Украинадаги уруш: томонларнинг баёнотлари, муносабат, ёрдам ва санкциялар

Украина томонининг баёнотлари

Володимир Зеленский ўзининг одатий тунги мурожаатномасида узоқ муддат тайёрланган Мариупол шаҳридаги «Азовстал» заводидан эвакуацион операция ниҳоят ўзининг биринчи натижасини берганини айтиб ўтди.

«Бу катта саъй-ҳаракат ва турли воситачиликларни талаб қилди. Бугун Запорожьега 156 киши етиб келди. Улар асосан аёллар ва болалар. Улар икки ой мобайнида ерости омборларида жон сақлашган. Тасаввур қилинг! Масалан, олти ойлик гўдак умрининг икки ойини ер остида бомба ва ўқлардан қутулиб қолиш учун ўтказган. Ниҳоят бу инсонлар тўлиқ хавфсизликда. Уларга барча зарур ёрдам кўрсатилади», — деган Зеленский.

Зеленский The Wall Street Journal директорлар кенгаши саммитида Украинанинг пировард мақсади Қрим билан қўшиб ҳудудий яхлитликни тиклашдан иборат эканлигини таъкидлади.

Унинг сўзларига кўра, «ҳудудий яхлитликни тиклаш — биринчи рақамли вазифа. Бу Россия Федерация қўшинларини 24 февралгача бўлган чегарагача сиқиб чиқариш». Зеленский Қрим ҳам яна Украина қисмларидан бири бўлишидан умид қилишини айтган. Унинг талқинига кўра, бунга уруш тугагач дипломатик йўл билан эришиш мумкин бўлади.

Шунингдек, Украина президенти Россия товон пули тўлаши кераклигини ҳам айтган: «Россия Украинанинг тикланишида ўз ролини ўйнаши керак, бу ҳолда бутун Европа ва Ғарб давлатларининг қўллаб-қувватлаши керак бўлади».

Зеленскийнинг баҳолашича, Украина иқтисодиёти ва инфратузилмасини тиклаш учун тахминан 600 миллиард доллар керак бўлади.

Украина қуролли кучлари бирлашган операцияси ўтган сутка ичида эришилган муваффақиятлар ҳақида қуйидагича маълумот бермоқда (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

• Душманнинг 12 та ҳужуми муваффақиятли бартараф этилган.
• 6 та танк, 5 та артиллерия тизими, 15 та ҳарбий зирҳли техника, битта ҳарбий махсус машина ва 9 та автомобил йўқ қилинган.
• Ҳаво ҳужумидан мудофаа бўлинмалари Донбасс осмонида битта қанотли ракета ва «Орлан-10» типидаги 3 та пилотсиз учар қурилмаларни уриб туширган.

Ҳарбий ҳаво кучлари қўмондонлигининг маълумотлари:

• Россия Каспий ҳудудидан туриб Ту-95 ва Ту-160 самолётларидан Украина шаҳарлари томон 18 та ракета учирган.
• Украина Ҳарбий ҳаво кучлари ва қуруқликдаги қўшинлари ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари 8 та қанотли ракетани уриб туширган.
• 7 та пилотсиз учар қурилмалар ва битта авиацион ракета уриб туширилган.

«Схид» («Шарқ») тезкор-тактик гуруҳининг маълумотлари:

Россия қўшинлари 6 та ҳужум уюштирган. Душманнинг йўқотишлари:

• Шахсий таркиб — 40; танклар — 5; БМП — 2; артиллерия тактик нуқталари — 7, миномёт ҳисоблари — 1.

«Пивдень» («Жануб») тезкор қўмондонлиги маълумотларига кўра, сутка давомида душманнинг умумий йўқотишлари 47 нафар аскар, 15 та техника: жумладан 2 та пилотсиз разведка учоғи, радиолокацион станция ва дизел генератор, 3 та зенит ракета комплекси ва 8 та автомобил техникасидан иборат бўлган. Шунингдек, душманнинг 7 та омбори, ўқ-дори ва ёнилғи-мойлаш материаллари ортилган колоннаси ҳам йўқ қилинган.

