Тошкент вилоятидаги сансалорлик: Назарбекдаги кўприк қурилиши боши берк кўчадами?

Ишлар ўлда-жўлда ташлаб қўйилгани, масалага аввалги ҳоким Даврон Ҳидоятов пайтида ҳам, вилоятга Зоир Мирзаев раҳбар бўлиб келганидан сўнг ҳам эътибор қаратилмаётгани ҳақида Kun.uz бир неча марта ёзди. Бу мақолалар керакли манзилга етиб борди чоғи, бизга тутқич бермай келаётган мутасаддилар ниҳоят кўриниш берди.

12 октябр куни вилоят ҳокимлиги ташаббуси билан ташкил этилган матбуот анжуманида қурилиш учун масъул идора ва ташкилотлар жам бўлди. Очиғи, матбуот хизматининг бу ташаббусидан хурсанд бўлдик, боиси, ҳеч қаердан топиб бўлмаётган мутасаддиларни бир жойга йиғиб берди. Аммо матбуот анжумани давомида масъуллар муаммони ҳал қилиш ўрнига, юзага келган вазият учун айбни бир-бирларига ағдариш билан андармон бўлишди. Сансалор, мансалор, отга бедани ким солар нақлини эсладик ўша тобда.

Буюртмачининг маълум қилишича, ерости туннели қурилиши лойиҳасининг қиймати 74 млрд сўмга тенг. Шундан 2022 йил учун 20 млрд сўм ажратилган ва ҳозиргача бу маблағнинг 13,5 млрд сўми сарфланиб бўлинган. Буюртмачи ҳудуддаги “снос” масалалари ва бошқа муаммолар ҳал этилмаётгани учун кўприк қурилиши тўхтаб қолганини айтмоқда.

“Бизда 4 та турар, 21 та нотурар жой биноларини бузиш ва 72 та дарахтни кесиш муаммо бўлиб турибди. “Стенка”ларни олиб келиб қўйганмиз, лекин қурилишни давом эттиришнинг имкони бўлмаяпти. Шу масалада Зангиота тумани ҳокимиятига мурожаат қилганмиз, бу бўйича вакиллар бизга ваъда беришган. Масала ҳал бўлмагунга қадар қурилишни қила олмаймиз. Бундан бошқа муаммо йўқ. Пул бор, пудратчи ишлаяпти. Фақат шу бузилиш бўлса, ишларни тезда давом эттириб кетамиз”,– дейди “Умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш дирекцияси” ДУК директорининг биринчи ўринбосари Ғулом Зоҳидов.

Лойиҳа бош пудратчиси “Кўприкқурилиш трести” унитар корхонаси директорининг биринчи ўринбосари Дилшод Исаевга кўра, қурилишнинг айнан кўприк қисмини бошлаш учун атрофда бўш жой очилиши керак.

“Бу кўприкнинг фронти йўқ, агар фронт очилган тақдирда, бу битгани билан аҳолига ҳеч қандай шароит яратиб бермайди. Фронт очиш учун кўпригимизни эски ҳолатига нисбатан сурганмиз, ҳозир бу арматура чиқиб турган жойидан кейин кўприк қурилиши бошланади. Унга фронт йўқ.

Темирйўл кўприкнинг ўқига параллел ўтиши керак, яъни битта изнинг ўзини ўтказиб, қурилишни тугатиб бўлмайди. Темирйўлни кўчириш, иккита “устой”ини сиғдириб қуришимиз керак. Темирйўлни кўчириш ҳам кичкина маблағ эмас, шунинг учун фронт очилган жойни тўлиқ қуриб битказиб, темирйўл биттада кўчирилади. Шундан кейин ундан кейинги жойда ишлаймиз”, – дея таъкидламоқда Дилшод Исаев.

Буюртмачи ва қурувчининг сўзларидан қурилиш ишларини давом эттириш ён-атрофдаги уйлар бузилишига бориб тақалаётганини тушуниш қийин эмас. Бу масала эса маҳаллий ҳокимликнинг вазифаси.

Тошкент вилояти ҳокимлиги бузилган уйларга компенсация тўлаш учун айни пайтда маблағ йўқлиги, шу сабабли қурилиш кечиктирилаётганини маълум қилди.

“Бузилишга тушган турар ва нотурар жой эгаларига компенсация маблағларини тўлаш бўйича марказлашган жамғармага мурожаат қилганмиз. Ажратилиши билан биз босқичма-босқич мазкур маблағни шу ҳудудга йўналтирамиз. Лекин бугунги кунгача биз вилоятимизнинг ўзида мавжуд бўлган 110 та объектга маҳаллий бюджет маблағлари ҳисобидан 40 млрд сўм компенсацияни тўладик.

