21 қурбон, 50дан ортиқ ярадор: Керчдаги воқеа ҳақида ким нима демоқда?

17 октябрь куни Россия томонидан аннекция қилинган Қримнинг Керчь шаҳрида даҳшатли фожиа юз берди. Шаҳардаги политехника коллежида содир этилган портлаш ва отишма оқибатида кўплаб кишилар ҳалок бўлди.

Нима бўлди?

17 октябрь куни Керчдаги политехника коллежида 21 киши ҳалок бўлди, уларнинг аксарияти талабалар эди. Бундан ташқари, 50дан ортиқ киши жароҳатланди. Воқеа гувоҳларининг сўзларига кўра, ўқув муассасасида аввалига портлаш бўлган, сўнгра ўқ овозлари янграган. 

Воқеа нима деб баҳоланди?

Аввалига коллежда газ портлагани ва 10 киши ҳалок бўлгани ҳақида хабар қилинди, кейинроқ эса бино газлаштирилмагани маълум бўлди. Сўнгра гувоҳлар ва омон қолган талабалар номаълум шахс коллежда портлаш уюштиргани ва отишма содир этганини билдиришди. Коллежга ҳужум амалга оширилишидан бир неча дақиқа олдин у ердан кетган коллеж директори Ольга Гребенникова Kerch.com.ru нашрига коллежнинг иккинчи қаватида бир неча қуролланган шахс отишма уюштирганини билдирди. Яна айрим гувоҳлар ҳам ҳужум қилганлар бир неча киши бўлганини айтишди.

Миср президенти билан учрашув ўтказаётган Россия президенти Владимир Путинга воқеа ҳақида зудлик билан хабар қилинди. Музокараларнинг тантанали қисмидан воз кечган Путин Соғлиқни сақлаш вазирлиги, ФВВ ва ФХХга керакли топшириқларни берди. Яриморолга Москвадан терговчи ва криминалистлар, тегишли вазирликлар раҳбарлари йўл олишди.  

Орадан бир неча соат ўтгач, Миллий антитеррор қўмитаси коллеждаги портлаш «портловчи қурилма орқали» амалга оширилганини маълум қилди, тергов қўмитаси эса «террорчилик ҳужуми» моддаси бўйича жиноят иши қўзғатди. Бу вақтда фожиа оқибатида 13 киши ҳалок бўлгани маълум эди.

Соат 15га келиб Қрим раҳбари Сергей Аксенов янги рақамларни эълон қилди: 18 киши ҳалок бўлган, 50га яқин киши жароҳатланган. Коллеждаги қотилликни шу даргоҳнинг 4-босқич талабаси амалга оширганини маълум қилди. У коллеж кутубхонасида ўзини ўлдирган. Аксеновнинг сўзларига кўра, у бир ўзи ҳаракат қилган.

Шундан сўнг тергов қўмитаси жиноят ишини «икки ва ундан ортиқ инсоннинг жонига қасд қилиш» деб қайта таснифлади.

Гумондор ким эди?

Оммавий ахборот воситалари гумондор шахсига оид маълумотларни аниқлади. У Владислав Росляков бўлиб, коллежнинг «саноат ва фуқаролик иншоотларига электр жиҳозларини ўрнатиш ва фойдаланиш» бўлимида таҳсил олган. Интернетда эълон қилинган фотосуратда коллеж зинасида қўлида қурол ушлаган йигит сурати тасвирланганди. Унинг қўлидаги қурол Туркияда ишлаб чиқарилган Khan Arms A-Tac Tactical pump автомати эканлиги маълум бўлди. Интернет фойдаланувчилари Росляковнинг ташқи кўриниши Колорадодаги «Колумбайн» мактабида оммавий қотиллик содир этган салбий қаҳрамонга ўхшаб кетишига эътибор қаратишди. 

Соат 18га келиб ҳалок бўлганлар сони 19 кишига етгани маълум қилинди: бир киши касалхонада вафот этган.

Шунингдек, ОАВ коллежда яна бир портловчи қурилма топилгани ва зарарсизлантирилгани ҳақида хабар тарқатди.

Ҳозирда вазият қандай?

