачи хизмати ташкилоти раҳбариятига юзландик. Айнан шу ташкилот «Фарғона йўл лойиҳа» билан лойиҳа бўйича келишувга эришган экан.

Ташкилот раҳбари ўринбосари Нозимжон Аҳмадалиев бизга муаммони жойига бориб ўрганиш лозимлиги, лойиҳа қилган ташкилот билан ҳамкорликда масала атрофлича кўрилишини таъкидлади.

Эртаси куни лойиҳани амалга оширган ташкилот ходимлари, вилоят ҳокимлиги қошидаги капитал қурилиш соҳасида буюртмачи хизмати масъуллари ҳамда шаҳар ҳокимлигидан масъуллар баҳс-мунозарали жойга келишди.

Фарғона шаҳар ҳокимининг қурилиш масалари бўйича ўринбосари Дилшод Омонов ҳолат юзасидан ўз муносабатини билдирди:

«Фарғона шаҳар Мустақиллик шаҳарчасидаги барча кўп қаватли уйлар фойдаланишга топширилган. Аҳоли аллақачон бу ерда истиқомат қилиб келади. Лекин шу кунгача битта оғриқли масала —  йўл масаласи ҳал қилинмаган.

Вилоят ҳокимига раҳмат, бу лойиҳани дастурга киритиб берди. 1200 метрдан иборат йўл қурилиши ҳамда пиёдалар йўлаги, велойўлак ҳамда суғориш тизимларини ўзига қамраб олган лойиҳа «Фарғона йўл лойиҳа» институти томонидан ишлаб чиқилди.

Ҳозирги кунда вилоят ягона буюртмачи хизмати инжиниринг компанияси томонидан тендер ўтказилиб, пудратчи ташкилотларга бириктирилган.

Ҳақиқатан ҳам бу ердаги йўл текис бўлмагани учун ётқизилаётган шағалларни текислаб устига асфальт қопламаси қоплаш ҳамда пиёдалар ва велойўлакларни жойлаштириш, уларни қуриш ишлари бошлаб юборилди. Йўлни қисқа муддат ичида фойдаланишга топширамиз. Объект бўйича пудратчи ташкилот томонидан учраётган масалаларни ечиб келяпмиз.

Бу ердаги йўл масаласи белгиланган лойиҳа асосида аҳолига маскимал даражада хизмат қиладиган йўл тайёрланяпти.

Лойиҳа бўйича белгиланган лоток қўйилади. Фақатгина лоток томонга ёмғир ёки қор суви кетадиган бўлади. Тўпланган сув марказлашган ирригация тармоғи орқали оқиб кетади.

Тасдиқланган лойиҳадан ташқари, биз бошқа харажатларни амалга ошира олмаймиз. Чунки бизга ажратилган маблағлар ҳисобига лойиҳалаштириш ишлари амалга оширилган. Бу ерда қурилаётган йўлдан, ўрнатиладиган лотоклардан максимал даражада аҳолига фақатгина ёрдам тегади, холос. Чунки ҳеч қандай ёғингарчилик аҳолининг кўп қаватли уйига оқиб кириши мумкин эмас».

Лойиҳани амалга оширган «Фарғона йўл лойиҳа» институти директори ўринбосари Ҳамиджон Болтабоевга мунозарали масала юзасидан микрофон тутдик. Мулозим бу борадаги фикрлари билан ўртоқлашди.

«Паст дейилаётган бинодан ташқари яна бу ерда икки ва учта шундай бинолар бор. Бинолар плани бир-биридан фарқ қилган, яъни бинолар бир-бирга яқин бўлгани учун бу ерда кўндаланг нишаблик бор. Бир томонга «уклон» бор. Шу уклонни ҳисобга олиб йўлнинг бўйлама нишаблиги қабул қилинган. Фақатгина мурожаат йўллаган аҳоли яшайдиган бинога эмас, қолган биноларга ҳам мос равишда лойиҳа қабул қилинган. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари бўйича 38-жадвалда кўндаланг бўйлама нишабликлар шу бўйича қабул қилинган.

Лойиҳани ўзгартириш масаласида ягона буюртмачи инжиниринг компаниясидан рухсатсиз биз бу лойиҳага ўзгартириш кирита олмаймиз. Биз лойиҳани тасдиқланган техник норма бўйича амалга оширамиз.

Мутахассис сифатида айтишим мумкинки, бу ерда тўпланган сувлар қўп қаватли уй тагига оқиши мумкин эмас. Биз йўлнинг уклонини кўндаланг қиялигини бир томонга берганмиз. Ёғингарчиликда муаммо бўлмайди».

Кейинги йилларда пудратчи ташкилотлар томонидан амалга оширилган қурилиш ишларининг сифатсизлиги аҳолининг асосли эътирозларига сабаб бўлмоқда.

Биз ўрганган низоли ҳолатда йўл мурожаатчиларнинг хавотирига ўрин қолмайдиган даражада мукаммал қурилишининг тарафдормиз. Эрта-индин ёғингарчилик суви кўп қаватли уйнинг тагига тўпланишини инкор қилиб бўлмайди. Бу ёғи лойиҳанинг нечоғлик тўғри қилингани ва пудратчи ташкилотнинг амалга оширган ишига боғлиқ.

Сарвар Зияев, Kun.uz мухбири.
Монтаж устаси: Жаҳонгир Алибоев.