Ҳозир яна бузилиб бўлган бинолардан 41 млрд сўм қарздорлигимиз бор. Маҳаллий бюджетга келиб тушаётган биринчи маблағлар фуқароларга тўлаб берилиши керак бўлган компенсацияга йўналтирилган. Шунинг учун бошида бу ердаги “снос” учун маблағ беролмаганмиз”, – дейди Тошкент вилояти ҳокимлиги шуъба мудири Элдор Мирхолиқов.

Мирхолиқовнинг қўшимча қилишича, ҳар бир ҳудудда бузилиш ишлари олиб борилса, ташаббускор томонидан лойиҳада атрофдаги ҳолатлар инобатга олиниши керак. Аммо ташкилотлар қурилишни бошлаётган вақтида “снос” масаласида қайсидир ҳужжатда маблағ ажратиш кераклиги ёритиб кетилмаган. Шунинг ҳисобига асосий масала маблағ ажратиш бўлиб турибди.

Мана шу ерга келганда ташкилотларнинг бир-бири билан келишиб ишламаётганини яққол сезиш мумкин. Яъни буюртмачининг айтишича, жами 21 та нотурар, 4 та турар жой биноси кўприк қурилиши учун бузиб берилиши керак, бироқ вилоят ҳокимлиги бузилиши керак бўлган иншоотлар сони 25 та эмас, балки 11 та эканини айтмоқда.

Нима учун лойиҳа-смета ҳужжатларида бошиданоқ шу жиҳатлар инобатга олинмаган, рақамларга эса аниқлик киритилмаган? Ёки дабдурустдан ишлар бошланган-у, маблағлар бекорга сарфланиб ётибдими? Бу сансалорликнинг юки бориб-бориб назарбекликларнинг елкасига тушмоқда.

Дарвоқе, муаммолар рўйхатида дарахткушлик масаласи ҳам бор. Хабарингиз бор, республикамизда дарахт ва буталарни кесиш бўйича давлат раҳбари томонидан жорий этилган мораторий амалда. Бу эса муайян таснифдаги дарахтларни кесиб бўлмаслигини англатади.

Бироқ Назарбекда кўприк қурилиши давомида дарахтлар кесилгани ва кесилаётгани айтилмоқда. Зангиота тумани ҳокимининг қурилиш масалалари бўйича ўринбосари Хайрулла Хўжамқулов дарахтларни кесиш учун Экология қўмитасидан рухсат олинганини айтди. Бироқ сўзларининг исботи ўлароқ қўмита томонидан берилган рухсатномани кўрсата олмади. Ҳудуддаги қолган 72 та дарахтнинг эса тақдири номаълумлигича қолмоқда.

“Биринчи қисмда дарахтларни кесиш учун рухсатнома олиниб, ҳамма пуллар давлат томонидан ундирилган. Нечта дарахт кесилгани ва қанча сумма ундирилганининг аниғини билмайман. Қолган 72 та дарахтга келсак, у ерда катта дарахтларнинг ўзи 10-15 та, орасида кўчириладиганлари ҳам бор. Уларни бошқа ҳудудга кўчириб берамиз, бу ишларни экология билан келишиб, зарар етказмай, қонунда белгиланган тартибда амалга оширамиз”, – дейди Зангиота тумани ҳокими ўринбосари Хайрулла Хўжамқулов.

Афсуски, бу ҳолатларнинг барчасидан президентнинг Тошкент вилоятидаги вакили бўлмиш Зоир Мирзаев яхшигина хабардор. Бироқ ҳукуматда юқори мансабларда ишлаган, бошқа ҳокимларга нисбатан анчагина қўли узун ҳокимбува Назарбекдаги қурилишни тезлатиш ва давлат раҳбари такрор-такрор айтадиган масала – аҳолини рози қилиш учун барча имкониятларини ишга солмаётгандек.

Агар ишлар хўжакўрсинга эмас, астойдил қилинаётган бўлса, у ҳолда нега натижа кўринмаяпти?

Вилоятда ташкилот ва идоралар ўртасида сансалорлик авжига чиққанини матбуот анжуманида масъулларнинг бир-бирига зид баёнотлар бергани ҳам тасдиқлаб турибди. Бошбошдоқлик қачонгача давом этади дегинг келади киши.

Мутасаддиларнинг таъкидлашича, кўприк 2023 йилнинг сўнгигача қуриб битказилади ва фойдаланишга топширилади. Кўрамиз, амалдорлар бу гал сўзларининг устидан чиқишармикин ёки бу қуруқ ваъдалигича қолиб кетармикин? Kun.uz вазиятни кузатишда давом этади.

Дилшода Шомирзаева
Kun.uz мухбири