Энг сўнгги маълумотларга кўра, воқеа оқибатида 21 киши – ўн олти нафар талаба ва беш нафар  коллеж ходими ҳалок бўлган. Элликдан ортиқ киши жароҳатланган.

Қрим ҳукумати ҳалок бўлганлар ва жабрланганларнинг оила аъзолари ва яқинларига керакли ёрдам кўрсатилишини маълум қилди. Ҳалок бўлганларнинг оилаларига бир миллион, жароҳатланганларнинг яқинларига беш юз минг рублдан пул берилади.

Қримда уч кунлик мотам эълон қилинди. Сергей Аксенов Керчдаги барча мактаб ва боғчалар Росгвардия ходимлари томонидан қўриқланишини маълум қилди.

«Керчь шаҳридаги ҳар бир мактаб ва боғча олдида Росгвардиянинг икки нафардан қуролланган ходими туради», - деди у журналистлар ва жабрланганларнинг яқинлари билан суҳбатда.

Сергей Аксенов бундай жиноятларнинг сабаби «ҳар қандай нарсани топиш мумкин бўлган ахлатхоналар - ижтимоий тармоқлар» эканлигини билдирди.

«Биз бундай воқеа такрорланмаслиги устида ишлаймиз. Бундай ҳолат бошқа бўлмаслиги даркор. Ижтимоий тармоқлар бугунги кунда истаган нарсани топиш мумкин бўлган ахлатхоналардир. Уларни мана шу тармоқлар шу даражага олиб келмоқда», — деди Аксенов.

Россия ФСБ (Федерал хавфсизлик хизмати) ушбу воқеадан кейин интернет устидан назорат ўрнатишни талаб қилди.

«Биз профессионаллар киберхавфсизлик органлар назоратида туриши керак деб ҳисоблаймиз. Бусиз ахборот хавфсизлигини таъминлаб ва замонавий террористик таҳдидларга қарши муваффақиятли курашиб бўлмайди», деган  ФСБ директори ўринбосари Сергей Смирнов.

Россиядаги мактабларда илгари ҳам шундай ҳолат бўлганми?

Сўнгги беш йил давомида Россиядаги ўқув муассасаларида қурол ишлатилиши билан боғлиқ 10дан ортиқ ҳодиса қайд этилган.

2013 йил 31 январда Красноярскдаги 129-мактабда юқори синф ўқувчиларидан бири ўзаро жанжал давомида ўқувчилардан бирига пневматик тўппончадан ўқ узиб унга жароҳат етказган.

2013 йил 23 октябрда Москвадаги 702-мактабда ўқувчилардан бири травматик тўппончадан спорт зали ойналарини ўққа тутган. Ўқлардан бири деворга тегиб қайтиб, ўқувчилардан бирини жароҳатлаган.

2013 йил 29 октябрда Новгороддаги 4-гимназияда ўқувчилардан бири синф доскасига травматик тўппончадан ўқ узган. Ўқ доскага урилиб, ўқувчилардан бирини яралаган.

2014 йил 3 февралда Москвадаги 263-мактабга ўқувчилардан бири ўқотар қурол билан келган. У география ўқитувчисига ўқ узган, ўқитувчи касалхонада вафот этган. Сўнгра мактабга етиб келган полициячиларни ўққа тутган ва полициячилардан бири оғир жароҳатланган, иккинчиси ҳалок бўлган. Ўқувчи отасининг илтимоси билан полицияга таслим бўлган.

2015 йил 20 мартда Томскдаги 64-мактабда тўққизинчи синф ўқувчиси пневматик тўппончадан ўқ узиб икки ўқувчига жароҳат етказган.

2015 йил 30 ноябрда Саратовдаги 62-лицейда ўқувчилардан бирининг отаси карате бўйича машғулот ўтказаётган мураббий билан тортишиб қолиб тўппончадан ўқ узган. Мураббий ҳалок бўлган, яна икки киши жароҳатланган.

2016 йил 23 сентябрда Суксун шаҳридаги 1-мактаб ўқитувчиси пневматик тўппончадан ўқувчиларга қарат ўқ узиши натижасида  бир бола жароҳатланган. У ўқувчилар огоҳлантиришларга қарамасдан сигарет чекишгани учун шундай қилганини айтган.

