Коронадайжест: Россияда янги антирекорд, Франция мурватларни қотирмоқда

Ер юзида пандемия бошидан буён коронавирусга чалинганлар сони 188,6 млн кишини ташкил этмоқда. Бу давр мобайнида вирус 4 млн.дан ортиқ кишини ҳаётдан олиб кетган. Бугунги кунгача дунёда коронавирусга қарши эмланганлар сони 3,4 млрд кишига етган.

Россия: янги антирекорд
Россияда коронавирусдан кунлик ўлимлар сони бўйича навбатдаги энг юқори кўрсаткич қайд этилди. Расмий статистикага кўра, сўнгги бир кунда 786 нафар россиялик вирус туфайли вафот этган. Сўнгги кунларда мамлакат бўйлаб барқарор равишда 24 минг атрофида янги ҳолатлар қайд этилмоқда.

Санкт-Петербургда сўнгги бир кунда 102 киши, Москвада - 109, Иркутск областида - 32 киши коронавирус қурбонига айланган.  Бундан аввалги антирекорд 13 июль куни қайд этилганди - 780та ўлим ҳолати.

Россиянинг барча регионларида янги ҳолатлар қайд этилмоқда, энг кўп ҳолатлар Москва шаҳри ва Москва вилоятида (мос равишда 5 минг ва 2,5 минг). Расмий маълумотларга кўра, бутун Россияда шу вақтгача 145,3 минг киши коронавирусдан вафот этган. Шу вақтгача касалланган 5,8 млн кишидан 5,2 млн киши тузалган.

Британия: ниқобни бекор қилиш бўйича баҳслар

19 июль - Борис Жонсон ҳукумати Англияда деярли барча коронавирус чекловларини бекор қилишни мўлжаллаган сана яқинлашмоқда. Британ экспертлари жамоаси эса огоҳлантирмоқда: касалланиш ҳолатлари ва шифохоналарга ётқизилаётганлар сони ўсаётган маҳалда бу қарор ҳалокатли бўлиши мумкин.

«Вазият аниқ ҳозиргидан ёмонроқ бўлади, қуйи нуқта қаерда бўлишини билмаймиз», деган Лафборо университети вакили, маълумотлар таҳлили бўйича мутахассис Данкан Робертсон.

«Бу худди ядро реакторидан бошқарув таёқчасини олиб ташлашга ўхшайди», дейди Робертсон.

Британия тиббиётчилари ассоциацияси кенгаши раиси Чаанд Нагполнинг қайд этишича, Англия аҳолисининг кўп қисми ҳали эмланмаган ва чекловларнинг бекор қилиниши вирусга «ўз позициясини мустаҳкамлаш»га ва соғлиқни сақлаш тизимига юклама ҳаддан ташқари ортишига олиб келади.

Вазиятни олдиндан прогноз қилиб бўлмаслиги - расмийлар учун энг қийин томони. Британия илк марта касалланиш ҳолатлари ортишини «табиий шароитлар»да ўтказишга тайёрланмоқда - ўтган йили касаллик ўсиши чеклов чоралари билан тўхтатиб турилганди.

Бу сафар британияликлар янги ҳолатлар тўлқини ўз-ўзидан пасайишига умид қилишмоқда. Дунёда ҳеч бир мамлакат янги штамм кенг тарқалаётган маҳалда чеклов чораларини бекор қилиш қарорини қабул қилмаганди.

Қиролликнинг бош санитар врачи Крис Уитти ва унинг маслаҳатчилари ҳукумат қарорини қўллаб-қувватламоқда, аммо ҳукуматга яқин бошқа бир қатор тиббиётчиларда саволлар бор.

Хусусан, мутахассислар 19 июлдан кейин мажбурий ниқоб бўйича қонуний талаб кучини йўқотишига эътибор қаратишмоқда. Экспертларни ниқоб тақиш бекор қилинишининг ўзи эмас, бу қарор жамоатчиликка бундан кейин эпидемияни назорат қилишга ҳожат йўқлиги ҳақида сигнал юборишидан хавотирлантирмоқда.