Россия томонининг баёнотлари

Россия Мудофаа вазирлиги баёнотидан:

• Украина хавфсизлик хизматининг Украина ҳокимияти хатти-ҳаракатларини қораловчи маҳаллий фуқароларга қарши рейдлари Харков, Николаев, Суми ва бошқа шаҳарларда ўтказилган;
• Украина қўшинлари зирҳли техника ва бирваракайига ўт очиш тизимини Николаевдаги мактаб ҳудудига жойлаштирган;
• РФ ҚК «ДХР», «ЛХР» ва Украина ҳудудидан 11,5 мингдан ортиқ кишини Россияга эвакуация қилган;
• Украинанинг еттита портида 17 давлатдан 75 та кема блокланган ҳолда турибди.

Россия Мудофаа вазирлигининг махсус вакили Игор Конашенковнинг тунги брифингида эълон қилинган маълумотлар (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

• РФ ҲКК Украинанинг 39 та ҳарбий объектига зарба берган;
• Россия ҲҲМ тизимлари Украинанинг «Точка-У» ракетасини уриб туширган ва «Смерч» тизимининг тўққизта снарядини ушлаб олган;
• РФ ўзининг юқори аниқликдаги ракеталари билан кун давомида Украинанинг 3 та «С-300» ЗРК, битта «Точка-У» комплекси, 3 та «Град» бирваракайига ўт очиш ракета тизимини йўқ қилган;
• Россия ҲКК кун давомида олтида ўқ-дори ва ракета-артиллерия қурол-яроғлар омборлари, битта АҚШда ишлаб чиқарилган радиолокацион тизимни йўқ қилган;
• РФ ҚК артиллерияси 190 га яқин Украина аскарлари, УҚКнинг 31 та ҳарбий техникасини йўқ қилган.

Украинага кўмак

Германия бундесвер захирасидан Panzerhaubitze 2000 ўзиюрар гаубицаларидан 7 тасини Украинага етказиб беради.

Буюк Британия фронтнинг олд чизиғига қурол-яроғ ва ускуналар етказиб бера олиши мумкин бўлган Malloy T150 пилотсиз учар қурилмаларни етказади. Бу Британиянинг 300 млн фунт-стерлинг миқдоридаги ҳарбий ёрдамининг бир қисми. Пилотсиз учоқлар 70 км узоқликка парвоз қилиб, 68 кг юк кўтара олади.

Санкциялар ва Россиянинг қарши чоралари

Хитойдаги хусусий нефтни қайта ишлаш заводлари Россия нефтининг фаол харидорига айланган, деб хабар бермоқда Британиянинг Financial Times нашри.

Май ойи бошидан буён рекорд ҳажмдаги Россия гази Италияга етказилмоқда, деб хабар беради Corriere della Sera нашри Украина орқали ўтувчи газ қувурлари операторлари маълумотига асосланиб. Аниқлик киритилишича, бу тенденция нарх тебраниши, шунингдек, Украинадаги зиддият кучайиши ортидан спот шартномалари бўйича ортганлиги ҳамда Полша ва Болгариянинг газдан узилганлиги билан боғлиқ.

Европа Иттифоқининг олтинчи санкциялар пакети Россия нефтидан ярим йил ичида воз кечиш ҳамда йил охиригача нефт маҳсулотлари импортидан тўлиқ воз кечишни назарда тутади, деб ёзади Wall Street Journal. Бунда Венгрия ва Словакияга нефт импортидан воз кечиш учун 20 ой муддат берилади. Худди шундай имтиёзларга Чехия ва Болгария ҳам даъвогар. Санкциялар тасдиқланиши учун Евроиттифоқ аъзоларининг якдил овози талаб қилинади.

Россия Молия вазирлиги санкция остига тушган ёки тушиши мумкин бўлган юридик шахсларнинг эгалари ва активлари ҳақидаги маълумотларни махфийлаштиришни таклиф қилди. Бу ҳақда ҳукумат қарори лойиҳаси эълон қилинди.

Россияликларга Visa карталарнинг блокланишини айланиб ўтишга ёрдам бериб турган Bankoff сервиси ҳам блокланди. Bankoff виртуал тўлов картасини банкка келмасдан очиш имконини тақдим этган эди. Кеча Visa ва Stripe россиялик фаол фойдаланувчилар сони ҳамда уларнинг ўтказмалари сони жуда кўпайганлиги туфайли Bankoff карталарига хизмат кўрсатишни тўхтатган. Карталар ортиқ онлайн ва офлайн тўловлар учун яроқли эмас. АҚШдаги ҳисоб рақамларда тўпланган жами маблағлар эса музлатилган.

