BMT Olenivka koloniyasidagi mahbuslarning o‘limi yuzasidan tergov o‘tkazadi

Birlashgan millatlar tashkiloti Olenivka koloniyasida iyul oyi oxirida u yerda bo‘lgan o‘nlab ukrainalik harbiy asirlarning o‘limiga sabab bo‘lgan portlash yuzasidan tergov olib boradi. Missiyaga braziliyalik general Karlos dos Santos Kruz boshchilik qiladi, dedi BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish. «Biz obektga va boshqa barcha joylarga xavfsiz kirishning zarur kafolatlarini olish uchun ishlashni davom ettiramiz», dedi Guterrish 18 avgust, payshanba kuni Lvivda.

G‘arbiy Ukrainaning ushbu shahrida BMT rahbarining Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy va Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an bilan uch tomonlama uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Antonio Guterrish muzokaralar yakuniga yetgach, don eksporti bo‘yicha kelishuvni ijobiy tendensiyaning «boshlanishi» deb atadi. «Odamlarga tinchlik kerak», - deya ta’kidladi u, Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi chog‘ida o‘lganlar soni, keng ko‘lamli vayronalar va inson huquqlarining jiddiy buzilishini eslab. Guterrish bu urushni diplomatiya yo‘li bilan to‘xtatishga chaqirdi. 

Antoniu Guterrish bilan uchrashuvda tomonlar «g‘alla tashabbusini amalga oshirish bo‘yicha muvofiqlashtirishni davom ettirishga kelishib oldi», shuningdek, ukrainaliklarni RFga majburiy deportatsiya qilish muammosi, ukrainalik harbiy asirlar va shifokorlarni ozod qilish masalasini ham muhokama qildi. «Ukraina global oziq-ovqat xavfsizligi kafolati bo‘lishda davom etishga tayyor», deb ishontirdi Zelenskiy. 

Muloqotning asosiy mavzularidan biri Rossiya qo‘shinlari tomonidan bosib olingan Zaporijjya AESdagi vaziyat va stansiyaning davom etayotgan o‘qqa tutilishi bo‘ldi. «Bosqinchining bu terrori global halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu bois, BMT ushbu strategik obekt xavfsizligini, uni qurolsizlantirish va Rossiya qo‘shinlaridan to‘liq ozod qilishni ta’minlashi shart», - dedi Ukraina prezidenti. 

Zelenskiy va Erdo‘g‘an o‘rtasidagi muzokaralar yakunlari bo‘yicha Turkiyaning Ukrainani urushdan keyingi tiklanishida ishtirok etishi to‘g‘risidagi memorandum imzolandi, deb xabar bermoqda Ukraina prezidenti sayti. Birinchi loyiha Kiyev oblasti Romanovka qishlog‘ida Bucha va Irpenni poytaxt bilan bog‘laydigan va urushning birinchi kunlarida vayron bo‘lgan ko‘prik qurilishi bo‘lishi mumkin. «Biz turkiyalik hamkorlarimizga Rossiya tomonidan vayron qilingan infratuzilmani tiklashda hamkorlik qilishga tayyor ekanliklari uchun minnatdormiz. Turk biznesi yo‘llar va ko‘priklar, xususan, Zaporijjya va Kremenchug ko‘priklarini qurishda katta tajribaga ega va o‘zini ishonchli hamkor sifatida ko‘rsatdi. Shuning uchun biz tez orada birgalikda tiklash ishlarini amalga oshirish bo‘yicha amaliy natijalariga erishamiz, deb umid qilaman», dedi Ukraina infratuzilma vaziri Aleksandr Kubrakov. 

O‘z navbatida, Ukraina prezidenti Telegram’da Erdo‘g‘anning Ukrainaga tashrifini «bunday qudratli davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishning salmoqli mujdasi» deb atadi. Bundan tashqari, tomonlar «g‘alla tashabbusini yaxshilash imkoniyatlari, Zaporijjya AES atrofidagi vaziyat va bosqinchilar tomonidan yadroviy shantaj, Rossiyaning Ukrainaning vaqtincha bosib olingan hududidagi yirik don talon-torojligi», shuningdek, mudofaa sohasidagi hamkorlik masalalarni muhokama qildi, dedi Zelenskiy. 

O‘z navbatida, Rajab Toyyib Erdo‘g‘an Ukrainada yangi yadroviy falokat xavfi borligini ma’lum qildi. «Biz yangi Chernobilni ko‘rishni xohlamaymiz», dedi u. Turkiya prezidenti, shuningdek, mojaroni «muzokaralar stolida» hal qilish imkoniyatiga ishonishini ta’kidladi. 

Zelenskiy, Guterrish va Erdo‘g‘an uchrashuvi bo‘lib o‘tgan kuni Lvivda norozilik mitingi bo‘lib o‘tdi, unda ishtirokchilar Rossiya tomonidan asirga olingan ukrainalik harbiylarni qutqarish va RFni terrorchi davlat sifatida tan olishga chaqirdi. Ular o‘zini «DXR» deb e’lon qilgan ma’muriyat tomonidan ushlab turilgan Mariupoldagi «Azovstal» zavodi himoyachilari ozod etilishida BMT va boshqa xalqaro tashkilotlar harakatsizligi to‘g‘risida ma’lum qildi.

Olenivkadagi koloniya baraklaridan birida 29 iyul kuni ertalab portlash sodir bo‘ldi. Rossiya ma’lumotlariga ko‘ra, kamida 53 ukrainalik mahbus halok bo‘lgan. Rossiya tomoni Ukrainani mahbuslar saqlanadigan binoga HIMARS tizimlari bilan zarba berishda ayblamoqda. Kiyev buni qat’iyan rad etdi. Harbiy ekspertlar ruslar u yerda termobarik o‘q-dorilarni qo‘llagan, degan fikrga keldi. Qizil Xoch tashkiloti ukrainalik mahbuslarning «Azovstal»ni tark etishi bilanoq xavfsizligi kafolatlanishi to‘g‘risida ma’lumot bermaganini bildirdi.

Iyul oyining oxiridan boshlab Yevropadagi eng yirik atom elektr stansiyasi bo‘lgan va mart oyi boshida RF tomonidan bosib olingan Zaporijjya AES muntazam ravishda o‘qqa tutib kelinmoqda, OAVda u Rossiya tomonidan minalab qo‘yilgani haqida ma’lumotlar ham paydo bo‘ldi. AEXA yadroviy falokat xavfi haqida ogohlantirmoqda. Bir necha kun avval xalqaro agentlik rahbari Rafael Grossi BMT Xavfsizlik kengashi favqulodda yig‘ilishida AEXA ekspertlarini zudlik bilan elektr stansiyasiga kiritishni talab qilgan edi. Ukrainaning «Energoatom» davlat kompaniyasi rahbari Petr Kotinning DW’ga aytishicha, Ukraina tomoni ZAESning yadroviy va radiatsion xavfsizligini to‘liq nazorat qilmayapti. 

Iyul oyi oxirida Istanbulda RF, Ukraina, Turkiya va BMT o‘rtasida Ukrainaning uchta portidan Ukraina donini dengiz orqali eksport qilish bo‘yicha kelishuv imzolangan edi. Shu tariqa, urush boshlanganidan beri dengiz portlarida to‘sib qo‘yilgan bir necha million tonna Ukraina g‘allasini eksport qilish muammosini hal qilish mo‘ljallanmoqda. Shartnoma imzolanganidan bir kun o‘tmasdan Rossiya Odessa dengiz portiga raketa hujumini amalga oshirdi. «G‘alla yo‘lagi» avgust oyi boshida ish boshlagan.