Ниқоб масаласи шу кунларда энг мунозарали мавзуга айланмоқда - ҳукуматнинг айрим аъзолари жамоат кўп тўпланадиган бинолар ичкарисида ниқоб тақиш тартибини сақлаб қолиш керак деган фикрда.

Британия ҳукумати қарори Европа бўйлаб реакцияларга сабаб бўлмоқда: сешанба куни Германия соғлиқни сақлаш вазирлигидаги амалдорлардан бири буни катта таваккалчиликка асосланган тажриба деб атади.

АҚШ: Johnson & Johnson вакцинаси бўйича янги огоҳлантириш

АҚШ Озиқ-овқат ва дори-дармонлар сифатини назорат қилиш бошқармаси Johnson & Johnson компанияси вакцинаси аннотациясига айрим ҳолларда асаб тизимида ножўя таъсирлар келтириб чиқариши ҳақидаги огоҳлантиришни қўшиб қўйди.

Ҳукумат органидан компанияга йўлланган мактубда Johnson & Johnson вакцинасини қабул қилиш айрим кишиларда Гийен-Барре синдроми келтириб чиқариши мумкинлиги айтилган.

Гийен-Барре кам учрайдиган аутоиммун касаллик бўлиб, асаб тугунларини яллиғлантиради ва мушакларнинг кучсизланишига, оғриққа, карахтликка ва ҳаракатланишда қийинчиликларга олиб келади.

Оғир ҳолатларда Гийен-Барре синдроми нутқ ва ютиниш қобилиятини сусайтириши мумкин. Синдром ҳар қандай ёшдаги одамларга таъсир қилиши мумкин, аммо у кўпинча катталар ва эркакларда учрайди.

Бошқарма маълумотига кўра, ушбу препаратни қабул қилган 12,8 млн кишидан 100 нафарида синдром кузатилган, шундан 95 кишида - шифохонага ётишни талаб этадиган даражада оғир шаклда. Шунингдек, бир бемор ўлими ҳақида хабар қилинган.

Франция: Макрон мурватларни бурамоқда

Франция президенти Эммануэль Макрон 21 июлдан мамлакатда дўконлар, барлар ва кинотеатрларга кириш учун эмланганлик ҳақида маълумотнома ёки яқин вақт ичида топширилган коронавирус тестининг манфий натижани кўрсатиш талаб этилади.

«Мен сизлардан нима сўраётганимни тушунаман ва сиз бунга тайёр эканингизни биламан. Қайсидир маънода бу сизнинг ўз бурчингизни англашингиз бўлиши керак», деган Макрон телемурожаатида.

Аввалроқ соғлиқни сақлаш вазири Оливье Веран 15 сентябрга қадар Франциядаги барча тиббиёт ходимлари мажбуран вакцина қилиниши, акс ҳолда улар маошлардан айрилиши мумкинлиги ҳақида маълум қилганди.

Президентнинг баёнотидан кейин Францияда вакцинация учун слотлар буюртма қилинадиган Doctolib сайти фойдаланувчилар оқими ошиб кетгани туфайли ишламай қолди.

Францияда «Дельта» штамми туфайли касалланганлар ва шифохоналарга ётқизилганлар сони ошиб бормоқда. Кейинги ойда мамлакатда эпидемиянинг навбатдаги тўлқини кузатилиши кутилмоқда, экспертларнинг ҳисоблашича, вирус устидан самарали назоратга эришиш учун аҳолининг 95 фоизини эмлаш талаб этилади.

Ҳозирда мамлакат аҳолисининг ярмидан ортиқ қисми камида бир доза вакцина олган, икки доза олганлар миқдори эса 40 фоиз атрофида.