2017 йил 11 февралда Нижнекамскдаги 1-мактабнинг 14 ёшли ўқувчиси пневматик тўппончадан партадошининг кўзига ўқ узиши оқибатида жароҳатланган ўқувчи касалхонада вафот этган.

2017 йил 12 майда Усинскдаги 2-мактабда ўқувчилардан бири пневматик тўппончадан ўқувчиларни ўққа тутган. Бир қиз жароҳатланган.

2017 йил 5 сентябрда Ивантеевка шаҳридаги 1-мактабнинг 15 ёшли ўқувчиси синфда ўқ узади ва ўқитувчига болта билан ҳужум қилган.  

2018 йил январда Пермдаги мактаблардан бирида пичоқлар билан қуролланган икки ўсмир 15 кишини яралаган, Улан-Удэда эса ўсмир болта билан олти ўқувчи ва ўқитувчига жароҳат етказган.

АҚШда вазият қандай?

Қайд этилишича, АҚШ мактабларда отишмалар содир этилиши бўйича дунёда биринчи ўринда туради. Қуйида кейинги 19 йилдаги воқеалар тафсилотлари келтирилмоқда.

2018 йил

14 февралда Паркленд шаҳридаги мактабда отишма содир бўлган. Округ шерифи 17 киши ҳалок бўлганини маълум қилган. Отишмани шу мактабнинг собиқ ўқувчиси 19 ёшли Николас Круз амалга оширган.

1 февраль куни Лос-Анжелесдаги мактаблардан бирида ўқувчи қиз синфхонада отишма уюштириши оқибатида икки ўқувчи яраланган.

23 январда Кентукки штатидаги мактабда юз берган отишмада икки киши ҳалок бўлган ва 19 киши жароҳатланган.

22 январь куни Эллис округидаги мактабда ўқ узилиши оқибатида бир киши яраланган.

2017 йил

7 декабрда Ацтек шаҳридаги мактабда отишма юз берган. Икки киши қурбон бўлган. 

14 ноябрь куни Техама округидаги мактабда бир эркак отишма содир этган. Тўрт киши ҳалок бўлган, уч бола ва бир киши жароҳат олган. 

13 сентябрда Вашингтон штатидаги Freeman High School мактабидаги отишмада бир киши ҳалок бўлган, тўрт киши яраланган.

10 апрель куни Сан-Бернардино округидаги бошланғич мактабда номаълум шахс ўқ узиши оқибатида бир ўқитувчи ва бир ўқувчи ҳалок бўлган, яна бир ўқувчи яраланган.  

2016 йил

6 май куни Мэриленд штатидаги мактабда содир бўлган отишма оқибатида бир киши ҳалок бўлган ва бир киши жароҳатланган. 

12 февраль куни Глендейл шаҳридаги мактабда икки қиз ўқотар қуролдан ҳалок бўлган.

2014 йил

24 октябрь куни Мэрисвилл шаҳридаги мактабда 14 ёшли Жейлин Фрайберг мактаб ошхонасида ўқ узган. Натижада бир киши ўша ернинг ўзида ҳалок бўлган, етти киши турли даражада тан жароҳати олган ва улардан икки нафари касалхонада вафот этган. Ўқ узган бола ўз жонига қасд қилган.

2012 йил

14 декабрда йигирма ёшли Адам Ланза «Сэнди Ҳук» мактабида 28 кишини отиб ташлаган, улардан 20 нафари беш-ўн ёшли болалар бўлган. Қотил кейин ўзини отиб ўлдирган.

2011 йил

5 январда Омаха шаҳридаги Millard High School мактабида 17 ёшли Роберт Батлер отишма содир этган. Натижада икки киши қурбон бўлган, бир киши жароҳат олган.

2007 йил

10 декабрь куни Денвердаги мактаблардан бирида номаълум шахс ўқ узиши оқибатида икки киши ҳалок бўлган, икки киши жароҳатланган.

1999 йил

20 апрель куни Жефферсон округидаги «Колумбайн» мактабида икки ўқувчи ўқотар қурол ва портловчи қурилма билан қуролланиб ўқувчиларга ҳужум  қилган. Улар 37 кишини жароҳатлашган, жароҳатланганлардан 13 нафари вафот этган. Шундан сўнг қотиллар ўз жонларига қасд қилишган.