British Petroleum нефт компанияси президенти Бернард Лунининг баҳолашича, Россияда нефт қазиб олиш кунига 1 млн баррелга қисқарган, май ойида кунлик қисқариш яна 1 млн баррелга кўпаяди. Россияда газ ва нефт қазиб олиш ҳажми қисқараётгани билан, энергия ресурсларнинг нархи ошиб бораётгани сабабли уларнинг сотувидан тушум миқдори камаяётгани йўқ.

Халқаро ҳамжамиятнинг муносабати

АҚШ ядровий урушда ғолиб томон бўлмаслигини таъкидлаб, Россия ҳокимиятини ядровий қуроллар борасидаги риторикада қизғинликни пасайтиришга чақиради, — деган Оқ уй матбуот котиби Жен Псаки.

Пентагон Россия ҚКнинг Украинадаги тактикасини диққат билан кузатиб, РФ генералитети ўз хатоларини тан олишга қодир эмас, деган тўхтамга келган. Бу ҳақда Конгрессдаги чиқишлари чоғида Пентагон вакиллари баёнот берган.

АҚШ мудофаа вазири Ллойд Остин ва штаб бошлиқларининг бирлашган қўмитаси раҳбари Марк Милли Сенатга берган ҳисоботида Россия армиясида жанг майдонида ташаббусни ўз қўлига ололадиган тажрибали кичик ва ўрта офицерлар йўқлигини айтишган.

«Воқеалар ер устида ривожланган чоғда улар ўзларини моддий-техника таъминоти билан таъминлай олмаганини кўрдик, уруш аввалида айрим хато тахминларга йўл қўйишгани, ер усти манёврларига ҳаводан бериладиган зарбаларни интеграция қила олишмагани ва бошқа бир қатор хатоларни кўрдик. Мен буни қуйи даражада муносиб раҳбарият йўқлигига йўйдим», — деган Ллойд Остин.

Унинг сўзларига кўра, фронтга мунтазам жўнатиб туриши ортидан Россия кўплаб генералларидан ажралган. Пентагондагилар бу хатолар узоқ давом этувчи ва тизимли характерга эга бўлади, деб ҳисоблашмоқда. Яъни Россия қўшинлари уларни Донбасс учун уруш давомида тўғрилай олишмайди.

Остин ва Милли Украина қўшинлари аксинча, динамик жанг майдонида марказлашмаган назоратдан оқилона фойдаланиб, абжир ва чаққон чиқиб қолганини айтишган.

Франциянинг қайта сайланган президенти Эммануэл Макрон РФ президенти Владимир Путинга қўнғироқ қилиб, Мариупол ва Донбассдаги вазиятдан ташвишда эканини баён этган. Макрон шунингдек, «Азовстал» ҳудудидан эвакуациянинг давом этишини қўллашга чақирган. Макрон Путинга тинчликка эришиш учун келишувга эришишда ёрдам беришга тайёр эканини айтган.

БМТ маълумотларига кўра, 2022 йилнинг 24 февралидан 2 майига қадар БМТ Украинадаги тинч аҳоли вакиллари орасида 6546 нафар қурбонларни рўйхатга олган: асосан авиазарбалар ва ўт очишлар натижасида 3193 киши ўлдирилган (227 нафари болалар), 3353 киши яраланган (321 нафари болалар). Реал йўқотишлар каррасига кўпроқ.

Қозоғистон ҳаттоки КХШТ шартномаси доирасида ҳам Украина ўз ҳарбийларини жўнатмайди, — деган Қозоғистон мудофаа вазири ўринбосари Султон Камолиддинов.

Хорватия президенти Зоран Миланович агар масала президентлар даражасида ҳал қилинадиган бўлса Финландия ва Швециянинг НАТОга аъзо бўлишига вето қўйишини таъкидлади. Миланович шунингдек, бу қарори Россия билан боғлиқ эмаслигини, у руслардан ҳам, украинлардан ҳам қўрқмаслигини айтди.