«Лямбда» «Дельта»га қарши: коронавируснинг янги варианти қанчалик хавфли?

Коронавируснинг «Лямбда» варианти (генетиклар тилида С.37) бир ой олдин, 14 июнь куни расмий номини олганди, аммо ўтган вақт ичида бу штамм 30дан ортиқ мамлакатларда аниқланди.

«Лямбда» Лотин Америкасидан келиб чиққан. Штамм илк бор ўтган йилнинг декабрида Перу пойтахти Лимада аниқланган, жорий йилнинг апрелига келиб янги вариант мамлакат бўйлаб кенг тарқалди ва амалда бошқа штаммларни сиқиб чиқарди. Ҳозирда Перуда қайд этилаётган янги касалланиш ҳолатларининг ҳар 100тасидан 97таси «Лямбда» штамми билан боғлиқ.

Перуда коронавирусдан ўлим даражаси юқори экани (бу мамлакатда ҳар мингта касалланиш ҳолатига 6 ўлим тўғри келади), аҳоли сонига нисбатан ўлим кўрсаткичлари кўплиги бўйича рейтингда биринчи ўриндалиги (иккинчи ўриндаги Венгриядан анча катта фарқ билан олдинда - Перу 31 миллион аҳолига эга, 2 миллиондан ортиқ касалланиш ҳолати ва 200 мингга яқин ўлим, Венгрия 9,6 миллион аҳолига эга, 808 мингдан ортиқ касалланиш ҳолати ва 30 минг ўлим) туфайли мамлакатда кенг тарқалган «Лямбда» штамми коронавируснинг бошқа вариантларига қараганда хавфлироқ, юқувчанроқ ва ўлимворроқ эканини тахмин қилиш мантиқан тўғри.

Аммо аслида бундай эмас.

14 июнь куни ЖССТ «Лямбда»ни «қизиқиш уйғотувчи вариант»лар киритиладиган глобал рўйхатга қўшди. Бу версиянинг бир қанча мутациялари учраб, у катта ҳудудларга тарқалиши хавфи юзага келгач шундай қарорга келинганди.

ЖССТ атамашунослигида «қизиқиш уйғотувчи вариант» атамаси асосий характеристикасига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган (юқувчанлик, касалликнинг оғир шаклини чақириш, иммун ҳимоясини бузиб ўтиш) мутациялари бор вирусларга нисбатан қўлланади.

Айрим экспертлар чиндан ҳам ноодатий мутацияларга, бунинг эвазига «Лямбда»нинг юқувчанлиги ошишига урғу қаратишмоқда. Шу туфайли «Лямбда»ни коронавируснинг аввалги версиялари учун ишлаб чиқилган антитаналарга қарши кўпроқ ҳимояланган дейиш мумкин.

Аммо антитана - иммун жавобнинг ягона таркибий қисми эмас (шунчаки уларни аниқлаш осон): ундан ташқари инсон организмида бошқа ҳимоя механизмлари ҳам мавжуд.

Бу штамм вируснинг юқумлилик хусусиятини оширувчи ёки унинг антитаналарга чидамлилигини кучайтирувчи мутацияга эга, аммо бугунги кунда олимларда «Лямбда» варианти жиддий таҳдид туғдириши бўйича ишончли далиллар йўқ. Фақат ҳали эълон қилинмаган икки илмий иш бор, уларда Pfizer ёки Moderna билан эмланганларнинг иммун ҳимояси самарадорлиги бу штамм туфайли кучсизланиши мумкинлиги айтилган. Аммо уларнинг муаллифлари ҳам бу пасайиш сезиларли даражада бўлади деб ҳисоблашмайди.

Бу эса «Лямбда» ЖССТнинг расмий классификациясида ҳамон «қизиқиш уйғотувчи вариант» (VOI) сифатида қолаётгани, ҳозирча «хавотирли вариант» (VOC)га ўтказилмаганини изоҳлайди.